Hüseyin Salim Saraçer

Yol Ver Dağlar, Artık Geçeyim!

2012-01-21T14:50:00.007+02:00

Germir Bağları? Onu sadece Ahmet Gazi Ayhan'dan dinleyeceksiniz. Tavır unutularak repertuara alınınca, memleketin ruhu konuşmuyor, konuşamıyor. Germir Bağları'nda yorum farklılıklarını kabullenemediğimden değil, iyi yorumların tavrı kaybettiren bir versiyonun restorasyonuna dönüşmesinden. Merak eden daha önce bu konuda yazdığım notu okuyabilir. "Ağam aman" tasarrufuyla oluşan açık, meselâ, tekrarla kapatılmış, bu da vurgu ve dinamik pahasına olmuş.

Mehmet Erenler dahi tavır-dinamik-söz arasındaki açığı kapatamamış. Onun yorumunu zevkle dinledim, ancak "doğrusu", "orijinal duruş" spektrumu kaybedilmek üzereyken oradan yola çıkılmasını önermiyorum.

"Tavrın" mesaj olduğu, söylenen olduğu nadir parçalardan birisi Germir Bağları. Yorum da, aranjman da, keyfi okumalar da olacak. Ancak ana damar kaybedilince onca yorumcu aynı indirgenmiş okul örneğinin etrafında dolaşıp duruyor, çeşitlemelerin değil!

Germir Bağlarındaki ifade, vurgu, dinamik, söz ile müzikal akışın içiçeliği bir ders kitabı örneğidir, olmalıdır.

Pek Yakında Buralardayız!

2012-01-16T21:23:00.001+02:00

Kış uykusu ihtiyacımız halen geçmiş değil. Vücut kendisini tamir ediyor sanırım ve bunun için kendimi hiç mi hiç zorlamıyor, ayaklanmaya çalışmıyorum.

Hesapta bu aralar bitirilecek bir yorumbilgisi kitabı vardı, erteledim. Ne var ne yok erteledim.

Uyku borçlarımızı da ödeyeceğiz tabi ki.

Mailler birikmiş. Okuması bile aylar alacak. Mazur görün sessizliğimi efendim.

Yakında aranızdayım.

Çok Yorgunum!

2011-12-15T19:15:00.001+02:00

Sağlık sorunum yok. Sadece yorgunum. Yıllardır dinlenmedim. Gece gündüz koşturdum.
Ne yeni yazı yazacağım bir süre, ne de eskileri düzelteceğim.
Bir kaç ay işi gücü bırakıp dağlara, bayırlara ya da denizlere açılmam lazım, lazım da şimdilik mümkün değil.
Ağırdan alıyorum.
Stres yaratan birikmiş sözleri, borçları tasfiye ediyorum. Kafada sadece kitaplar kalacak.
Güç toplamak, dinlenerek oluyor, vücut hileye, "bu kadar yeter"lere gelmiyor.

Surf tahtasının üzerine çıkmak yine. Tabanlarla, sırtla işitmek, yunuslarla yarışmak, kaplumbağalarla yüzmek, zamanı, borcu alacağı, ömrün anlamını unutmak.

Yerli olmak, yeniden.

Artık Hayatla İlgili Bir Karar Vermenin Zamanı

2011-12-04T08:54:00.004+02:00

Bu kadar uzun yaşayacağımı bilmiyordum.
Siyah beyaz türk filmelerinin dünyası benim için hakikatti. Hâlâ da bana nefes aldıran hayat oralarda.
Adam gibi yaşama yolundayken, adam gibi ölmeye dikkatini vermiş bir kuşaktık.
Bin bir bahaneyle idam sehpalarına çıkartılanlarımız yiğitçe ölmeyi bildiler.
Hayatı ciddiye alan yiğitçe ölür.

Zamanı hovardaca mı harcadım?
Hayır.
Elime geçen her günü bir şey öğrenmek, başkalarından birşeyler öğrenmek, bir şeylere karşı çıkmak, bir şeyleri savunmak için değerlendirdim.
Uykuya gereken zaman dışında boş zamanım olmadı.
Boş kaldığımda, yıldızlı bir gökyüzüne bakarken uyku tutmadığımda, zındanda, kuyuda, çayırda, kumsalda ya da bir taraçada olsun şiir sınadım, başkalarının yazdıklarını, söylediklerini içimden geçirdim, dünyayı dinledim, kainat karşıma nasıl çıkıyorsa, öylesini okudum, bir kenarda biriktirdim.

Zamansız, stressiz yaşamayı öğrenmek sanki her daim insiyatif kullanmak için yaratılmışlığın dışına çıkmamla, ne yaparsam yapayım bir kenarda kalmamla başladı. Bunu kendim arzu ederken, bu hal beni arzu etti sanki.

Çırpındıkça boğulacak gibi oldum, hareketsiz beklediğimde de.

Çalışmak, ekmek parası kazanmak, vergi ödemek, sözlerimi tutmaya çalışmak, tutamamak dünyasında yeni bir dil, yeni bir bilim öğrenme, gördüğüm her haksizlığı anında düzeltme arzum kaybolmasa da dünyayı
düzeltmek, dünyaya itiraz yolunda ataklığım kayboldu, dizginlendi. Seyirci olmaktan da çıktım, seyircilik de bir kıvranma yaratır.

İzleyen, okuyan, düşünen, bekleyen, acele etmeyen oldum.

Yaş kemale eriyor. Böyle yapılması gerekse de ömür töürpülene törpülene yarılanıyor.

Haksızlığa direnen elit olmaktan haksızlığa uğrayana dönüşmem, başkalarının söz hakkı içinçırpınırken sözümü ifade edemez olmam, korkunç bir sansürle muhatap olmam elbette meydanı boş bırakmamın da eseriydi. Bu kadar önemli olduğumu, önemli olduğumuzu bilmiyordum. İnsanlığımı değil, haklılığımı sorgularken insanlığı haksız hukuksuz bırakmışım gibi de geldi bir dönem. Yaptıklarımızı yapacak, yapan, yapmış pek fazla insan olmadığını görmek acı vericiydi.

Zamanla bize, bana söyletilmeyenlerin tarihte defalarca yakalanmış olduğuna tanık oldum. Aynı kıvranma ve caresizlikten aynı sonuçları çıkartanları gördüm. Anlamanın bilim işi olmadığını, hayata tanık olma ve dürüstlük işi olduğunu farkettim.

Ah, bir dönüp baksam kaybettiklerime, ne imkanları, ne fırsatları, ne ulaşılmaz görülen ikramları görmeden geçmişim, geçmişiz. Artık geçmişiz de diyemiyorum. Biz diyebileceğim herkesle neredeyse yolum ayrıştı, eskiyi savunduklarında bile bir kapışma ve talan içinde eski biz. Biz artık bir biz değiliz.

İnsanlığa ve dayanışmaya hasret yine de dört bir yandan gelse de, insanlığın can yakıcı çoğu tecrübesini edinmiş ve hâlâ insanlık yolunda devam eden çok az insan kaldı.

Dün yerimize birilerini yetiştirme derdindeydim. Çok hata yaptım. Nasıl söyleneceğini öğretebiliyorsun, ne söyleneceğini kendi hakikatleriyle buluşturmaları gerektiğini bilemezdim. Başarılı insanlar yetiştirdim. Yangından mal kaçırdılar. Bir yerlere geldiler. Ama ilk terkettikleri hakikat, hakikat derdi oldu.

Entellektüel tasarım ne bir kin ne intikam ne şan şöhret arayışı. Demiri sürekli tavda tutma, emek, didinme ve eleştiriye açık durma işi.

Kuramsal Felsefe dışında her alanı küçümsemedim değil. Metinleri metinlere bağlarken, kimsenin bilmediği kaynaklar zihnimde tasniflenmişken, aşıklardan, kimsesizlerden, dertli insanlardan, sufilerden, kenarda köşedeki insanlardan ezber olduğunu düşünmediğim bilgilerimin içeriğinin ufkunu öğrendim.

Geçinmek için dabuka çalarken insan hayatının ritm işi olduğunu anlatırken, zaman yaşantısı üzerine konuşurken faydalanacağımı bilemezdim.

Kimselere iş için yalvarmamak, yalaklanmamak için yaptım çoğu işi. Kimsesizlerin, yalnızların, bir çevre oluşturamayacakların işlerinde çalışmam başlangıçta insanlığa borç ödemek içindi. Bir gazetede, dergide yazları çalışabilecekken can çekişen yaşlıların altını değiştirmeyi tercih ederek mesela, elit bir çevreden imkansızlıkların dünyasının insanlarının birbirine rakip, dayanışma kurması zor ve çetrefilli ufkuna açıldım.

Hayatta yapmam dediğim her işte çalıştım. Temizlikçilikten utandığımı gördüm, utanmayana, başka bir gözle dünyaya bakana kadar temizlikçilik de yaptım.

Ne iş yaptıysam, hakkıyla yaptım. Feylesof olmanın hakkını verebildim mi? Sanmam. Çünkü o kadar değişken, zor, acımasız şartlarda yaşadım ki.

bir patron olmanın hayatıma getireceği değişiklikleri merak ettiğimden işveren de oldum. Bir şey değişmiyormuş, sevindim. Fazla bir şey öğrendim mi? Öğrenmek için girmemiştim ki zaten. Bir çok hesaba katılan şeyin içinde hep o şimdi ne yapacağım merakı da vardı.

Mayamızın aslında ne kadar sağlam olduğunu da gördüm, ben olmam, ben yapmam, bana olmaz dememeyi de.

İtilen kakılanlara dost ve koruyucu olmak kolaydı. İtilip kakılan olmak çok çok daha zordu.

Uzatmayalım. Burada anılarımızı yazmıyoruz. Yazsak mı? Yok canım!

Bir gün bir arkadaş anılarını yazacakmış, hava atıyordu biraz. Ben de yazacağım dedim, yazacağım, herşeyin ne kadar başka türlü olduğunu, yetmişli yıları, seksenli yılları bir de ben anlatayım dedim. Aman sen yazma dedi, anılarını yazacak arkadaşım.

İnsanlar hakikate, insanlığın hakikatine, tarihinin hakikatine ne açıklar, ne hazırlar, ne de ihtiyaçları var gibi görünüyor. Bizler ise hakikat peşinde koşan finolardık/kafkalardık.

Sevgi, aşk, değişim, demokrasi, nefret, dayanışma her bir kavram gökyüzünde uçuşup duruyor. Ne aşkın, ne insan gibi öfkenin, ne de komşuluğun dünyası var.

İnsanlığın geleceği insan tekinin kariyerine bağlanmış görünüyor. Kariyer için satılmayacak bir şey, değer, ilke kalmamış gibi görünüyor.

Sesimi her çıkarışımda muhafazakarlıktan konuşuyor muamelesi gördüm. Sansürlendik, susturulduk. İteklendik.

Oysa, tanıklığımızdan da ürkenler vardı. Savunulanların hakikatinden.

Öğrendiğim tek şey, kendimizin öğrencileriyiz. Söylemek, anlatmak, öğretmek istediklerimiz hakikat kaygısı güdülerek söylenmişse gök kubbede kaybolmuyor. Bir dil, söylenecek bir şeyin, söylenmesi gerekenin dile geldiği yer de. Yeter ki insanlıktan vazgeçmemeyi, vazgeçmeme direncine insanları tanık edebilelim.

Öğrenilecek herşeyi öğrendiğimden değil, hatta gözümde çözülmeyecek, eleştirilmeyecek büyük düşüncelerin, sistemlerin kalmamasından da değil, her zamana yetecek tecrübe ve bilginin olmadığını yeterince öğrendiğimden kendime yeni bir yol çizmem lazım.

Gelecek için bizi hazır kılan hiç bir bilgi yok. Bilgiyi kullanma tecrübesi belki tecrübeye açıklık anlamında tecrübeden de öte bir özgüven, uygulama cesareti.

İnsiyatif teslim olmama işi. Akıntıya kürek çekmeme, geleni de hesaba katma, buyur etme rıza işi.

İşleri uzatmak ya da uzatmamak sadece ömür, zaman ve yalnızlık hesabından gidince anlamanın, hanyayı konyayı anlamanın mantığından kaçış da oluyor. Kaçmıyoruz artık. Bu kadar yeter deme hakkımız, kaçış hakkımızi şikayet hakkımız değil, tersine mükemmel olma derdinde olmayışımız, tevazudan gelen bir hesaba, yani hep bağdattan dönebilecek, dönse bozulmayacağımız bir hesaba dönüşüyor.

Bazan aşkla, şevkle, bazan başkalarına olan borçlarımız ve verilmiş sözlerimiz yüzünden ayakta kaldık, bu kendimize düşen tarafı.

İnsan, kaderinin ne olduğunu baştan bilse bu kadar çırpınır mıydı kaderine karşı desem bugün, bambaşka şeyler söylemiş olurum. Tanpınarın bir hikayesi, masalı olan adam dediği benim dilimde bir kaderi olan insana/adama dönüşüyor.

Zamanla emeğimi kaybettiğim zamanların hesabına değil, yaptığımı düzgün yapmaya yöneltebildim. Yine de bir şeyler öğreniyor, kaderi insanın insiyatifi karşısında direnebildiğinde. İyi ki.

Yazmak, düşünmek, tartışmak için işleri tasfiye etmem gerekiyor. Yine de kâr zarar hesabı yapmam, işleri bir ya da iki sene uzatmam da gerekse, ömrüm yetmyecek bile olsa, yeni bir döneme insan hayat akışını, gücünü, aşkını, şevkini, dişini, tırnağını hazırlıyor.

İş yapamıyorum. Yatıp uyuyorum. Vücut hazırlanıyor bir şeylere. Rahat bırakıyorum. Bazan benim istediğim işlere doğru yönelmiyor iradem. Ancak, iradenin, aklımda olandan çok daha fazla birşeyler olduğunu, tüm vucudun, aklın, kalp atışının, zembereklerimin için için hazırlandıklarını da biliyorum. Yeni bir bütünlük olarak, kurarak. Hep değişen ve aynı kalan şey'in aslında Mesnevide bir tema olduğunu bilenlerden olabilmek için de olsa, öğrendiklerimin ezberden, okullarından çıkması, hakikatleriyle buluşması güzel bir şey.

Tek başına kalmayı göze alışım ne ukalalıktandı, ne akılsızlıktan. Talebim anlamaydı. Anlamanın ahlakında karar kıldık. Kimileri artık yaşamasalarda, sözleri aramızda kalmış dostlar edindik.

Niyetimiz bu uzun ve anlamsız görülen dehlizler, zındanlardan geçmek değildi, kütüphaneleri, ders vermeleri tercih ederdik, ama ne güzel ki hayatla sınanabildik, hayatlandık, kimselerin göremeyeceklerini gördük, piştik. Çaresizliği de öğrendik. sessizliği de.

Herşeyin bir zamanının oluşu, haklılığın bile bir zamanının oluşu, çoğu iddianın meşruiyeinin bile bir zamanda oluşu öğrendiğimiz.

Haydi artık bir şey yap diyenler bizden uzak. Bir kediden bile ders alınacağını bilemeyenler bizden uzak. Elit olduğumuz, yakışıklı olduğumuz, geleceğimiz parlak olduğu, doğru çeverelerden geldiğimiz için bize yakın duranlar bizden uzak. Çok pahalı mı ödedik? Yok canım!

Kaybetmeden arınılmaz.

Yine de sağlık ve bizim dışımızdaki bin bir alem sözümüzün üzerine söz söyleyecek olan.

İhtilale ve İstilaya Karşı Koyuş ve İdam 1

2011-12-03T05:37:00.004+02:00

İhtilale ya da karşı ihtilale karşı koyuş, çığ gibi çöken bir istilaya karşı koyuş sadece ayakta kalmak, yaşamaya ve yaşatmaya çalışmak üzerinden gitmez.

Moğol istilası sırasında moğolları sakinleştirmeye çalışan güçler, duruşlar olsa da durudurulması kolay olmayan bir kurumun, akışın karşısında olduklarını biliyorlardı.

Bir istilacının dahi devam etmesini isteyeceği kurumlar vardır. "Savaş Sanatı"nda (ilerde zamanla türklerin savaş sanatı ile çinlilerin savaş sanatlarını kıyaslamaya da çalışacağım, ayrı bir konu, "savaş" üzerine düşünmeye çalışarak) işgal/istila edilecek yerin kaynaklarından faydalanmak daha iktisadidir. Bu ister talan olarak, ister vergi olarak, ister gönül kazanmak için yüksek meblağlar ödeyerek olsun. Nakliye, lojistik, sevk ve idare, imkanların optimalizasyonu binlerce yılın savaş sanatında hesaplanabilir, planlanabilir alanlardı. Yol tercihi her daim iktisaden en kârlısı olmaz, en az tehlikeli, en geriye dönüşlü, en geriye dönüşsüz, en hızlı, en yavaş yolların seçimi bin bir faktörün seçimi ile yapılır. Hızlı ve esnetilebilen tercihler tecrübeli kurmayların işidir. Karşı tarafın sosyolojisi, halet-i ruhyesi, imkânları, etkilenen güçler, etkin güçler hesabıyla, dengelerin nerelerden kurulabileceğinin bilgisi ve imkânlarıyla yola çıkılır.

Tüm gücüyle yola çıkanın, yolda güç toplamaya karar verenin yolu farklıdır.

Ata binip, kılıç kuşanıp, malzeme toplayıp yola çıkılmaz. Savaşların çoğu daha yola çıkmadan kazanılır, askeri varlık bir damgalama, devir teslim işidir. Bazı savaşlar baştan taktik olarak kaybedilmiştir, bir sonraki savaşı plan altına alır. Bazı savaşlar için ise kazanmak için yola çıkılır, imkanlar dar, karşıdaki kuvvet korkunçtur. Yola çıkanlar kuracakları ittifaklara, kendilerini destekleyecek insanlara güvenerek yola çıkarlar. Kazanma garantisi ile değil, karşı koyuşu planlayabilir hale gelmeyi umarak. Zayıf ama hali bilen, savaş alanındaki insanlardan destek almayı uman güç iletişim gücüne, gerekçesine, ahlakına, hukukuna güvenir, gittiği yerin özlemlerini bilir.

Salt askeri harekat yoktur, olduğunu düşündüğümüzde bile, zamana karşı bir hesap, sinik ya da iyimser hesaplar veya ekoller, dehşetin dilini okumuşluktan gelen tecrübeler, zulüm ve mükafaat dengesiyle kotarılan mühendislik bilgileri el altındadır.

Hesapsız kitapsız yola çıkmış ordular, bataklıklarda, çöllerde, geçitlerde takılır. Köprüler kurmayı, bataklıkları dolaşmayı, lokal dilleri kullanmayı, beklenmedik doğal olaylar karşısında lojistik insiyatifi kaybetmemeyi bilmek, destek güçleri, çeşitli kanatlar ve değişik cepheler arasındaki iletişimi sürdürebilirlik yüksek örgütlülük ve bilgi, tecrübe edilmiş, tecrübe edilmekle hayata geçirilmesinin garanti edilmediğini bilen pratik insiyatif sahibi insanlar kolay yetişmez. yetiştiğinde de, benzerlerini kolay "klonlar". Yeniler hali okumakta daha iyi olsalar da, tarihi genişlikte bakamadıkça, tecrübeleri geniş bir zaman diliminin iniş çıkışlarına ve daha öncekilerin aktardıklarına bağlanmazsa daha kolay çökebilirler. Yenilerin eskiilere avantajı zor şartların içinden gelmeleridir, adaptasyon, geriye özlem sorunları yoktur.

Geriye özlemi olmayan asker ise bir kozmolojinin, okulun, ekolün ürünüdür. Okul dememiz eğitimin okulda, bir binada olması demek değildir. Eğitimin ister aileye, dini ya da askerî eğitime, şölenlere, ister doğrudan kurumsallaşmasına dayansın var olması, kültürün üzerine tartışılmaz parçası gibi olmasıdır.

...

Yola çıkış ve yola çıkıştan sonra yapılanlar bir gelişigüzelliğin, genetik/etnik gaddarlığın ürünü değildir. Dehşetin ve insanlığın bilimleri eskiden beri vardır ve ariflerle toplum mühendislerinin çatışma alanlarına doğru gider.

Moğol tipi askerlik sanatı ile selçuklu osmanlı askerlik metodolojisinde teknik açıdan benzeyen benzemeyen bir çok pozisyondan, anlayıştan bahsedilir. Anadoluda selçuklu hakimiyetinin kurulması ahlaki hukuki gerekçelerin ve tarzın öne sürülmesiyle olmuştur. Bir takım buluşmalar, ilişkilerle toplumsal değişimin zemini hazırlanmıştır. Anadolu erenleri dediğimiz kesim bir başka siyaset teoirisi ve praksisi de sunmuşlardır. Düzenli ordu kullanımında moğolların da kullandığı metodolojiden bihaber değillerdir.

Moğollar da anadolu erenlerinin yollarından bihaber değillerdi, ancak daha farklı kozmolojileri tek bir dilde birleştirmek, bütünleştirmek sorunları yoktu. Lokal ittifaklar ve genel birlik sağlamada başvurdukları kodeks daha hazır ve daha homojen sayılabilecek çerçevelerde geçerliydi.

Türkler ise binlerce yılın buluşmalarına entellektüel bir hazırlıkları vardı, sanılanın tersine. İkna edici bir tarzı yola koyabildiler. Bunun nedenleri nelerdi üzerinde şimdilik durmayalım.

Bu iki ekol iki ayrı duruş olarak görülse de en azından türklerin (bir zamanlardaki) yöneten eliti açısından, iki ekolün de dönüşümşü olarak devreye girebildiğini görüyoruz.

Osamnlıdaki kuyucu Murat Paşanın seferleri cezalandırıcı istilaların tekniğine hiç de yabancı değildir. Bir anlayış, planlama, mesaj verme, geleceğe de mektup/damga bırakma işidir. Bu Osmanlıda selçuklu teknikleinin yitirilmesi meselesi değil, savaşın bilinen tekniklerinin kullanılması işidir.

Savaşta dehşet, vahşet üzerinden mühendislik bir sosyolojik bilginin, savaş sosyolojisinin toplum mühendisliğine dönüştürülmesidir. Bu bilgiler tüm askeri düşünce merkezlerinde zaten bagajda olan bilgiler ve anlayışlardı.

Vahşete ve vahşet mühendisliğine kapalı askeri anlayışların sertliği, dik duruşu, direnci yumuşak ve sert iddiayı aynı diskurda bütünleştirebilirlikleri zamanla düzenli orduların entellektüel temelleri olmaktan çıktı. Bir ayrışma da söz konusudur. Bir geçiş döneminden sonra ortaya uluslararası hukuk, savaş hukuku ile rasyonel bir düzenleyici dilin çıkması da yine yeni bir icat, yeni bir devrimin eseri değildi, geçimişin kozmolojisinin yeni dilde kendisini ifade etmesi idi.

...

Özetlersek, vahşet üzerinden mühendislik çok eski askeri sanatlardandır, ancak askerliği ince bir sanat olarak görenlerce pek sevilmez, tasvip edilmez. Askeri popkültür (diyelim buna) olarak dehlizlerde, yeraltında, askerliğin yanısıra yaşar ve gününü bekler.

İnsanlık anlayışı zayıfladığında, hukuki ve ahlaki argümentasyon gündelik tepki pragmatiğinde erimedikçe, toplumlar çözülme ve kimlik krizi dönemlerine girdikçe vahşetin dili kendisini konuaşabileceği zamanları bulur.

...

Hiroşima ve Nagazaki aynı zamanda askeri toplum mühendisliğinin eylemleriydi.

...

İlerde devam etmek üzere burada keselim ve direnişe geri dönelim: Hayatta kalmak veya ölümü göze almak barşıçı ya da barşıçı olmayan yolların ifadesi değildir. Bir sivil direniş eylemi katliam ile sonuçlanabilir, barışçı kitlelerin başına gelemedik kalmayabilir, ya da şiidet yanlısı çizgiler barışa bahane olabilir, istisna ya da değil, direniş planlaması, düşüncesi ya da spontan direniş akışı farklı saiklerle ama bazı farkındalıklarla şekillenir.

Her barışçı ya da serin duruş ya da her radikal çıkış da ayrı praksislerin, farklı pratik eylemliliklerin kubbesi altında değildir.

Direnen de ölümüyle, ölüm tarzıyla, hayatıyla mesaj verir, şekillendirir. Sakin kalan da, bir çıkışı yapacak ufku arar, bulur ve pişirir. İki taraf da aynı taraftır çoğu kez. Direnir görünen "radikaller"in ve akıllı usluluk iddiasında bulunan "ılımlılar"ın sinik ittifakları, fikir kardeşliklerindeki gibi. Moğol işgali altındaki Konya ilginç bir örnektir. Moğol İstilası karşısındaki gelecek düşüncesi, ideolojisi de (entellektüel tavır, duruş anlamında) bir ölçüde orada şekillenemiştir. Yeni toplum anlayışı en temelli sentezini orada verebilmiş, temellenebilmiştir.

(Devam edeceğiz, şimdilik bu kadar, online yazıldı düzeltilmedi. İdam sehpalarına gelemedik.)

Anıtsal (Monumental) İdam

2011-12-02T06:08:00.006+02:00

İhtilaller istilalara da benzer.

İlk anıtları kellelerden, cesetlerden kulelerdir.

Yeni iktidar, düşmanının ölümü göze alması için, ya da göze alamaması için değil, iktidar olduğunu kanıtlamak, ispat etmek için kan döker.

Korunmak için sığınılan artık ölümcüldür, öldürücüdür. Nasıl olacağı bilinmez bir boyun eğişin dışında kaçıp gitmek dışında bir yol yoktur.

Kaçıp giden de, yakan yıkanın sözcüsü, habercisidir. Geleceği söyler. Hazırlığa yol açsa da, ürküntüye de yol açar. Fazla hazırlık da bıkkıntı verici, dağıtıcıdır. İşgal istemeyen işgal edeceğin toprağına yönelmesi gerekir, ancak yönelmez: İşgal bekleyiş, yerinden olamazlığın işaretidir. Yerinden yurdundan oynayamayış göçebe olmamak değildir. Medeniyetini tecrübe üzerine kurmamaktandır.

Yeni iktidarların zındanları yıkışı bir özgürlük ilanı değildir çoğu kez. Bir korkunun, dehşetin silüetini, simgesini, girilemezini, çıkılamazını yıkıştır.

Bastil baskını da bir anıtsal idamdır, idamların, dökülen kanların jeneriğindedir, jeneriğidir.

Yedikuleye ısrarla gözünü diken muhalif geleceğini oradan ilan etmeyi umuyordur.

Mamak Cezaevi yıkılmadan bir zulmün, bir devrin yıkılmayacağını düşünüş ihtilalci düşüncenin gereğiydi.

Namlı, kanlı zındanların yıkılmasına, otele, gazinoya, kütüphaneye, sinemaya dönüştürülmesine karşı çıkışlar zından merakından değildir. Zındanını yıkamadan özgürleşilmeyeceği sezgisindendir. Bireyler üzerinde psikanalitik, topluluklar üzerinde sosyalpsikolojik temelleri kof değildir.

Yıkar, bastiline koşar, sonra kalanı restore edip kültür merkezi, otel yaparsa yapar. Hapishane değildir merakı. Özgürleşmesini tamamlamaktır.

Hapishanelerin korunması için girişimler de çoğu kez bu minval üzerindedir. Silinip gitmesine müze olmasını tercih eder.

Hapishane, zından, işkencehane yıkılışın, çöküşün de anıtıdır. Hapishanesini koruyan, dönüştürmeyen yıkılışını da seyreder!

Çöküşün hapishanelerini muhalif en güzel gerekçesi olduğundan ayakta tutmak ister. TYıkarken de çöküşün hapishanesini değil, hapishanenin zulüm geçmişini yıkar, en güçlü döneminin gölgesini kaldırır, sarsar.

Anıtsal idamlar kanlı olmak zorunda da değildir. Sadece monumental, kolossal olmak durumundadır.

Cesetler üzerinden monument kurmak uçsuz bucaksız bir zulümdür bu yüzden. Başlayan, çoğu kez zulmünü bitiremez.

Ceset üzerinden monument yıkacağı semboliğinin olmamasındandır, devasa sembolün olmamasından çok. Köksüzlük ifadesinden çok, işgalcinin köksüzlüğüdür kan akıtmadan başka yıkım aratmayan.

İhtilal ne kadar kanlıysa o kadar ihtilal idi çoğu ihtilalcinin gözünde. Bununla kastedilen iki ayrı şeydi. Amansız bir zulüm altında kalmışlık, fedakarlık, can kaybı; karşı tarafa karşı ve karşı taraftan gelen ölçüsüz şiddet...

İhtilalleri ortadan kaldıran bir ihtilal iddiası vardı ve bu hepsinden daha şiddetli olmakla söz konusu edilebilir düye düşünülmüştür çoğunca, muhakkak ki. Oysa, şiddeti, yıkımı, cesetler üzerinde yükselen kuleleri yapan ruhu, vahşeti yıkmaktı söz konusu edilmesi gereken.

Vahşeti yıkan, medeniyeti kandan, kinden kurtaran bir devrim devrimi de, ihtilalciliği de devirecek bir ufuk isterdi. İhtilal mantığına teslim olmak, ihtilalin mantığını devirecek ufkun yoksa alır götürür. Çoğu demokratik devrim, özgürlük hareketi toprağının derinliklerindeki kaynayan kana, lava, ateşe teslim olmuştur.

Yıkım semboliktir. İdamlar geleceğin nereden belirleneceğinin ilanıdır.

İdamların showbusiness'a dönüşmesi, dramatiğindendir. İnsanlaştırma, garipleştirme, fanileştirme, uçurma, ulaşılamazlaştırma, dehşete düşürme, kan üzerinden eğlendirme kanlı bir festival ortamında yeniyi şekillendirmedir.

Vakvak ağaçları dallarında sallanan insan parçaları gücün, güç mistiğinin gelecek ilanıyla, geleceğin yönü ilanıyla sergilenmesidir.

Babilin, Kartacanın yıkılışı, İskenderiyyedeki yangınlar Moğol İstilalarından çok çok evveldi. Moğollar kendi icatlarıyla gelmediler. Ele geçirmenin, dönüştürmenin gelenekselleşmiş imkanları, araçları, güdüleri, yeraltında hep korunmuş kurumları ile geldiler. Kurum, hücresinden serbest bırakıldı. Zinciri çözüldü.

İşgalin, ihtilalin yeniden kuruculuğu, çoğu medeniyet kurma iddiasının ilkel bir akışın serbest bırakırlığı üzerinden gider. Kötü cinler şişeden bırakıldılar mı, bırakanı da dinlemezler, şişeye de sığabilecekleri artık düşünülmez olur. Büyür, yuvarlanır, çığ olur. Dehşet, dehşet ırmağına dönüştüğünde yönünü kaybeder. Büyüyen şiddet bir balon gibi patlar.

Her tufandan sonraki güneş yine doğar.

Festival, oyun üzerine düşünceleri idam ve kan festivallerinin sosyal psikolojisinden de sınamak lazımdır. En eski toplum mühendisliğinin savaş siyasetleri, iç savaş manevraları üzerinden gerçekleştirdiklerinin kurmay sınıfı ülke ülke, güç güç, iktidar iktidar dolaşsalar da, bir bilgi kardeşliği, dayanışması içindelerdir, tarih boyunca. En devamlı bilgi ve eğitim kurumlarından birisi devrim, karşı devrim, ihtilal, ihtilal bastırma dönemlerinin mühendislik birikimidir.

Marksizm de bu zinciri kırabilecekken, mühendisliğin ruhban sınıfına teslim oldu. Eleştirel ruhunu kaybedişi, zamanla iktidarla olmadı. En arkaik kurumu, en karanlık gölgeyi şişeden bırakarak yaptı. Marksizm için geç değil yine de: İhtilal teorisi olma yerine zulme, sömürüye, ırkçılığa, kavmiyetçiliğe bir karşı duruş, eleştiri olarak.

İhtilalciliği meşru kılan kendi mantığı değil de, dünya hali, halleri olmuştur. Artık yeter diyen insan, kaynayan toplumlar öfkelerini serbest bıraktıklarında, yitirecek birşeyleri kalmadığında değil, yitirmeye değecek bir şeyleri kalmadığında ihtilaller sokağa ait olur. Sokaktaki meşruiyet iddialarında bulunmaz. Sokaktadır.

İşgallerdeki direnişler de öyledir. Savaş iyidir kötüdür gerekçeleri falan konuşulmaz. Konuşmadan, gerekçelemeden karşı koyulduğunda direnişler kanallarını bulur, yataklarına akar.

İhtilaci kanlı, şiddetli bir yola taptığından değil, kendisini onun içinde bulduğundan en öndedir. Çoğu kez akışı zaptetmek, delicesine akışı dizgine almak için.

İşgalleri, istilaları tetikleyen şey ile, direnişi tetikleyen birikimler farklı olabilir. Fizikokimyadaki entropi kavramının bu birikmelerde kavram olarak kullanılması, analoji de olsa, ilginç bir analoji. Oğuz Atayın hasta yatağında kaleme aldığı hatıralarında lümpen proleterya üzerine düşünmesi, düşüncelere işaret etmesi, oyun kavramını kurcalamaya devam etmesi, ahistorik ve dinamik olmayan bir sosyolojinin peşine düşmesinden değildi. Toplumsal interaksiyonun izine düşmüşlüğünün ifadesiydi.

Moskova Mahkemelerinde Bukharinin (yanlış hatırlmıyorsam) tavrı, çoğunluğun devrimi evlat gibi görüp feda etmeye yanaşmayıp "suçlarını itiraf etmeleri" ilginç bir teatraliteye örnektir, eskiler de benzerleri üzerine düşündürücüdür. Suçlu olmadıklarını bilen bir topluluğa, suçlu olmadıklarını bilen ama geleceğin güvenliği açısından onları suçlu gören bir planlayıcı hukuk ile girdikleri interaksiyon, alışveriş ilginçitr. Devamlılığın, iktidarın, ufkun yönüne işaret eden bir hukuk oyunu. Hakiki insanlarla, canla, kanla. Tarihin şaşmaz akışı için olmasa da, gelecek güzel günler ihtimali için, tariihin kendisini düzeltebilirliği düşüncesiyle belki aradan çekilme.

(burada sadece düşünmeye çalışıyorum, "düşünce tarihi yapmak" gibi bir derdim de yok. İdam üzerine düşünmek için ezberimin dışındaki kavramlara dinamiklere çağrıda bulunuyorum: Gelin zihnime de sınayalım onca iddiayı... Düzeltilmedi. Online yazıldı. İhtilali övüyo, ihtilae sövüyo diyen beni okumasın, işine baksın. Ben henüz ne söyleyeceğimi, lafı nereye getireceğimi bilmiyorum. Taksim geçiyorum, berceste mısraı arıyorum... İşte öyle bir şey...)

Devam için: Yeni dönem eskinin hapishanesini kullandığında aynı zulmün takipçisi, devamcısı görülür. Aynı kadrolarla. İranda SAVAK'ın işkencehanelerinin kullanılması zulmün iktidarının devamı için gösterge olarak kullanıldı. Sonra bırakıldı. Din üzerinden eleştiri veya sloganlar tercih edildi. Şah dönemini kurtardı ve akladı bu retorik. Belki yalnız retorik değil, ihtilalci halin bu kadar uzun sürüşünün diyaspora ve toplum üzerinde etkileri. Şah unutuldu sonunda.

Bizde yeni hapishane kampüs-kompleksleri üzerinde de düşünmek lazım. Bir geçici mimari, genişleyebilir "organik yapılar" (topkapı sarayı, köyevleri gibi) üzerinde durmak lazım. "Bir düşünenimiz" varsa neyi düşünmüş olabilir, bu yeni infaz-hukuk kampüs-komplekslerinde. İnzibat-infaz-hukuk komplekslerinden kaçınmak hangi tecrübenin eseri, devrede bir tecrübe varsa?

Olağanstü hal semboliğinden, ihtilalci retorikten kaçınıyor mu ihtilal karşıtlarımız? Düşünmeye çalışacağız. İdam konusu ile ilintili düşündüğümüzden, konuyu sınırlı olarak ele alacağız. Ancak idama bakış "pragmatiklerinden" de konuyla bir ölçüde bağ kurulabilecektir, sanıyorum)

İdamların Mantığı

2011-11-30T04:20:00.003+02:00

Fakir Fukaranın asılması ibret olsun, korku oluşsun diyedir çoğu kez. Kural, emir, istenilenin aciliyeti böylelikle vurgulanıyor sanılır.

Elitin asılması otoriteyi korumak, kurmak içindir. Yeni elit, yeni dokunabilir, yeni korunmuş, yeni dokunulmaz eski dokunulmazları ayaklar altına almakla başlar çoğu kez.

İktidar değişikliklerinin çoğu, ihtilaller bir ciddiyet deklarasyonu olarak idam uygularlar. Uygulamalarda seçicilik de rastgelelik de fonksiyoneldir.

İdama nadiren adalet için başvurulur. İdamla otorite tesis edilmesi, idamla tepki kontrolü ve yönetimi adlet üzerinden gerekçe kuramaz. İdam idam edilene değil, edilmeyene bir mesajdır.

Zulme uğramışları, masumları idam edenlerin adaletten argümanı kuralların herkese karşı işlerliğidir. Evet bazan kurallar kendileriine karşı da işler. Dışlandıklarında, elit kompozisyonu değiştiğide. Herkese dokunurluk, eski elite, eski önemliye, eski öndegelene dokunurluktur.

Yoksul masumun ölümünün efsaneye, menkıbeye, ağıta dönüşmesi; eski menkıbenin, efsanenin, kahramanın, gelenekteki masumiyetin temsilcisinin ölümünün yıllarda oluşmuş koruyucu narrasyonun, etrafında hikaye oluşturmanın da çözülmesi çabasıdır.

Her kimlik oluşumu kimlik hikayasinin yeniden oluşurulması, eskisinin tedavülden kaldırılması, paranteze alınması çabasını gerektiriyor görünür. Kimlik kuruluşundan sonra yeni eski efsaneler entegre olabilir, edilebilir. Bazan eski kimlik üzerinden yeniler kurgulanır.

Ölüm kötülüğün ortadan kaldırılması değil, dokunumaza, dokunana dokunabilirlik ilanıdır.

Ölçü kaçınca, daha geniş dönemlerdeki toplumsal tanımlamalar, menıbeler, efsaneler harcanır.

Her "anıtsal idam"da idama taraftar, eski bir husumetin taraftarı olarak yeniye entegre olur, eski dili yeniye dönüştürür. "Anıtsal idam" dedim: Bir dönüm noktasının, şeklillenmenin nasıl şekilleneceği bilinemezlikte, aktör sınırlandırmasına, geriletilmesine, sindirilmesine köşe taşı, kavşak taşı, işaret taşı olarak kullanılır. Husumetler bazan doğrudan çatışması kesintiye uğramışlıkta yeni iktidarla uzlaşmış bir birine hasım çevre güçleri oluştururlar. Merkez bu gerilimde husumet dışı kalır, çevre güçlerine yakınlık uzaklık derecesinde husumette taraf olur.

İhtilalci dönemler anıtlarını dikmeden önce idamları ilk anıtları olarak kullandıklarında medeniyet iddialarını da modern, yeni üzerine değil arkaik, ilkel bir değişmez, temel üzerine kurarlar. Değişmez kuralları, idare etmenin söylenegelmiş kurallarıdır. Toplumun medeniyet etrafında şekillenmesi ilk nüvenin silikleşerek korunmasıyla söz konusu edilebilir. Her yeniden şekillenme, karanlık, vahşi çekirdeğe dönerek olur.

Her ihtilalde kan eşit ülçüde güdülmez. Kuruluşun medeniyet iddiası üzerinden değil de kalanı kurtarmak, hatalardan dönmek üzerinde şekillendiğinde, eldeki kapasite, çatışmanın şiideti belirleyici olur. Bilim, tecrübe eldekinin, gelenekselin meşrulaştırılması üzerinden insiyatif önerir çoğu kez.

İhtilallerin ciddi eleştiriler, tecrübeli kadrolar, eldekini kurtarma ve yeniden şekillendirme işlerindeki denge üzerinden yürümesi anıtsal idamlara ihtiyacı frenleyebileceği düşünülebilse de, her ihtilal toplumların kanlı ve korku üzerine kurulu dengelerine geri dönerler.

Gerçek marksizm ihtilali gündemden kaldıran ihtilalden bahsedecekse, vahşet üzerinden kuruluşu yadsıyarak bunu söz konusu edebilirdi. Reel sosyalizmlerin çözülüşü ile yine kanlı dönemlere girilmesi biraz da bundandır.

İnsaniyet medeniyetini çöplükleri, düşman cesetleri, ibret olsun cinayetleri, toplama kampları, teksesliliğin derin kurumları üzerinde yükselttikçe her çürüme döneminde temellerine çöküşleri de kaçınılmazdır.

Toplumlar mutlak bir vahşete geri dönmeseler de, vahşi dönemlerinin anayasasını da inatla ve sessizce yaşatırlar.

"Medeni ülkelerdeki" mafya cinayeti olarak örtbas edilen seri ırkçı cinayetler de idam mangalarının, ve medeniyetin savunucusu kendisini kutsayan teksesliliğin; kan ceset ve sömürü dağları üzeinde yükselen bahçelerinin çatlaklarından yukarı sızan kanıdır.

Medeniyet gerçek anlamıyla yoktur. Medeniyet henüz çürük bir yapıdır.

Demokrasiler her dönem yaşatılamasa da, bazan toplumlar yeniden kurulma dönemlerine itilseler de (işgallerle, müdahalelerle, altüst oluşlarla), ne kadar vahşete ve kana itiraz ederlese etsinler, geçmişin kurallarına teslim olurlar.

İtiraz, tozpembe gözlüklerin, kötümserliklerin işi değildir. İtiraz medeniyet istencinin ta kendisi olarak temellenmelidir. Adalet içinde, hakkını vererek, verdiği sözü tutarak, ve kendisine bırakılandan daha geniş bir ufku insanlığa miras bırakarak ilerleme talebi kesintilere uğrayarak, sarsılarak yolunda tutulmalıdır.

Stabilite, oturaklılık değişmezde değil, felaketler, sarsıntılara, tepe taklak oluşlara rağmen toplumu medeniyete sevk edişlerdedir.

...

İdam, hapishanenin henüz icad edilmediği dönemlerin, savaş halinin, boğuşma halinin icadıdır. Habil ile Kabilin ilişkisinin travmatik ve dönüşümlü intikamı, karşı intikamıdır. Bazan bir rüzgar eser, bazan öteki, nöbet değişim kuralları olmadan.

İdamla reel psikopatik şizofreni, takıntılı saldırganlık kontrol altına alınsa, gündelik korku dindirilebilse bile saldırganlıkları çözen yapılar yıkılmıyordu. İbret lsun diye parçaları dallara asılan, leşi köpeklere atılan, ciğeri dişlenen, kanı içilen insan zincire vurulmuş bir vahşetin gölgesinde medeniyet iddiasında buluuyordu.

İdamda keyfilik olmadığını düşündüğümüzde dahi idam usullerinde keyfilik, eziyet, gösteri, teşhir, dehşet mühendisliği söz konusudur.

Hakedilmiş idam üzerinden diskur yürütenler, idamı ayakta tutanın başkalarına mesaj için, bazan kan durdurma için kan kullanma tekniğinin ifadesi olarak idama, meydanlardaki kurtlanan cesetlere açıklama getiremeyeceklerdir.

Dünyanın en büyük insanı ihanet etseydi onu da asardık diye haykıran idam savunucusu adaletin herkese işlerliğine gönderme yapmıyor. Yeni gücün sınırsızlığına inanç oluşturmaya çalışıyor. Fırsat vermedikçe sıranın kendisine gelmeyeceğini, haklı veya güçlü tarafta olduğunu vurguluyor. Bir yeni dönemin yeni otoritenin, yeni yanılsamanın ilanını çınlatıyor kulaklarımızda.

...

Denizlerin idamı, türkiyenin en iyi yetişmiş kuşağını ölüme meydan okur yaptı. İdam etmeye kalksalardı beni iskemleme tekmeyi vururdum. Ölmeyi ne iyi biliyorduk, meydan okumayı, karşı durmayı, idam ilmeğini idama dolamayı. Yiğitçe ölmek hiç de zor değildir.

Hayat ise zor. Tecrübe yetmiyor. Bilgi yetmiyor. Dur durak bilmeyen bir insanlık çabasında dünyasını yoğurması gerekiyor insanın. Kepaze olmadan yaşamak ise kolay değil. Ama yne de insanlık vahşetten, insafsızlıktan zor değil.

Karıncanın karıncalıktan kaçışı yok. İnsan insanlığından kaçabiliyor. Bir özgürlük olarak insanlık, insanın ilkelliğinin de temeli, medeniyet kurma iddialarına temel olduğu kadar.

Gerçek bir medeniyet lağım çukurları, çöplükler ve cesetler üzerinden nasıl kurulmaz gösterebilmek gerekiyor.

(Bitmedi, gözden geçirilmedi, kesintiye uğrayarak yazıldı. Düzeltilecek, değişecek.)

Suriyeye Müdahalenin Etiği

2011-11-28T23:50:00.004+02:00

Halka, insana hattâ doğaya yönelik zulüm söz konusu olduğunda her bir ülkeye, hükümete, topluma müdahale edilebileceğini düşünüyorum.

Temel ilke "ilk taşı günah işlemeden muaf olanlar atsın"dır idi oldum olası. Bu yeterince anlaşıldı ama gerekenden fazla susuldu: Zulmü eleştireceksin! Eleştirirken, kendini eleştirmişlerden değil eleştirenlerden, kendi eleştirine izin verenlerden olacaksın!

İlk taşa sarılanlar hiç bir zaman ahlâken ciddiye alınmadılar. Ciddiye alınmamaları meşruiyet iddialarının geçerrsizliği, iki yüzlülükleri itibariyleoldu. Kullanabilecekleri zor ve şiddet dolayısı ile değil. Zor tekeli hep içe sindirilir gerekçe oldu reel siyasette.

Kendi ülkesinde zulmü onaylayanlar, komşularına zulmedenler, sömürgeciler başka bir ülkeye müdahalede bildiğimiz en eski kurallardan birisini karşı tarafı şeytanlaştırarak, sonuçları istatistik, bilanço olarak kâra çevirmeyi umdurarak geniş kitlesel destekler de alabildiler bugüne kadar.

Savaşın gerekçesi olmaz demeyin. Oluyor. Olmak zorunda. İlk geçerli gerekçe yeterince güç sahibi oluş ve barışı etrafında şekillendiriştir de: "Buna müsaade etmezler!" demeye başlarsınız bir koro olarak. İyi veya kötü her bağımsız adım için!

Bir başka gerekçe "sapma" üzerinedir. Meselâ düşman "ehl-i sünnet" olmamakla suçlanır. Hint'e "Hazreti Hint" diyebilenler yapar bunu üstelik. Ebu Sufyângilleri halife edinmekte ahlaken zorlanmayanlar Kerbelâ'dan kurtulup bize emanet edilmişlere "ehli sünnet değiller" diyebilirler. En ufak bir tartışma, konuşma, alışveriş zahmetine katlanmadan.

Bizde Ebu Hanifeye yapılan, Aqinolu Toma(s)'a yapılmaya çalışıldı, Campanella sapma dedektörlerince kazığa oturtuldu. Doğu Roma buradan gerekçelerle talan edildi.

Gerçek neden? İktisadidir son kertede, reelpolitiktir genellikle. Ama ezberiniz de sizi esir alır. Günahsız saldırgan olma, ve saldırıdan sonuç ne olursa olsun günahsız çıkma garantisini edinmişlik, ister insanı günahkar doğuran bir kültürden yola çıkarsın, ister tersinden kan kokusuna alışmış, kan kokusunu almış her evcil hayvan gibi saldırganlaştırır. Günahsızlık garantisi, hesap vermezlik asıl ve gizli bir dinin, bir savaş dininin yeryüzü cenneti, ihsanıdır.

Bizde hesap vermezlik yoktur. Bu garanti kimseye gümüş tepside sunulmaz. Gazalî'nin "Ey Oğul"u iktidar-aydın ilişkisi üzerine uyarının okul örneğidir.

...

Malatyadaki füze kalkanı İran'ın Dünyaya saldırılarını durdurmak için değil de savunmasını kesmek için kullanıldığında haksız gerekçe ile kullanılacak olsa da, İran'ın son tehditi ile Malatyayı hedef alması, masum sivillerin canını yakma olasılığı İranı olası bir saldırısında haklı kılmayacaktır. O füzeleri oraya yerleştirenler, bu olasılığı bilerek yerleştirmişlerse saldırıyı yapanla birlikte masum canların vebalini paylaşacaklardır. Meşru tek gerekçe nükleer bir saldırıyı kesmek, engellemektir. İrana saldırıyı kolaylaştırmak, İran savunmasını kırmak olası bir saldırıyı üzerimize çekmemize meşruiyet sağlamaz.

İranın saldırganlığını engeleme gerekçesi, etraftaki ülkelerin de saldırganlığını engelleyebilecek bir sistem ve denetim kurulabildiğinde meşrulaştırılabilir.

...

Suriye Scudlarını sınırımız yerleştirdi. Bu tehdit yalnız işgal ve müdahale tehditine karşı bir tehdit değil, sivil halka ve sivil hedeflere de bir tehdittir.

Suriye karşısındaki ittifak tümden haksız dahi olsa, bu füzelerden herhangi birisinin vurabileceği bir hedefte açabileceği yaraları meşru gösteremeyecektir.

...

Ben, hak ve hukuk ihlallerinde müdahaleye olumlu bakan bir insanım. Ancak varolan neredeyse tüm müdahalelerin başka hak ve hukuk ihlalleri olduğunu da düşünüyorum.

Çocuğunu öldüren bir baba ve anneye nasıl müdahale ediyorsak, aile içi sorun görmüyorsak, herhangi bir ülkedeki zulme de itiraz etmemiz anlamsız değildir.

Burada dikkat edilmesi gereken şudur:

Müdahalenin gerekçesi müdahale için bahane olmamalıdır.

Müdahale vesayet götürmek, kendi uygarlığını bir başka uygarlığa dayatmak olmamalıdır. Çoğu zulüm kültürler ve geleneklerarası düzeyde eleştirilebilir. Kültürleri geçişsiz hale getirmek, eleştirel diskuru yok ederek eleştiri ve medeniyet götürme iddası sömürgeciliktir.

Müdahalenin şiddeti, müdahil olunan şiddet kullanımını aşmamalıdır. Bu tesadüfi bir iş değildir. Planlanan bir şiddettir çoğu kez.

Siyasi barışcıl gelenekleri cinayet ve provakasyonla dönüştüren toplum mühendisliği geleneği müdahil ülkelerde devre dışı bırakılmış, hukuk dışı ilan edilmiş olmalıdır.

Bir ülkenin çoğunluğu müdahaleye davet etse dahi, bu bir referandumla yapılmış olsaydı dahi, müdahale uluslarası hukukun işletilmesi, kurumlaşmışlığı ile ve "en sonunda" söz konusu edilebilir. Yerleşmemiş bir hukuk, savaşta ve savaşla kurulmaz.

Zulme müdahale ilk elde muhalifleri, aydınları, azınlıkta kalanları hayatta tutmak için olmalıdır. Mülteci statüsü bu bağlamda önemli ve hayatta tutucudur. 1958 anlaşması yıpratılmamalıdır.

Azınlıkları, muhalifleri, hatta çoğunluğu proveke edip müdahil olma geleneği hukuka ve insan haklarına sözcü olan kesimlerce insanlık suçu olarak tanımlanmalıdır.
...

Haklı veya haksız gerekçelerle hiç bir ülkenin ülkemize saldırmasını onaylamayacağımızı, saldırıda bulunanların, bir çatışma ortamında dahi, meşru savunmayı aşmaları halinde gerekçeleri ve niyetleri ne olursa olsun "saldırgan" konumuna düşeceklerini bilmeleri gerekir.

Füzeleri ailelerimize, çoluk çocuğumuza yönlendirilmiş olarak algıladığımızı da düşünmelidirler.

..

Yabancı üsler? Bizim topraklarımız değilmiş gibi algılansa da topraklarımızdır. Oralardan ne yapıldığı ve yapılacağı, oralara yönelik ne yapıldığı ve yapılacağı bizi ilgilendirdiği, ilgilendireceği için, izin vermeyeceğimiz bir şiddeti kullanmak veya çekmek için yönetilmemelidirler.

Ve yine komşu ülkeler sınırlarımızın içinde olan ama denetleyemediğimiz her hangi bir alana yönelik büyük bir felakete dönüşebilecek hiç bir saldırıyı haklılık gerekçesi ile meşru kılamazlar. Velev ki üslerin durumu ve donatımları, kullanımları gayrımeşru olsun, memleketimizi dümdüz edecek bir sorumsuzluğa sorumluluk yazmak durumunda olacağımızı vurgulamamız gerekmektedir.

...

Bağımsızlık, sorumluluktan kaçmak mümkün olmadığı için elzemdir!

Ülkemize ne yerleştirilmişse, ülkemizden diğer ülkelere ne yönlendiriliyorsa vebali bazan kısmen dahi olsa üzerimizdedir. "Kısmen" dedik. Muz cumhuriyetlerine özenmiyorsak, bir hukuk devleti isek, iç ve dış "müktesebata" uyacaksak "kısmen" demememiz gerekecektir!

Almadığımız risklerin ve sorumlulukların gölgesi, aldığımız risk ve sorumlulukların çok çok ötesindedir.

Gündemin Kıyısında: Kasım 2011

2011-11-26T22:21:00.008+02:00

TOKER RÖPORTAJI. Sürgünden de olumlu bir şeyler çıkacağı vurgusu gereksiz, anlamsız, incitici. Şerden hayır çıkar, çıkarılır da bu şerrin öznesinden gelmez, şerre uğrayanın gayretinden, insanlığından gelir.

Yeni bir sayfa açabilmek, acıdan insanlık çıkarmak acıya uğrayanın insanlık temellerinin derin oluşundan.

Sözlerinde önceliklerinden kaynaklanan bir anlayışsızlık, anlayışa kapalılık gördüm.

Röportajdaki diplomatik bir vurgu bu yüzden kayboluyor: İsmet Paşanın başvekaletten çekilmeden evvel "Dersim meselesi çözülmüştür!" demesi, askeri operasyonu sonlandırma kararlılığı ve yerine Celal Bayar'ın getirilmesinden sonra şiddetin yükseltilmesi.

Toker, Celal Bayarın tavrının da tartışılmasını diplomatik bir dille öneriyor.

Yapılanlar ağır bir yanlışa, zulme işaret ediyor. Zulme uğrayanların derdi "kim yaptı?"dan önce aşağılanmanın, inkârın bir gereklilik iddiası ve propagandayla sürüdürülüyor oluşudur. Maraş, Çorum ve Sivas bu ruhla kanatılmıştır. Tuncelinin sonunda eğitim düzeyi ortalaması en yüksek il olması mevzuuna girildiğinde insanlıktan iz kalmaz, bunlara dikkat etmek lazım. İsmet Paşanın torunu, Celal Bayara karşı gösterdiği diplomatik inceliği ve nezaketi halka karşı da göstermelidir. Diplomasi kibar söyleme sanatı değildir. Karşı tarafın ufkunu kavramışlıktan nezakettir.

SEYYİT RIZA'nın celladı yana itişi ve kendi taburesine tekme atışı bana Deniz Gezmiş ve arkadalarının idamını hatırlattı. Burada ilgi çekmesi gereken fütüvvetin, erenler geleneğinin de izleridir. Kürt Ayaklanması olarak gösterilen (ki doğruysa doğrudur, olgular kanıtlanırsa bir itirazım olmaz) olayın eski melametin, fütüvvetin de itirazı olarak okunması gerekmektedir. Bu itirazda türklerin kurucu tavrının ve ahiliğin arkasındaki gücün de bulunduğunu görebildiğimi not etmek istiyorum.

Seyyit Rıza haklıdır haksızdır ayrı konu. Bağımsız bir mahkemede yargılansa bu dercede canım yanmazdı. Gece yarısı, yaşıyla ilgili kıstaslar çiğnenerek idam edildi. 60 ihtilâlinde Celal Bayar için ise yaş sınırı uygulandı. Bir hukuk devletinde bunlar olmaz. Olmamalıydı. Yanlış olan Celal Bayarın asılmaması değil, kuralların ayrıcalık olarak uygulanmasıdır. Kurallar doğru uygulansa da idamlar hakkani mi olur? Hayır! Öncelikle bir ders, korku verme iddiasını ve birilerini susturma telaşını içerdiği için. Kan üzerinden otorite kurulacağına inanıldığı için.

Seyyid Rıza asılmazsa yeterince gözdağı veremeyeceklerini düşünmüş olmalı "birileri". O birileri kimilerini korumayı bildiler; Adnan Menderesleri, Deniz Gezmişleri astırıp, Kızıldereyi yerle yeksan ettiler; 1 Mayıs, Çorum, Maraş Katliamlarının arkasındaydılar. O birileri 12 Eylül döneminde sadece Ankara Dal Grubunda 30 küsür genç kıza tecavüz edilmesinin sorumlularıdırlar!

Evlad-ı Kerbelâ'nın dokunulmazlığı, ayrıcalığı yoktur. Bunu talep de etmediler. Ancak kendilerine karşı bir borcumuz vardı: Bize emanettiler! Barış içinde bir arada yaşayamadık, yaşatamadık.

HATAY. Kimileri Dersim ile o yıllarda Hatay Cumhuriyetinde yapılacak halkoylaması arasında bağ kurarlar. Bugün yine Suriye ile ilişkiler gerginleşirken özür ile de olsa yine Dersim gündemde. Alâka nedir, dinliyoruz, anlamaya çalışıyoruz.

Gündem ile oynamayı yüzeysel, sığ buluyoruz, ters tepebileceğini düşünürken insanlarımızın ne kadar olgun ve iyi niyetli olduklarına yeniden, yeniden tanık oluyoruz.

Mazlumları olgun bir ülke, medenî bir ülkedir!

Birilerinde CHP’nin Altın Hisseleri, Kontenjan Üyelikleri, Ayrıcalıklılık Sertifikaları Falan mı Var?

2011-11-24T03:47:00.004+02:00

CHP’li isen atatürkçü olmak zorundasın diye bir şey yok. CHP’nin ilk yıllarından bu yana böyle bir kural olmadı. Kaldı ki Sadi Irmak, Nihat Erim, 12 Martın ”Beyin” Kabineleri, hattâ ve hattâ Turgut Sunalp kendilerince atatürkçü idiler. Kenan Evren’i, Bülent Ulusu’yu saymayacaksak.

Atatürkçülük ne doğrudan CHP’ye üye olma kriteri, ne de CHP’li olmamanın.

Bizim ”kemalizm” dediğimiz bağımsızlıkçı, muasır medeniyetten yana tavır almış, çalışanların haklarını gözeten sol çizgi ”Kadro”culuktan çok Doğan Avcıoğlu döneminin antiemperyalist çizgisi idi. Bu çizgi 12 Eylül öncesinde demokrat, asker sivil bürokrasinin önceliklerinden uzaklaşan, kemalizmin belki de en kitlesel ifadesi olan ve darbede doğrudan hedef alınan bir eğilim idi.

Atatürkçülüğün elitist olan ya da olmayan; demokrasiyi önceleyen ya da öncelemeyen; çalışanların hak ve hukukunu önceleyen ya da öncelemeyen bir çok versiyonu var. Hangisi haklıdır, doğrudur bilemem, daha doğrusu ahkâm kesemem.

Hatırladığım bir şey var sadece: Bizim nesilden kemalistlerin yakalarında ”ya istiklal ya ölüm” yazılı olan veya olmayan Mustafa Kemal Paşa rozetleri yüzünden seksen öncesinde karakollara çekilip dayak yemeleri. Kemalizmi ezmeyi vazife edinen aynı soğuksavaşçı devlet ve halkevlerine savaş açmış derin kadrolar ihtiyaç üzerine birdenbire ”atatürkçü” oluverdiler.

Bir çilekeş ilkokul öğretmeninin atatürkçü olmasından başka bir şey anlamaktayım, bir ara dönem bürokratının yanardöner ideolojisinden başka bir şey.

Kimse atatürkçü olduğu iddiasıyla CHP’de hesap vermezlik, yanlışsızlık iddiasında bulunamayacağı gibi kimse de kimseyi atatürkçü olduğu için antidemokratlıkla, tekparti zihniyetiyle, sağcılıkla, solculukla suçlayamaz.

Atatürkçülük iddiası bir milletvekili tarafından CHP’de ayrıcalıklılık, hesapvemezlik iddiasına dönüştürüldüğünde ve yine bu milletvekili kendi zihniyetinin elvermediği ama meşru siyasetlere ”CHP geleneği çiğneniyor! derken tek parti döneminin tartışılır uygulamalarını CHP’ye gelenek olarak biçiyorsa, ona CHP’liliğin tek particilik, pozitivistlik, ikna odacılığı olmadığını hatırlatmamız gerekir.

CHP, 12 Martta asker sivil bürokratik siyasi çizgiyle hesaplaşmasını yapmış bir partidir. Parti tabanının coşkusunu o zor zamanda hatırlamayanlar, CHP’nin geleneğinden bahsetmesinler!

Tek parti dönemi kuruluş dönemidir, yanlışlar da doğrular da, gri alanda kalan uygulamalar da söz konusu edilebilecektir. Vali Nevzat Tandoğan’ın değişim anlayışı bugün espirilere konu oluyor da, dün olmuyor mu idi? Dün yapılan yanlışlar cumhuriyetin arkasında duranlarca onaylanıyor muydu?

DP de tek parti döneminin CHF’sının bir parçasıdır bir anlamıyla. CHF’nın sorumluluğundan kaçınma çabası anlaşılır bir olaydır. Bir kopuş dahi olsa, cumhuriyetin politikalarını temelde yadsımış bir duruşun partisi de olmamıştır. Bugünkü atatürkçülüğün temellerinin DP döneminde İnönüye karşı canlandırıldığını da unutmamak gerekir.

Türkiyede çoğu parti, bırakın CHF’nı İttihat Terakki kökenli kadrolarca kurulmuştur. Atatürk ve İnönü bireysel olarak İttihat Terakki’ye tek partiden kopuşun kadrolarından daha mesafeli bile görülebilirler. Yine de Cumhuriyet Halk Fırkası’nı İttihat Terakkiden esinlenmiş bir parti olarak görenler az değildir. Rekabet, çatışma ve tasfiye Cumhuriyetin ilk yıllarında süregitmiştir.

İttihatçılar karşısındaki ”liberal demokrat” çizginin mirascısı hiç bir siyasi partimiz yoktur. Liberal ya da demokratların olmadığı anlamına gelmez bu. Kökenleri ittihat içi, CHF içi kapışmalardır.

Ecevit’in çizgisi fevri ve kendisine özgü değildi. Varolan bir eleştirinin üzerine kurdu Ecevit çizgisini. Yeni yollar, imkanlar, dengeler, açmazlar, alternatifler elbette her siyasi çizgiyi etkiler. etkiye kapalı parti, topluma ve hakikate kapalı dar ideoloji partileridirler. CHP böyle olmadığını cesaretle gösterdi.

12 Eylülcü müdahaleden geçmiş bir CHP’yi yeni nesillere tek parti zihniyetinin devamı olarak göstermek zor olmasa gerek. CHP içindeki atatürkçü olduğunu iddia eden çizginin kanlı pazarlarda soğuksavaşçı dincilik tarafından katledilen kemalistlerle benzerliklerinin olmadığını bilenler olmasa.

Kemalizm kendi demokrat yolunu sınadı, başardı ve ağır bir diyet ödedi 12 Eylülde. Demokrat, yurtsever kemalizm ikna odaları kemalizmi değildi. Gerçekten halkçıydı, devletçiliği siyasi değil iktisadi idi. İktisaden yeni liberal siyaseten devletçi çizginin atatürkçülğünün daha sol atatürkçü duruşlarla ortaklıkları devlete kutsallık addetmekten çok bir savunma refleksi iledir.

Kemalizm yanılmazlık ideolojisi değildi. Antiemperyalist, tartışmaya açık, demokrat çizgiyi 12 Eylül öncesinde benimsemiş, halkçı bir tavır idi.

Dersim üzerinden tartışılmazlık çağrısı CHP’nin demokrat, antiemperyalist, yurtsever çizgisine ters düşecektir. Dersim aydınlatılmalıdır.

CHP Çorum, Maraş provakasyonlarında Dersim’de üzerine yüklenmeye çalışılan yaftanın tersini yapmış, halkı savunmuştur! Bugün CHP’yi suçlayanlar o günlerde nerelerde idiler? Sivasta kimin avukatlarından kadro oluşturdular?

Bugün Suriyede olası içsavaşın ağır faturasını dengeleyebilmek için yapılan manevra değilse siyasi dindarlık Kanlı Pazar ve Sivas Madımak Yangınında yanlışsızlığından dem vurarak, derin devlet ve soğuksavaşın kurumlarıyla alakasını unutarak Dersimin yaralarını saramaz!

Kanlı Pazara karşı çıkan tek tük aydınıyla, iç savaş çığırtkanı basınıyla; Çorum Maraşta yokluklarıyla, Sivasta müsebbip olmasalar da galeyana gelmeye gönüllülükleriyle, mazlumları değil saldırı karelerinde resim verenleri savunmuşluklarıyla eleştirilebilecek kadrolar önce kendi adlarına dilenecek özürleri dilemeliler, öncelikle de kendilerine demokrasi ve kardeşlik açılımı için oy veren seçmenlerine. Zarar verdiklerine. Savunmadıklarına.

CHP ise yanılmaz, yanlışsız, ceberrut, hep haklı, hep sığ, 12 Eylül atatürkçülüğünü çokbilmişliklerine kalkan ve payanda yapan kontenjandan kadroları dışlamalıdır. Seçim ve referandum öncesi her milletvekiline, parti üyesine yeni bir şans verilmesini, ideoloji üzerinden tasfiyenin yanlış olacağını, insanların eylemleri, icraatları, tavırları üzerinden değerlendirilmeleri gerektiğini vurgulayanlardanım.

CHP yönetimine beğenmediğim kadrolar da gelse, seçimle gelip seçimle gidebilecek kadroları çokbilmiş ve yanılmaz, antidemokrat yurtseverliğe tercih ettiğimi de defalarca vurguladım. CHP’de öncelik demokrat bir çizgiye hayatiyet kazandırmak, parti içi demokrasinin önünü açmaktır.

Tartışılmaz, savunulamaz, tabucu, yasakçı zihniyet insanüstülük, düzeltilemezlik iddiasındadır. Bu sorumluluğun, dinlerliğin, hakikatle kendini düzeltirliğin yoluna aykırıdır.

Yol ayrımı zamanı gelmiştir. Gündem şu anda CHP’nin demokratik çizgisinin savunulmasıdır.

Demokratik çizgi içinde kalanların arasındaki rekabet parti içi demokrasinin önü açılmadıkça verimli olamayacaktır.

Dersimli bir CHP Genel Başkanı seçmek yerinde olmuştur. Gündem aceleye getirilmeden, soğukkanlılıkla ve demokrasiden taviz vermeden belirlenmelidir.

Suriye'de Neler Olacak?

2011-11-22T17:59:00.000+02:00

Uzun vadede insanlık kazanabilir desek de, kısa ve orta vadede pek hayırlı gelişmeler olmayacak.

Yol baştan belliydi. Iraktaki çoğunluk-iktidar dengesinin değiştirilmesi ile, Suriyedeki değişikliğin önü açılmıştı en azından kağıt üzerinde.

Ben Suriye ve Irak'ın terazinin iki kefesi olduğunu düşünmüyorum. Denge düşüncesinin bir geçerliliği olsa da daha geniş ve dar dengeler, projeler, şekillenme ve şekillendirmeler içinde ele alınması daha gerçekçi olur. Şii çoğunluğun sünni azınlık tarafından yönetilmesi ile Suriyedeki sünni çoğunluğun nusayri azınlıkça yönetilmesi simetrik ve bire bir geçişli bir ilişkinin ifadesi değildi. Terazinin bir kefesindeki değişikliğin öbür kefeyi de oynatmasından bahsedeceksek, ikiden çok kefeli bir terazi düşünebilmemiz lazım.

Bölgedeki değişmeler çok daha esnek bir dinamik içinde beklenmeli. Hiç bir hamle ve değişiklik bize o bölgedeki son şekillenmeyi göstermeyecek.
...

Arap ülkelerinde taşların yerinden oynaması, avrupadaki gelişmelerle birarada ele alınmadan gerçekleşen normalleşme hareketleri olarak görülmemeli.

Bir yanıyla normalleşme eğilimleri üzerinden şekillenseler de, kendi "doğal" kanallarını bulmaları zaman alacak.

Avrupadaki gelişmeler bir çok ülkede "ararejim" siyasetlerinin uygulanacağını göstermekte. Krizden çıkış siyasetleri bizdeki darbeyle gerçekleştirilebileceği ve gerçekleştirilmesi düşünülmüş radikal yeniliberal programlardan ibaret görünüyor.

(...)

Ondört Bin Yılın Kardeşliği Ayaklar Altına Alınırken: Haydar Haydar

2011-11-18T17:07:00.002+02:00

Ondört bin yıl gezdim pervanelikte

Sıdk-ı ismin duydum divanelikte

İçtim şarabını mestanelikte

Kırkların ceminde dara düş oldum

Güruh-u naciye özümü kattım

İnsan sıfatından çok geldim gittim

Bülbül oldum firdevs bağında öttüm

Bir zamanlar gül için dara düş oldum

Esin Afşar: Sesinde Aşkın Rengi Vardı

2011-11-15T13:00:00.003+02:00

Evet, aşk vardı. Sadakat vardı.
Düşlediğimiz sosyalizm yoksulların sosyalizmiydi.
Aç, açıkta kimse kalmayacaktı.

Fikret Kızılok Aşık Veyselin dizinin dibinde "Kuzuya Sordum"u hecelerdi.
Cem Karaca Muharrem Ertaştan Dadaloğlunu öğrenirdi.
Uzun İce Bir Yoldaydık. Taburelerimize tekme atıyorduk.
Şairlerimiz hapisteydi.
Kitaplar yakılıyordu.

Ve aşıklarımız hayattaydılar:

Kekliğin kayadan sektiği sekiş
Gül ile bülbülün ettiği çekiş
Yarin iğnesiylen dikilen dikiş
Kıyamete dek sökülmez imiş

Karakucak güreşlerinin peşrevi, Cumhuriyet Bayramlarında oynanan sinsin, çayırlarımızda otlayan, sokaklarda bizimle oynayan tayların yarıştıkları güz günleri. Kına geceleri. İlahilerle güveyileri gerdeğe götürdüğümüz yıldızlı geceler.

Esin Afşar sevginin, fedakârlığın, aşkın, umudun ve acının günlerinde gül dalında şakıyan maviş bir kuştu.

Bir gün uçacaktı onca acısıyla. Uçtu. Aşka can verdiği narin bedeniyle.

Ardında bıraktıkları bize yadigar.

O Kul Ahmet'in, Emrah'ın; katledilen, asılan arkadaşlarımızın; mayınlanan gül bahçelerimizin bize emanetiydi.

Seni yetiştiren halk sağolsun!

Bugün doğacak bir kızımızın adı Esin Afşar olsun!

Başımız sağolsun.

Bayram Başkalarını Hatırlama Günüdür!

2011-11-05T13:45:00.000+02:00

Hatırlanmada bir sorun yok.
Aslolan ise hatırlamak.

"Bayram da ne imiş!" demek "insanlık da ne imiş!" türünden bir çıkış.
Bireyciliğin, başkalarıyla birarada yaşarlığı unutmasıdır.

Dünyaya gülümseyemez hale gelmiş olabiliriz. Bunun için bir de özür dileyecek değiliz kimseden.
Ama bayram, benim başkalarını hatırlama günüm. Başkaları beni farketse de edemese de.

Toplumun dayanışmasını, kardeşliğini merkeze alma günleridir bayramlar.

Birbirini arama sormanın, birbirinin kapısını çalma günleridir bayramlar.

Uzun yolculuklarla bir araya gelmiş nesillerin keyiflerinin dediğini aşma günleridir bayramlar.

Barışmanın ve barışın duruşunu yakalama günleridir bayramlar.

Nohutlu Pilav Yapmaya Kalkışan Çift'e Tombul Bir Nohut Saldırdı!

2011-11-04T02:40:00.005+02:00

Nohutlu pilav pişiren çift'e, açık unuttukları balkon kapısından içeri dalan bir nohut saldırdı.

Saldırgan nohut müşahade altına alındı.

Ele geçirilen nohutun gdo kategorisinde olup olmadığı araştırılıyor.

Her nohut gibi sarı, yuvarlak ve tombul olan bu nohutun gözlemlenen ilk öfkeli nohut olduğu iddiası infiale yol açtı.

Dişhekimleri Odası Nohut Yarkurulu dişkıran nohutların gayet sık gözlemlendiğini, nohutun kamışla üflenen mermi olarak kullanılabildiğini, binanaleyh bu nohutun aktif saldırı yapan ilk nohut olduğunun kabul edilebileceğini basına açıklamasıyla Leblebiciler Odası Arge Kurulunun, o halde, bu yeni nohut türünden leblebi değil kebap ustası yapılabileceği ileri sürmesine yol açması ve bunun üzerine Felsefî Seferberlik Derneğinin de bu yeni nohut çeşidinin nesne değil özne olduğunu, ambar nohutu olarak yapabileceği mecburi hizmetten kaçamamaması için kanun teklifinde bulunacaklarını bildirmesi ile ülke gündemini daha da karıştırdı.

Muhalefet Partileri bu yeni nohutun gdolu olmaması kaydıyla tutuksuz olarak yargılanmasını anayasa komisyonuna katılmaları için önşart koşarken, muhalefete muhalif basın da nohutun damda keman gıcırdatan, vatandaşlara kiremit atan bozguncu görüntülerinin rasathane gözlemlerine takıldığını imâ etmeye başladı.

Gelişmeleri an be an sunmaya devam edeceğiz.

Bunlar da Geçer!

2011-10-31T01:44:00.001+02:00

Ne insan hayatı bir kariyer projesi, mutluluk reçeteleriyle pişirilen bir çorba; ne de dünya her daim tekin bir yer.

Buzlar eriyor. Faylar yolunu arıyor. Dalgalar önlerine geleni silip süpürüyor.

Ne herkes beklenebileceği kadar sadık, ne evlâtlarımız hep akıllı ve uyanık, ne de insanlık tümüyle ruhsuz ve insafsız.

Kazandığımızı bir kereliğine tüm zamanlar için kazanmıyoruz.

Bugün maaşlı, iş güvenceli, sigortalı bir hayat sürdürebiliyoruz bir çok yerde. Ama aynı ülkelerin köylülerinin, dolmuşçularının, arabacılarının, hamallarının, sokak satıcılarının bir sonraki sene değil, ayları, haftaları günleri belirsiz.

Dayanıksızlık biraz da "olması gereken"in, yani beklenenin dışında bir şeylerin olup bitmesini kabullenemeyişlerimizden.

İnsan hayatı bu, yer kabuğunda bir sokak köpeğine yerleşmiş pirelerden pek fazla bir farkımız yok, onlar zıplayacak yeni bir post aramaya, bizler ise yerimizi tahkim etmeye meyilliyizdir.

Bunlar da geçer, sonra yenileri gelir ve onlar da geçer.

İnsan ölümsüz değil. İnsan geleceğini bilemez, ama bir biçimde planlayabilir. Geleceği olması gereken olarak görmeden geleceğe imkan ayırdıkça, geleceğin içini boşaltmadıkça, dünyadaki hayat bir müddet daha, belki uzun bir müddet daha devam edecek.

İnsan asla mükemmele doğru gitmedi, gitmeyecek. Bilimlerini, bilincini, toplu tecrübesini daha güzel derleyip toparlamayı belki bir gün öğrense de insan, insan olmak her daim sürdürülmesi gereken çaba ve çırpınmaya bağlı olacak.

Bunlar da geçer. Hiç bir tecrübenin ve imkânın yetmeyeceği bir an ile yüzyüze olmadıkça insanlık, başına gelenlerin bilgeliği ile çoğu güçlüğü, engeli, yıkımı, felâketi bir biçimde atlatabilir.

Yaşamak, güzel yaşamak, felaketsiz, dertsiz, sıkıntısız bir dünya istemiyor, gerektirmiyor.

Güzel bir hayat, hayatın içinde kalış, güçlüklerle insan kalarak mücadele etmek, ayakta kalmak ve ayakta tutmak işi.

Başkalarına verebileceği bir şey olmayanların alacaklılıklarını doyurabilmenin yolu yok.

Yüzüne küfredilen, itilen kakılan bir masuma gülümseme bile vermekle bitmeyecek bir hazinenin kendisini konuşması.

Donacak insanın omzuna ceketini koyamayan, işkencedeki düşmanının dudağını ıslatamayan, bir köpek yavrusunu kurtarmak için çalının altına girip kanamayı göze alamayanı mutlu edebilecek hiç bir şey yok.

Bunlar da geçer. Bütün sınanmalarda insanca davranabilmenin, insanları ayakta tutabilmenin, "taşın altına elini sokabilmenin" sevinciyle.

Bütün sınanmalarda insanca davranmak, başarmak, hep doğrusunu yapmışlık, yapıyorluk değil, kayıpsızlık, acısızlık hiç değil: Daha iyisini, incesini, daha insanîsini arıyorluk.

Efendim.

HANYA, KONYA, TONYA

2011-10-28T04:47:00.010+03:00

Takunyayla kovaladıydı al yanaklı bir kız da
Hesapta yokken sevdiydim tonyayı
O gün bu gün anlamakla mükellefsin dediydi
Canbaba
Hanyayı ve konyayı

Hayat sözümden ağır yokbilmişler
Hep tüneldeyim
Yusufla bir hemşehriliğim yok
Hapishanemden kaçtım, lâkin çıkamadım ışığa
Gidiyom gidiyom gidişin sonu yok

Işık görüneli uçta ne zaman oldu
Tayım sırtımda nalları yok
Ama yer mermer, kil, cilalı taş
Yufka yürekli oluyor aksi adamlar
Kimse görmediğinde herhal

Görünmez bir adamdım
Ne kapımda akut, sivil savunma
Ne kovalayan gardiyanlar

Can abi okur şiirlerimi
Gözyaşı döker
Giderken beni de öldü
Mezarlıktaydım
Rüzgârlıydı Datça
O sabah yelkenim parçalanmıştı
Kendime de okudum
Bildiğim duaları

Dirine kıç döndü müydü
Ölüne çaput bağlar okumuşlar
Dediydi ölmeden öldük çaputtan muaf olduk
Be abi
Sayende

Abisinin misafiriydim
Hamama dalan herifi kovalamışsın peştamalla
Kız namus elden gitti seni o oğlana verelim dediydi
Halden bilen annesi
Kafasını kıracaktım da kıyamadım geberesicenin
Baktıydı al al, mor mor
Jip peşinden gazlayınca hamama dalmışmış çocuk
Sana mı bakacak
(Yok baktıydım, parçalardı, kıyamadıydı
Yani bakmadıydım, okuduydum halini
Pembe yanaklı, terlemiş bir öfke)

Yazlık sinemada Güllü
Ediz ve Türkân
Üstüne üstüne gittilerdi kızın

Sabaha kadar uyuyamadıydım taraçada
Sonra daldım
Suya, toprağa, yola

Ardımızdan ağladıydı
Taş attiydı abisine ve bana
Bir daha geri gelmeyeceğiz diye.

(düzeltilmedi)

Deprem: Van 2011

2011-10-23T20:43:00.003+03:00

Van halkına geçmiş olsun.
Depremde yakınlarını kaybedenlere baş sağlığı diliyoruz.

Felâketlere eskisinden daha hazır olduğumuzu görüyoruz. Ancak büyükşehirlerde olabilecek depremlere karşı yeterince tedbir almadığımız düşüncesindeyiz.

İşgale kadar gidebilecek senaryolar artık az çok geçersiz olsa da, kaldırması çok güç bir felâketle karşılaşabileceğimizi yeniden hatırlamamız gerekiyor. Depreme dayanıksız binaları hızla boşaltmalı, sahillerdeki yeşil alanları artırmalı, dolguculuğu bırakmalı, yolları sahillere indirmekten vazgeçmeliyiz.

Devletin kaçak inşaat yapması ve yaptırması ise suçtur, talandır, hukuksuzluk manifestosudur! Söylentilerin üzerine gidilmeli, her iddia araştırılmalıdır.

Ölenlere tanrıdan rahmet diliyoruz. Kalanların acılarını dindirmek için seferber olacağımıza dair en ufak bir kuşkum yok.

Yardım elini uzatan halklara, ülkelere de şükranlarımızı sunuyoruz.

İç Savaş Lobisi Devrede!

2011-10-22T19:33:00.004+03:00

Cenaze törenlerinde farklı mezhepten, etnik kökenden esnafa saldırılara destek gerekçesi olarak "onlar keyifle çaylarını yudumluyor" diyebilenler yeniden devrede.

Komşusunu şeytanlaştırma, iğrençleştirme, panik yaratma girişimleri ve teknikleri yeniden ve pervasızca gündemde.

Polisin tavrı sağduyuludur ve beş şehirde çok ciddi provakasyonlara izin verilmemiştir. (Aynı tavrı "parasız eğitim" gibi protestolarda da göstermelerini beklemek hakkımız).

Üç beş provakasyonla iç savaş çıkmaz. Ancak yılların emekleri de zayi edilir.

Görülür hedeflerden birisi de tuncelililerdi. Ağırlıkla CHP'ye oy vermiş, Kılıçdaroğlunu desteklemiş insanlara saldırarak pişman etmek, köprü attırmak girişimi kime ne yarar sağlayacaktır? Bu işlerin ardında soğuksavaş yıllarının toplum mühendisliğini arayacaklar tamamen haksız çıkmayacaklardır!

Fanatik jargon ve linç dili yalnız marjinal sağın değil, devletçi tuzu kuru elitistlerin de dili olmaya başlamıştır.

İç savaşçı dile karşı çıkmak, demokrasimizi ve yüzyılların kazanımlarını savunmakla her zamanki gibi mükellefiz.

Tavrımızı bizim gibi düşünmeyen ama aklı başında tüm insanlara anlatmak, insanlık için dayanışmayı güçlendirmek önümüzdeki en ciddi vazifedir.

Gündem: Ekim 2011

2011-10-20T21:52:00.009+03:00

Bölgede teyakkuzda olan güçler, askeri manevralar, yığınaklar üzerine sunulan gerekçelerden yola çıkarak gelişmeleri değerlendirmek mümkün görünmüyor.

Birbiriyle alakalı alakasız olay zincirlerini gözlemleyerek ne olup bitmekte olduğunu okuma imkanımız söz konusu olabilir belki. Veriler şu an için yeterli değil. Ne yapılmak istendiğini okumak gidişatı okumak değil zaten. Bir yığın aktörün, şartın, ivmenin üstüste binmesiyle oluşacak ve üzerinde oynanacak şekillenmelerin bir dinamik kazanması lazım eleştiren bir aktör olabilmek için.

Er Şalitin teslimi sürecinde Çukurca baskınına şahit olduk. Kaddafi likvide edildi. İran ve Suriye üzerine senaryolar yazılıyor. Suudlar yeni manevralarda ön planda. Irak Kürt liderleriyle görüşme trafiğinde yükseliş var.

Ordu sınır ötesi operasyon yapıyor.

Er Şalitin serbest bırakılması durumunda mülteci statüsü kazanacak mahkum ve tutukluların üzerinden bir tartışma yaşadık. Misafir edecek ülkeler, nasıl bir hayat tarzına sosyalize olmalarının düşünüldüğünin de ipuçlarının veriyor.

Çukurca baskını engellenebilir miydi? Bu geleceğe yönelik tartışıldığında sağlıklı olur. Eğer uluslarası gelişmelere bağlı değerlendireceksek, orada engellense başka yerlerde vuku bulurdu.

Münferit bir olaysa, iç konjunktürü okumakla yetinebiliriz. Sınır ötesi bir operasyonu tetikleyen bir saldırıysa dikkati Irak'a da yöneltmek zorundayız.

Türkiye Irak Kürdistanıyla kapalı sınırlar ve kuş uçmaz kervan geçmez ara bölgeler istemiyor. Irak'ın kuzeyinde ticaret, serbest alışveriş, sınır ticareti, ulaşım lojistiği alanları oluşturuluyor. Suriye bu rolü bir ölçüde küçültse de içinde bulunduğu kriz itibarıyla Kuzey Irakın orta vadede öne çıkacak iktisadi rolünü fazla etkilemiyor.

İran'ın Kandile girişini genel reel politika ile çelişkili görmüyorum. Türkiye de benzeri bir harekette bulunduğunda da nasıl çözüleceği şekillenmemiş kimsenin denetiminde olmayan alanların sivilleştirmesi üzerinde bir genel reel politik uzlaşmaya aykırı davranmış olmuyor.

Türkiye ile Irak arasındaki bölge bir serbest ticaret alanı olarak seçilmiştir. Askeri faaliyetlerden arındırılacaktır. Bu nasıl olur, hangi aktörlerin insiyatifiyle hayata geçer, kritik noktaya ulaşılmış mıdır ayrı konular.

Çukurca saldırısı Kandile müdahale çekecektir. Kısa vadede çözümsüzlük seçilse de orta vadede müdahale edenlerin hedeflerine yakındır. Uzun vadede ise, gerilimi körükleyebilecek etkileri olabilecektir.

Kandil bilerek hedef yapılmışsa, Barzani ve Talabaniye de mesaj vardır: Üzerinde uzlaştıkları reddedilmektedir, ancak zaman Irakta serbest ticaret ve entegrasyondan yana işlemektedir. O halde Türkiye içindeki etkiler mi belirleyicidir? Şimdilik bilemiyoruz.

İnternet üzerinden bazı yazarlarımızın tehdit edildiğini, münferit tepkilerden çok kollektif gerekçelemelerle bir linç kampanyası oluşturulduğunu gözlemledik. Oluşturulan linç topluluklarına müsamaha insani ve yerinde tepkiyi tepki mühendislerine yeniden teslim edecektir. İnsanlar beğenmedikleri her gazeteciyi, her fırsatta hain listesine alabiliyor ve tehdit edebiliyorsa soğukkanlılığımızı ve insiyatifimizi elimizden alma üzerinden oynanmasına izin veriyoruz demektir.

Eleştiri, muhalefet, protesto, alternatif geliştirmek fırsatçılık, kin ve kan üzerinden politika yapma işi değildir. Öfke ile kalkan hüsran ile oturur. Birileri halâ bizleri siyasetin ilkelleri haline getirilebilir olarak görüyor olmalı.

Kaddafinin tasfiyesi dünya ölçüsünde izlenmesi gereken bir olaydı. Kaddafi'nin politikaları, siyasi kişiliği tartışılır. Ancak tasfiye edilmiştir! Uluslararası koalisyonların ülke ülke dolaşıp eski yeni devlet başkanı tasfiyesine girişmesi hukuken meşru değildir. Reel politikayla ilgilenenler onaylayabilirler belki, ancak, uzun vadede kaybeden uluslararası hukuk ve demokrasi olacaktır.

Ağır iç gündem Kaddafiyi de dikkatimizden kaçırdı.

Olup bitecekler bunlarla kalmayacak sanırım. Bölge fazla yüklenmiş durumda. Bir olaylar silsilesinin göbeğinin kenarındayız.

Ortadoğu üzerinden dünya yeniden bölüşülüyor. İnsiyatifsiz değiliz artık, ancak kurtlarla arkadaşız. Zayıf düşenin yutulacağı bir sofradayız. Sıfır sorun politikasınin reel getirileri düşük olsa da, onun psikolojik imkanlarından da faydalanacağız bir süre daha.

Türkiyenin imkanı sorun çözüm kapasitelerinde. Bu da ihtiyaçlarımızdan ve kim ne derse desin sömürgeci olmayışımızdan kaynaklanıyor. Kendi sorunlarımız içerisinde başka sorunları çözme kapasitemiz var.

"Patronlarımız"ın sorunlarını çözme halinde ideolojik kılıflar buluyor ve kendi halkımızı şeytanlaştırıyoruz. İç savaşçı kafa yapısı tamamen yenilmiş değildir, sindirmeye kalkışarak değil, eleştiriye tabi kılınacak, kendisine karşı farkındalık yaratılacak bir mentalite olarak ele alınmalıdır.

Türkiyenin pazar ihtiyacı, dinamik sanayisi ve nüfusu yanlışlarını düzeltme imkanı da veriyor.

Hükümetin büyük bir yanlışını da hatırlatmadan geçmeyelim: Tükürdüklerini yalayacaklar politikası, demokratik temsil ve muhalefetin filizlenme süreçlerini de sekteye uğratıcı idi. Birilerine siz başkalarına tabisiniz diyeceğinize, onların temsil güçlerini, kapasitelerini takviye edersiniz, etmeniz gerekir. İki yönden gelen abluka söz konusu idi burada, siyaset, sorun çözme dinamiklerine itileceğine krize itildi.

Yapısal bir değişiklik sonuç verir ya da vermez, hiç bir garantisi yoktur. Gayretten başka hiç bir çare yoktur. Ancak, demokratik siyasetin önünü açmak, medeniyetin de önünü açmaktır. Muhalefeti gereksiz gören, köşeye kıstırıcı politikalar izleyen bir çoğunluk iktidarı demokratik olamaz, demokrasiyle işbaşına gelmiş olur.

Demokratik ve açık diskur sekteye uğratılmamalıydı.

Çevre hareketine, parasız eğitim hakkını vurgulayanlara zulüm ölçüsünde iftira ve propagandaya başvuran, hukukun ölçüsüzlük halinde meşruiyetini yitireceğini farketmeyen ufuk bizi bir yere götürmez!

Siyasi iktidar türkiyede iç savaş olmadığını hatırlamalı, tutukluluk sürelerini, temsil sorunlarını, tutuklu milletvekili düğümünü çözmenin adalet ve dayanışma duygusunu güçlendireceğini farketmelidir.

Daha yolun başındayız, canımız yanacak, güneşli güzel günler vaad edemeyiz birbirimize o kadar kolay. Daha adil, daha kardeşçe bir hayat dünyasının ufkundan eylemek, düşünmek, siyaset yürütmek geleceğe verilecek emeğe davet edecek olan!

Yılanlar Raksederlerken

2011-10-10T01:00:00.011+03:00

Asaf Halette yılan, hint ülkesinde(n)dir muhakkak.

Zehrini akıtmış, zehri alınmış rakseden dalgınlıktır. Zapt edilemez candır.

Onlar elif der, insan eğilip bükülür, ezilip büzülür.

Kolay anlaşılmaz, bildirişimde değil bildirimdedir çoğu kez, konuşan insan. Aynı anlaşma topluluğuna üyeliğin insanlar birbirini tanımasalar da mümkün olabilecekken, insanlar birbirlerini tanısalar bile söz konusu olamaması bundan bazan.

Sözün parçası olamayan insanı hesaba katmak benim işim değilse, kimin? Sözümün bir anlamı böyle, bir anlamı öyle, bir anlamsızlığı da şöyle:

Hayat bir oyun, tehlikeli bir oyun. İnsanlar tehlikeli oyunların edebiyatını sever, oyunu da sever, ama hayatta oynanmasından haz etmezler. Bunda bir tuhaflık da yoktur.

Tuhaflık edebiyatı hakikatle ayırd edemeyenlerde olsa gerek. Onca ayrımdan sonra, her şey bir ve aynı deyiş, kabul görmek zorunda değil.

Kabullerin varsa, tokat da yiyeceksin. Hayatla oynanmaz. Hayat seninle oynar.

Binalarla da oynanmaz. Ufku tacizdir fazlası. Ufkumuzu taciz.

Söylemek istemediğimi söyleyebildim mi? Kime ne?

İnsan olduğumuz için özür dileyeceğiz hep. Kasdetmediğimiz şeyler kasdettiğimiz şeyler olduğu için.

Biz neredeyiz? Dert anlatamıyorsak? Artık dert anlatmıyorsak?

Hikâyeler bulmak, bildiklerimizi anlatmak zorunda da değiliz sanırım.

O halde linç edileceğiz!

Bazan.

Ne zaman ki, paramparçalıklarımızdan bir parça kımıldanacak ve konuşacak, o zaman dinleyeceğiz ve göreceğiz acaba ne diyoruz.

Ne dediğimiz, bizden ne kaldığı da biraz. Kötü şeyler bırakma arzusu nedendir? Mükemmel oluş teranelerine izin vermemek için mi?

Melamet bile bilindiğinde alkış alır. Köpeklerin yalından yersen övülürsün. Yemeyeceksin o halde?

Övülmekten nefret edenler neden övülmeyi bekler?

Övülmekten hazzetmeyecekler neden övülecek işler yaparlar hep?

Anladığında insan oyum da şuyum da buyum da, hiç birisiyim de diyor.

Anlıyoruz ve orada anlayışsız kalıyoruz yine.

Anlamak, anlaşılmak, şu, bu yerine bir işe yaramayı istesek?

İnsanlar ister sever, ister söver. İnsanlar ister bir piyanoyla rondo çalar, işter o mobilyayı odun olarak kullanırlar ve donmaktan kurtulıurlar. Kullanma klavuzu vermek istememizin ne anlamı var?

Bir yanım odun, kütük. Bir yanım hep anlaşılmaz kalacak kadar ince, kavruk, pişmiş, lâpa. Ne imkânlarım var yanıp buharlaşamayacak kadar anlamına çakılı, ne de konuşmakla bitecek bir söz olarak yazılı.

Anla ve git, anlama ve kov, kal ve saçmala, kaç ve uç bir şey söylemiyor fazla.

Kendimizi abarttığımızda şaşkınlaşıyoruz. Karşı tarafı abarttığımızda şaşkınlaşıyoruz. Şaşmadığımızda daha çok şaşkınlaşıyoruz.

Risk almayan kazanır. Risk alan kazanır. Kazanan kaybeder. Kaybeden kazanır. Neyi, niçin, neden, nasıl? Ne önemi var?

Acıda nükte aramak, uçuruma düşende umut aramak işimiz, işimiz de düşen kim? Bizler değilsek?

İtirazı dile getirmiyoruz ki? Anlayışla karşılamanın ufkunda vakit çok geç.

İyi şeyler söyleyenlerinde insanlığın, insanlık yok. Ben saçmalıyorum. Çünkü her şeye çare yok. Bazan sismik araştırma yapan külüstür gemiler gibi sesler gönderiyorum, tepkiler ölçmek, fay hatlarını bulmak için de, insana jeolojik yaklaşan, çekiçle yazar şiirini.

Can Yücel çinçekiciyle çinçinliyordu. Biz cinçekicimizle çınçınlıyoruz.

Öyle ya da böyle. Hiç bir şey işlemiyor vermeyince mabud. Ve her şey işe yarıyor yollar açıkken.

Her hisse iyi hisse borsalar yükselişteyken.

Düşüncem o ki iyiliklerimiz batıracak dünyayı biraz da.

Bilinmez anlaşılmaz iyilikler yerine, itiraz etsek hale, daha iyi olacak sanırım.

Yok, evet, siz zaten itirazdasınız. Ben neredeyim? Beni anladığınız gibi anlamayın yav mı diyorum son zamanlarda, adam gibiyken sokulmadığımız kenef çukuru kalmadı, şimdi ne bok yerine koyarsanız koyun mu diyoruz, yoksa, yeni dil mi arıyoruz, kendi heykelimizi mi taşlıyoruz, bilemiyorum.

Tek bildiğim, hayattan bir şey beklemediğim. Bekler görünmem neden? Beklemezlik neden? Belirsizlik ihtiyacı nasıl anlaşıldığımıza mı yönelik, kendimizi anlayışımızı belirsizleştirmeye mi yönelik?

Konuşturduğunuza pişman olun şimdi, söz sizin!

Bende söz bitti: Artık bol bol konuşabilirim, bir beis yok!

Kaçsam Bırakıp Senden Uzak Yollara Gitsem

2011-08-15T22:52:00.007+03:00

Makam: Nihavent
Usul: Semaî
Beste: Mehveş Hanım
Güfte: Mehveş Hanım

Parmak kadarken büyüklerimin mırıldandığı şarkılardandı. Denizkızı Eftelya güzel söylerdi. Halam da. Ah, Halamın sesi!

Ses aralığının genişlediği kısımlar bir duyarlılık paylaşması duygusu verirdi hep bana. Nakaratlara doğru (üçüncü mısralara girerken) çocuk kalbim pıtpıt atardı. Şimdilerde neredeyse farketmeden geçeceğim. Belki de dayanışmasız bir dünyayı verili kabul etmeye başladığım için beste tekniğine, akışa, dinamiğe dikkatimi veremez oldum. İnsanlık kaybı, insanlığımı kaybım.

Parça bana her zamankinden daha hüzünlü geliyor artık, eski icralarını düşündüğümde bile, o an için değil, ama bu an için. Canım yanıyor, kıvranıyorum dinlerken.

Can yakıcı, acıtıcı olan kimseyi avutamayışımız, kucaklayamayışımızdan. İnsan kurdu olduk, yıkıntıların altından insan çıkaracağımıza yağmalıyoruz artık. Aman vermiyoruz birbirimize. Aman vermiyoruz birbirimizin iyi yanına, güzel yanına, duyarlı yanına. Yaralı yanına.

Çakalsız bir ormanda yaralanır yiğit sanmaktaydık, güzel bir yanılsama imiş.

İncesazdan aynı parçanın bir başka yorumu:

Kaçsam bırakıp senden uzak yollara gitsem
Kalbim yanıyor ismini her kimden işitsem
Derdinle ufuklarda sönen gün gibi bitsem
Kalbim yanıyor ismini her kimden işitsem

Gönlüm o kadar aşkınla yanmış ki ezelden
Bir lahza unutmak seni bak gelmiyor elden
N'olurdu ölüm zehrini içseydim ecelden
Kalbim yanıyor ismini her kimden işitsem

Soğuk Savaşta Tecavüz Devlet Politikası İdi!

2011-08-12T19:08:00.012+03:00

12 Eylülde işkencehanelerde tecavüze uğrayanlar genellikle kimselerden destek göremediler. Çevreleri zaten darmadağınıktı. Ummadıkları insanlarca terkedilebildiler ve yine ummadıkları insanları yanlarında gördüler.

Tecavüze uğrayanın çevresinin de uğradığı bir travma var,çevredeki insanların aklıbaşında davranamayışları, içe kapanışları; kendilerini, etraflarını ya da dünyayı suçlamaları; bazı davranış bozuklukları gösterebilmeleri kimselere şaşırtıcı gelmemeli.

Bizler işkenceye uğrayanlara ve onların yakınlarına yönelik yapılması gerekenlere hazırlıklı değildik. Evet, dayanışma içinde bir toplum, sarıp sarmalayan bir arkadaşlık kültürü vardı. Ancak işkence sonrası ve daha da önemlisi tecavüz sonrası travmalara karşı bir bilinç, terapi geleneği, anlayış da yoktu.

Sosyalistlere, devrimcilere tecavüz edilmesini onaylayan soğuk savaşçılar içerisinde bugün kendilerini modern hayat tarzının militanı gibi gösterenler de var; muhafazakar, maneviyatçı, liberal takılan insanlar da. Bu çevreler birbirleriyle bazan demokrasi, insanlık, hayat tarzı üzerinden kapışıyorlar da.

Tecavüzün yaygın bir sindirme, ele geçirme, yıldırma, aşağılama aracı olarak kullanılmışlığına karşı çıkmış hiç bir devlet ya da kamu kurumumuz yok. Kimse mağdurlardan bir özür dilemiş değil. Kimse bunun bir devlet politikası olmasının hesabını vermiş değil!

Tecavüze uğrayıp herkes tarafından terkedilmiş bir genç kızın, bugünün orta yaşlı, torun sahibi insanının, eğer halâ yalnız değilse, halâ bir kenarda geçmişinin yükünden kurtulmanın çırpınışı içinde değilse, nasıl ortaya çıkmasını ve geçmişi yeniden yaşamasını, şikayetçi olmasını isteyeceğiz, bekleyeceğiz kendisinden?

Halâ geçmişinin çilesini çekiyorsa, hangi yüzle yeniden yüzleştireceğiz onu yalnız bırakılma, satılma, terkedilme tarihiyle?

Tecavüzün bir devlet politikası olmaktan çıkarılması için, öncelikle devletin, darbeyi yapan güçlerin, güvenlik kuvvetlerinin, milli güvenlik politikasının sözcülerinin özür dilemesi lazım. Geç de olsa travma merkezleri, terapi kültürleri, bilimsel platformlar oluşturma çabalarının gösterilmesi lazım.

Tecavüz mağdurları için uzun vadeli politikalar, ciddi maddi ve toplumsal kaynaklar, sosyal dayanışmanın zayıflamasının gerektireceği destek ağları bir an önce hayata geçirilmeli. Amatör ruhla yapılanlar, insan hayatınındaki kırılmış, ezilmiş, yanlış yönlenebilmiş mekanizmaları sadece ve sadece altüst edecektir. Terapi kararlılık, süreklilik ve farkındalık gerektirmektedir.

Tecavüzü bir kurum olarak ortadan kaldırmaktan bir mağduru rehabilite etmek daha uzun zaman alabilmektedir. Mağdurlara bir borcumuz vardır. Onların yaralarını sarmadan bir halk olmamız, ortada insan diye dolaşmamız anlamsızdır.

İşkencenin yasaklanması yeterli bir adım olamaz, işkencenin mağdurlarının da yaralarının sarılması gerekir. Önce resmi bir özür şarttır. Soğuk savaş politikalarının yerle yeksan edilmesi, ondan nemalanmış modernizmin ya da muhafazakarlığın kendilerini eleştiriye açmaları şarttır.

Tecavüz mağdurlarının yaralarının sarılması, yol açılabilecek davranış bozukluklarının çözülmesi amatör terapi ya da geçici müdahalelerle, dost eliyle hayata geçirilemeyecek kadar ciddi ve organize süreçler gerektirmektedir.

Bugün halledilmiş görünen sorunlar dahi, konu tartışmaya açılınca, tek tek konular üzerinde konuşulmaya başlanınca kapanmamış yaraları da açabilecektir. Korkum budur. Suskunluğum buradandır.

Konuyu bilen, kararlı ve uzun vadeli, iletişim ortaklarını zorlayabilecek terapi politikalarının bireysel ya da özel planda yürümesi de imkansız hale gelmiştir. Libertaryan, hiç zorlanamayan hayat tarzları içinde terapeftik iletişim dayanak ve destek bulamayacaktır. Liberal çok bilmişlik zorlayıcı ve çileli yolu bloke edecektir. Yeni hayat tarzlarının bir konuda avantaj sağladığı ise aşikar: Mağdur cinsel istismar, taciz ve tecavüzden kendisini daha az suçluyor. Tecavüz kadının kendi başına göğüsleyeceği bir acı olmaktan çıkıyor. Ancak insan ilişkilerinin uzun emeklerle oturtulması fikrinin kalkması, gereğinden uzun gelebilecek terapi süreçlerini de devre dışı bırakıyor.

Özel hayat içerisindeki "terapeftik" faaliyete ben terapi özüyle bakmıyorum. Anlaşılabilmesi için analojik gelebilecek bir temel sunmaya çalıştım. Çoğu sorunun aşılması hayat süreçleri içinde de mümkün. Teknik destek, hayat tarzlarının ve kalıplarının oturmuşluğu içindeki esneklikte daha kolay. Uzman bakışı her ortamda bir gereklilik. Hayat tarzlarının olmadığı, belirsizleştiği konjunktürlerde ise terapi ve rehabilitasyon faaliyetinin imkanları bilgi alanından daha dar.

Kırılmış, ezilmiş, bükülmüş bir anlama anlaşma sürecini yeniden kurmak, aşk, sevgi, inat, kapışmayı göze alabilirlik dahil çok şey istiyor. Profesyonellerin yapamayacaklarını göze almak, konuyu insanlar bir ucundan yakalamış olsalar bile zor. Öncelikle terapeftik süreçler dayatmalar olarak algılanacaktır etraftan, başarı imkansızdır neredeyse. Karşı çıkış, karşı koyuş ve karşı duruşun zaten kendisi yıpratıcıdır. Vazgeçilemez bir otorite oluşturma, bir başka bağımlılık yaratma durumuna düşmeyi özendirirsiniz.

Kimyasalların bu kadar ağırlıklı kullanımı rehabilitasyonun sosyal ve doğal cevresindeki kayıplar ile de ilgilidir. Oturmuş bir paradigmadan hareket edilememesi kadar.

Bugüne kadar hiç bir ülkede ciddi bir tecavüz mağduru rehabilitazsyonu yapılabilmiş değil. Mağdurluğun korunma gereksinimini karşılamak iyi ama yeterli değil. Ortaya çıkabilecek davranış bozukluklarının tutarlı ve kararlı bir biçimde aşılabilmesi için hem mağdurun isteği, hem mağdurun çevresinin dayanışması, hem de sürece mağdurun zor ve uzun süreçlere müdahalelerine mağdurdan yana çıkma adına bir zahmetsizlik kültürünün çok bilmişlikleriyle kesintiye uğratılmaması şart olduğu için. Böylesi bir dayanışma ve oraganizasyon kendiliğinden olmaz. Mağdurların sonsuz sabrı da söz konusu olamaz. İnsanın çoğu sürecinin zorlayıcılığının, bıktırabileceğinin bilincini yerleştirebilmenin bir yolu var mıdır, bilemiyorum.

Tecavüzü hem mahkum etmek, hem de mağdurları şikayet edebilir, rahabilitasyonu göze alabilir hale getirmemiz lazım. Mağdur yakınlarının hem değer yargılarını hiç olmazsa paranteze almalarını sağlamamız, hem de onların da davranış bozuklukları gösterebileceklerine, bir biçimde etkilenmiş olduklarına dikkat etmemiz, onları da incitmeden angaje edebilmemiz lazım. Sadece mağdur için değil, kendi hayatlarının anlamı için de.

Zaman yaraları sarar, ama zaman her yarayı her zaman için sarmaz. Gelgitler olur. Herkes için. Yarasız insan varsa beri gelsin. Daha basit bir mevzunun daha kolay atlatılacağı diye bir şey yok. Bazı sorunların bir arada oluşu daha değişik şekillenmelere yol açar. İnsan insana benzer. Ancak, hal hale, tepki tepkiye, çözüm yolu çözüm yoluna benzemez.

İnsanlara karşı sorumluluk aldıkça her daim yanlışlar yapacağız. Hata yıkmaz. Hoyratlık yıkar.

Otoritesinden bir biçimde yararlanmayacak bir rehabilitasyon gücü, anlayışı ütopik de gelse şekillendirilmek, sunulmak, hayata geçirilmek zorunda.

İnsanın zulmü dostun, terapinin, rehabilitasyonun, dayanışma lafzının, otoritenin, sığınılan yerin zulmüne dönüşmemeli, yani öyle algılanmamalı.

Mağduru sorunlu mu gösterdim bilemiyorum. İşte bu yüzden de konuşmak istemiyorum! Sorun büyük. Hiç bir şey sanıldığı gibi değil. Otuz yıldır vicdanımı kemiren bir şey yapamamışlık azabı işkenceci ve mütecavizleri mahkum ettirmenin dışında bir çaresizliği besledi ve büyüttü. Mağdurların, mağdurların dünyalarının sessiz çığlığını, küskünlük ve kırgınlıklarını, bazılarının halâ boğuştukları varoluş çırpınmalarını işitebilerek yaşamak kolay bir iş değil.

Fâize Ergin: Kime Hâlim Diyeyim, Kime Feryâd Edeyim, Kime Rüsvay Olayım, Kime Şekva Edeyim

2011-08-08T13:46:00.016+03:00

Uzun yıllar, aralar sonrası eve uğradığımda pek fazla konuşamazdık. Doğrudan konuşamazdık.

Sofra sonrası geçilen şarkılarda Faize Ergin'in "Kime Hâlim Diyeyim Kime Feryâd Edeyim"i muhakkak icra edilirdi. Görmememiz gerekeni görecek, duymamamız gerekeni duyacaksak; görmüş ve duymuşsak, görme ve duyma ihtimalimiz varsa ve susulacaksa Annem de katılırdı ayakta, mutfaktan, meşguliyetinden.

Artık susmadan susmayı öğrendik. Sofra yok. Geri dönüş noktalarımız gitgide siliniyor. Bir zamandan sonra, asıl, ileriye bakmak şart oluyor. Enver Paşa'nın ölümü bu hali hatırlatır bana. Şarkıyla alakası yok.

Şarkıyı bir başka söyleyen ağırbaşlı bir köpekti. Aralarına dönülebilir insanların bakî olduğu zamanlarda. Yeni bir insan önerilmemesi gerektiği günlerde.

Beste: Fâize Ergin. (Tanburî ve bestekâr Fâize Hanım, Fahire Fersan'ın kızkardeşi ve Refik Fersan'ın baldızıdır.)
Usûl: Düyek
Makam: Acemaşîrân
Güfte: ?
Yorumlayan: Melihat Gülses
Ney Taksimi: Murat Aytekin
İcra Üzerine: Sabite Tur yoğunluğunda, ama bana hitap edemedi. Musikî meclislerinde bir haleti, söylenemezi, dile gelemezi paylaşırken pırıldayan; ortak ruhu çağıran, bir ruh ortaklığı bildirisine dönüşen şarkılardan idi, bir başka icra edilirdi, ondandır. "Dağ-ı derûn"da Şeyh Galibe de bir gönderme var, sanırım.

Kime hâlim diyeyim kime feryâd edeyim
Kime rüsvây olayım kime şekvâ edeyim
Kime bu dağ-ı derûnum kime ifhâm edeyim
Gülerek gel güleyim kendimi handân bileyim

(Dil aynasızlarına soru: "Aralarına dönülebilir insanların bakî olduğu günler" mi, yoksa "aralarına dönülebilir insanların bakî oldukları" günler mi? İkisi de mi? Bir üçüncüsü mü? Ne zamandan bu yana? Hangi dönemde? "Seyh Galibe" mi "Galipe" mi? Gaalip ya da Gaalib mi? Yoksa Gâlib ya da Gâlip mi? Hangi kurala, dile, dil dünyasına, dil zamanına göre?)

İyi ki Kapımı Çaldın

2011-08-07T23:19:00.004+03:00

Geldin, insanlığımın hesaplaşamadığım yanları ile boğuşmama vesile oldun.

Henüz ele alabilmek için yeterince olgunlaşamadığım konuları rafından indirip önüme koydun.

Hayatım ellerimde. Yoğuruyorum ne olup ne olmayacağımın hamurunu.

Hisarlı Ahmet, Yağmur Yağar

2011-08-07T05:28:00.019+03:00

Yitirdiklerimiz için ağlamayacaktık. İnsanlık devam edecekti. Ama etmiyor.

Neden bu talancı güruh, çok bilmişler, mezar yağmacıları sizlerin devamı, eleştiricisi, mirasyedisi.

Neden en namuslularımız, en aydınlarımız, en yiğitlerimiz kayıp?

Sizlersiz hayat dayanılacak gibi değil!

Sizler bu halkın, bu toprakların arif tavrının temsilcileri idiniz.

Toprak, hava, rüzgar, su, kan ve ter kokmuyor bu insanlar, bu ezber, bu çok bilmişlik, bu ot bitirmezlik.

Hava kurşun gibi ağır. Hava kısır. İnsanlar birbirlerinin gözlerinin içine bakamıyorlar artık. İnsanların gözü birbirlerinin elindeki acıda, emekte, çilede.

Sizlersiz ne meyhane hoş bir yer, ne dost meclisi şen, ne saki havada, ne de sokaklar koşuşturmada.

Ya sizler geri gelin, ya da beni alıp götürün, dünyada hasrete değer bir şey kalmadı gibi.

Umut yoksa insan da yok!

İnsan Ecinnilerini de Sevdiklerine Benzetir

2011-08-04T14:31:00.011+03:00

İnsan sevdiklerini, en yakınındakileri, pisipisine kaybettiklerini şeytanlaştırır.

Kaybetme korkusu korkuların en büyüğüdür. Kaybetme korkusunu yenmek için ya korkusuz olmaya kalkışacaksın, ki onun da hala can çekişse de devam eden bir geleneği var, ya da ufkunu, duruşunu değiştireceksin.

Eskilerde bir çocuğun terbiyesine sıradan bir şey imiş gibi yerleştirilen fanilik, geçmiş, gelecek, rıza, karşıkoyma ve insanlık anlayışını bugün edinebilmek, erişimi bir ömür gerektiren uzaklıklarda.

Hazcı kurtulmuşluk steril, zamansız, geleceksiz ve geçmişsiz bir an’a esir bir bilmişlikten buyurup duruyor.

Mesafelilik, ölçülülük ve rıza kaçış değildi. Nietzsche’nin hayattan kaçış olarak eleştirisi aynı zamanda "emansipe"msi söylemin cıkış noktalarına karşı idi.

Kurtulmuşluk, kurtulmuşluktan konuşmama inceliğinde olmalıydı.

İnsan bazan hayat acısıyla, kendisine hayat gücü vereni besleyen damarları söküp atmaya kalkar. Bu anlaşılır işi aydın yaptığında ne diyeceğimizi bilemez oluyoruz bazan.

Kendine zor zamanda kucak açan, kaderini daha kötü bir kadere benzeyen bir kadere açan dayanışma; yalnız bırakmamanın, sadakatin, kendini vermişliğin ya da adamışlığın bazan yapışıp kalacakmış, tutsak alacakmış gibi gelebilen sarıp sarmalayıcılığı ne kadar boğucu gelebilir, açıkta kalmışlığı, itilip kakılmışlığı artık unutmaya başlamış birilerine.

Yeni Hayat sığınma kapıları açıyor güne, an’a. Gününde olmayana ah ne yazık!

Ne yazık tedevülden kalkana, hastaya, yolda düşene, artık beğenilecek bir şey sunamayana!

Çocuğumuz okulun en güzeli, en akıllısı, sağlıklısı olmasa da evin sultanı. Daha akıllısını, güzelini, kibarını, sakinini, üstününü aramıyoruz bağrımıza basmak için. Huysuz kedimiz bile evin kedisi, daha iyi kediye başkaları için bakıyoruz. Sıradanlaşmış, rutinleşerek gündelikte kaybolmuş veya çözünmüş, üzerine tartışılması akla gelmeyen bir vefa, gündelik bir arada olabilişin olmazsa olmazlarından idi.

Daha işimize geleni söyleyenle, daha kolayıyla, daha güzeli, rahatı veya akıllısıyla değiştirmiyoruz elimizde olanı, en azındından hepimiz, her daim.

Rahat kendisinden kötü değil. Bunayan eşimiz, dengesini yitiren çocuğumuzun verdiği rahatsızlık ise hayat tercihi mevzusu değil çoğu kez. Her yoklukta, hastalıkta, kafa karışıklığında, yoksunlukta, zorda, darda evden kaçmıyoruz.

Kolayı varken zorunu yapmak, rahat edebilecekken rahatsızlığı aramak başka bir şey, her şeyi inceliğinde yapmanın toplumunda oluşta ve insanı ayakta tutmanın çırpınışları içinde kan ter içinde kalmamız başka.

Çocuklarımızın, geleceğimizin temellerini zamansız, mirassız, tecrübe aktarımsız bir insanlık anlayışına zorlamanın bir göstergesi de insanlararası ilişkinin haz sömürgelerine dönüştürülmesine izin vermemizde. Haz kötü bir şey değildir. Hazzı derinliğinden koparmak ise zulümdür.

Hakikatlilik acıtır, ama geleceğe miras bırakır. Günü atlatan ise çocuklarını bile sokakta bırakır: Yine bizim sevmedikleri beğenmedikleri hayat anlayışımızın, niyazlarımızın, derimizle giyindirip koruyuşlarımızın, ama azarlayabilişlerimizin, karşı çıkabilişlerimizin, isyan edebilişlerimizin zevrak-ı derûnunda hayat bulup, serpilip, neonlara ve itibara koşarak…

Bizim gibi olmayı istemeyiş, insanî bir korku. Çileden kaçış, hayata sarılma da. Bizi bilenlerin, evimizdeki insanlara "tatlı hayat"ı göstermesi ise anlaşılır değil: Sokaklar acılı, yolunu kaybetmiş insan kaynarken, yolunu kaybettirecek başka insan mı yok?

Sezarın sırtındaki hançer öncelikle kendi mutfağından çıkar.

Acı çeken kaçacak, içine kapanmayacaksa, işine bakmayacaksa. Bundan doğal ne var?

Eger gelecek nesiller olmasaydı, kaynaklar sonsuz olsaydı, hayat boyu güzel, yakışıklı, zengin ve insan olabilseydik dayanışmaya ihtiyaç kalmazdı belki.

Yarım çocukluklar yaşayacak artık insanlar, kendilerinden vazgeçilemezlikten vazgeçemezken, onun kültürüne, terbiyesine meydan okuyarak.

Meydan okumalar, daha iyi bir argümana, temele, söze de kapı açsa insanlığın sözcüleri kendi yollarını bulmada aciz kalıyor, çıkış yapamıyorlar. Mezar talanı gibi geliyor, bu yüzden, insanların acıdan, yalnızlıktan çıkış için, yollarını ararken, yüklerinden kurtulmak için yaptıkları.

Meydan okumalar değil mesele. Şeytanlaştırılışlarımız, aradan çıkarılıverişlerimiz, emeklerimizin süpürülmesi, ihtimamın zulüm diline çevrilmesi olağan işler. Asıl söylenecek şeyleri olanların ayağa kalkamaması, yalnız kalmalardan konuşmanın zehirinin bize de bulaşmış olması fena.

Yanlışımız, iyi olanın bekçiliğini de yapmaya kalkışımız. Sonuç almaya çalışmamız. Yenilmeyi, dikiş tutturamamayı kabullenip, uzaklaşmayı beceremememiz.

Dayatılan güzel, şeklen güzeldir. O anlayışı bir ihtiyaçtan, arayıştan savunamadıka insanlar, bir elbiseyi çıkarır öbürünü giyerler.

Elbiselerden birisi Hallacın derisi, diğeri ipek. Elbette ipek evladır, giyinmek için.

Çıplaklık, moderenlik, doğallık karşıtı gibi mi görünüyorum/görülüyorum bazan bilemiyorum, ifade edeyim kendimi yeniden: Benim gözümde çıplak Hallaçtır!

”Derin yüzülmesin ey insan!” diyorum; rüzgardan, şakiden, tecessüsden sakın, perdelerini çekmesini bil. Sözünü tüm çıplaklığıyla/çıplaklığında söyleyeceksen kendi idam sehpana tekme atabileceksen, "derimi halâ yüzmediniz!" diye zulmü kışkırtabileceksen yap!

Kültürü eleştireceksen, ”Deccal”ı yazacak kadar ileri git, kendini sars! Sarsıl!

Mıymıylığın modernizminden, populer kultüründen, aşksız aşk lafzından bıktık, usandık, yorulduk!

Vazgeçemeyen, eleştiremez!

Kuyruğumuz Dik Ölemeyeceğiz Artık!

2011-08-03T22:48:00.011+03:00

”Cıbıldaklar kampında tek giyiniktim
Batı felsefesinde üryan gezdim
Çocuklar sevindirdim
İtlerimi atıma bindirdim”

diye başlayan şiirim vardı.

”Kuyruğum dimdik ölecek”tim, ”farketseler de edemeseler” de.

An geldi, ne kuyruğumuz kaldı geride, ne de dik duruşumuz.

Omuzlar düştü, tüyler döküldü, süklüm püklümüz.

Değer verdiğimiz, savunduğumuz her şey ayaklar altında. Yetiştirdiklerimiz bize düşman. Emek verdiklerimiz ürettiğimiz her seyden nefret ediyor.

Zemin ayağımızın altından kayalı çok oldu ve ”biz” halâ nerede hata yaptığımızı arıyoruz.

Birbirini sansürleyen, birbirinin kurdu, birbirinin yaptığını bozan, yağmalayan, yamultan, çarpırtan, karartan bir ya da bir çok ”biz”.

Doğru zamanda, doğru insanlarla, doğru yerde olmuşluğumuz bir hikaye. Halkta ne varsa onunla bir yerlere gelebildik. Deniz tükendi. Arkamızda ne fütüvvet var artık, ne irfan, ne de incelik! Kesyapıştırcılığın entellektüalizminin, kurtulmuşluğunun hakikati olduğunda hakikatliliği yok.

”Tatlı Hayat”ın buyrukları, buyurdukları üzerine kurulacak bir praksis gülünç olduğu kadar iğrenç de.

Yalnız kalışın apaçıklığı, ömrün törpülenmişliği, yeterince zaman kaybetmişlik duygusu dersimizi toparlamanın zamanında, yani sabrın zamanında olduğumuza işaret.

En haklı iddiam, keşfim, hapishanem en iyi öğrencimizin yine kendimiz oluşu idi: Öğrettiğimizi sanarken dersimizi almada, öğrenmekteyiz!

Henüz Hayat Kayıp Gitmeden

2011-08-02T21:45:00.001+03:00

Henüz Hayat Kayıp Gitmeden from H. Salim Saraçer on Vimeo.

Ramazan Temennisi

2011-07-31T20:56:00.000+03:00

Hayırlı Ramazanlar! from H. Salim Saraçer on Vimeo.

Bloglarımda Son Durum

2011-07-23T07:02:00.001+03:00

Şimdilik, geçici olarak açığız. Sadece eleştirileri ile bazı yazıları düzeltmemize yadımcı olacak arkadaşlara açık tutmamız ise bir çeşit seçicilik olarak algılanacaktı. Bundan kaçınmaya çalışacağız.

Yazdıklarımızı düzeltmeye zamanımızın olmaması, nasihat eder gibi bir görünüm vermemiz, bazı okuyucuların nasıl düşüneceğimize dair karar vermişlikleri devam etmemizi kolaylaştırmamakta. Elektronik ortamda işlenmemiş notların dağılması vesaire de ayrı bir sorun oluşturuyor.

Eski kitaplarımı sonbahardan itibaren elektronik kitap olarak yayınlamayı düşünüyorum. Yeni kitaplar ilk elde ekitap olarak yayınlanacak. Zamanla her kitabın bir baskısı da çıkarılacak. Otuz senenin sansürü kitapçı ve dağıtıcıları dışlamaktan başka bir yol bırakmıyor. Tavşan dağa küsmüş dağın haberi yok demeniz beni üzmez. Her insanın, her tavşanın kendi bacağından asılması kendi sorumluluğunun öznesi olması ile alakalıdır. Karıncalık dahi ciddi iştir.

12 Temmuz - 12 Ağustos arasında yeni bir roman üzerine çalışacağım. Düzeltilmeyi, gözden geçirmeyi bekleyen taslakların karmaşıklığı yüzünden yeni bir kitapla rutinlerimi ve çalışma kapasitemi gözden geçirme fırsatı bulabilirmem daha kolay olacak. Yazma tarzım, alışkanlıklarım, kapasitem, yeni imkânlarım veya imkânsızlıklarım, hayat tecrübem, gündelik dertlerim, hayat gailem ile hedeflediklerim arasındaki ritmik alâkanın da eşzamanlanabileceğini umuyorum.

Sessizlik dönemi bitti. Bir başka sessizlik dönemi başlıyor. Yayınlayacağız, yazacağız, pazarlamayacağız. İşimizi gücümüzü okumaya yazmaya entegre edeceğiz. Elbette, yine çalışarak geçineceğiz. İtilip kakılanların arasında yaşayacağız.

Bu yaz yeni bir kitaba başlamam, bu sene için geçici bir adım, işlerim, geçim derdi önde gidecek. Gelecek seneden itibaren yazmak ve düşünmek zamanımın yarısını alacak. Hesabım bu. Gerisi benim elimde değil. Acelemiz, paniklememiz söz konusu değil. Sindire indire, ağır ağır gideceğiz.

Her konuda geciktik, ama geciktirilmedik: Bizi yola çıkaran, anlama isteği, dileği, kararıydı. Her şeyin bir zamanı var.

Hanyayı Konyayı anlamanın sonunun olmadığını, artık bir şeyler söylemek gerektiğini, tüm zamanlar için söyleyip de sonraki sözü gereksiz bırakabilecek bir sözün söylenemeyeceğini gerçekliğinde kavramaya başladığımızı düşünüyoruz, az çok.

Söyleyecek çok şeyimiz var Ey Okuyucu! Dinlememiz de gereken çok şey var. Daha fazla konuşmamızdan, her derdimizi imtihan etmemizden, sadece kendimiz için yaşıyor görünmemizden şikayetçi olacaksan bizimle kendini yorma.

Bizler için dün de yarın da yakın. Daha yazılan kurumadan akıp gidiyor her şey.

Biz zamanda, tarihte, dilde, hayatta yolculuğumuz içinde bir yerden, yerleşkeden konuşup duracağız. Gördüğümüz ve görmediğimizle, söylenmiş ve söylenecek ile köprüler kurarak, köprüleri tahkim ederek.

Aslolan ezber değil hayattır, hakikattir.

Söylediklerimiz hiç bir mevzuda son nokta değildir. Söylenmekte olan geleceğe, tartışmaya, yanlışlanmaya ve eleştiriye açılıştır.

Arzederiz gündüz hayalimizden, gece düşümüzden.

Yarından İtibaren Kapalıyız!

2011-07-12T04:20:00.003+03:00

Bu blog'u belki bir işlevi vardır düşüncesi ile açık tutuyorduk. Okuyucusuna hitap etmediği kanaatine vardık.

Yaptığımız açıkta düşünme, açıkta gözden geçirmeden ibaretti.

Okurların dünyasıyla bizim referans dünyamız farklı ve birbirlerini dışlıyabiliyor bazan.

Okuyucunun dünyası ile eleştirel bir bağ olmadığında bir dayatmanın, tutuculuğun sözcülüğüne soyunmuş gibi oluyoruz.

Bir süreliğine tadilat için kapatacağız, daha sonra da kapalı devre devam edip etmeyeceğine karar vereceğiz.

Düzeltilmemiş yazılar bir keyfiliğin ya da fevrîliğin ifadesi değil idiler.

Kapalı olduğumuz sürede neler yazdığımızı, neleri yazmadığımızı da gözden geçireceğiz.

Yeniden karşılaşabilmek umuduyla.

"Dinle, Sana Bir Nasihat Edeyim!"

2011-07-10T05:16:00.010+03:00

Çocukluğumuzda sofralar, "meclis"ler bazan "arif meclisleri"ne dönüşürdü.

Ortak kodlarımız, kültürümüze işlenmiş anayasamız dile gelir yiğidin, adamın, kadunun, delikanlının, çocuğun, gelinin, damadın, askerin, mapusun bazan neyi yapacağı ama daha çok neyi yapmayacağı, ağırbaşlı bir neşede karşılıklı onaylamalarla dile getirilirdi.

Genellikle sofra başında, ziyafetlerde muhabbet, karşılıklı onaylaşma, halleşme içinde varolan nesillere ve misafirlere bir kardeşliğin, ortaklığın, verilmiş sözün aktarımı yapılırdı.

Mecliste alevîlik sünnîlik ayrımı yoktu. Böyle ayrımları "eşraf" ve "ihvan" reddederdi. Sofradakiler birbirlerine "kardaşlık" diye hitap ederlerdi. Adet eski bir türkmen adetiydi ama, "dost meclisi, dünya ahret arkadaşlığı" kimin kim olduğuna da bakmazdı. "Adamlık" tek kriterdi.

Bu vatandaşlık, adamlık kodeksini yürürlükte tutan ladinî ritüelde uzun savaşlarda, uzun esaretlerde, uzun yollarda bir arada bulunmuş insanların dostlukları, ortak değerleri, tecrübeyle güçlendirdikleri çoluk çocuğa, çocuklardan da özellikle "aktarıcı" olması gerekenlerin hafızalarına nükteli bir teatralite ve tekrarlarla yerleştirirlerdi.

Adamlık, kadunluk istidat, emek, yiğitlik, yani yolunda dururluk isterdi. Aktarım bir beyin yıkama değildi! Aktarımlar bazan kopuşlar, terkler, yoldan çıkışlar olduğunu bilenlerin geleceğe gönderdikleri mektuplardı. "Sen belle bunları sahibi gelir alır!" gibisinden bir nükteyle dile getirilmeden dile yerleştirilenlerdi.

Pir Sultan Osmancıkta Koyun Baba'nın yanında da eğitim almıştı, bu deyiş çocukluk yıllarımda Fütüvvetin de özeti gibi algılanırdı. Yaşlılar boyların, aşiretlerin ve tüm insanlık için verilmiş sözü olan insanların bunları tartışamayacağı kanaatinde olduklarını hissetmemizi isterlerdi. Herkesi bağlayan sözler olarak düşünüldüğünü algılamamız beklenirdi!

Tartışılmamazlık, herkesi bağlarlık bir yasak değildi. Adam olan tartışmazdı, onların adam diyebilecekleri tartışmazlardı, o kadar. Sürekli ilerlemeyi, sürekli düzelmeyi, eldekini elde tutabililiği düşünmeyen bir ilerleme kanaatleri, yorumları, anlayışları vardı. İklimlerin, yolların, selin, çığın, tabiatın bin bir halinin, işgalin, kıtlığın, barışın, sabrın, nasibin, rıza'nın tecrübesinde pişirilmiş, dayatıcılığı olmayan, her şeyin hikmetinin bilinemezliğinden yola çıkan bir hikmetin ikramıydı.

"Adamlıkta gözü olmayanı" pek yormazlardı. Her şeyde bir hayır görmelerinden kaynaklanan hoşgörüleri, her şeyin zamanı gelince olacağını düşünüşleri ile yüklenirlerdi, yanlış gördüklerine. Değiştirmekten çok kulağa küpe bırakmak isterlerdi. Aceleyle değişen, korkuyla değişene biraz muzipliği de olan direnişi, karşı koymaları tercih ederlerdi. Karşı koyanın şakaya, nükteye, mizaha açıklığında düşündüklerini şekillendiren muhabbeti de sunarlardı! O muhabbet, tek yanlı ve deklaratif değildi, bir alışverişte arayış, buluş, yerleştiriş, yeni bir şey söyleyiş idi.

İzahatlar yanlış yaptı sanılan bir "adam"ın aslında doğruyu yaptığını vurgulamalarında, birbirlerini onaylayarak, beraber sözü yoğurarak, hikmetine kavuşturmaya çalışarak dile getirişlerinde sunulurdu. Hayranlık ve şaşkınlık içinde anlama yolunda oluş: Yolum buydu. Mantık yürütülmez, bir hakikat geleneğinde, tecrübe muhabbet ve sohbetin doğurganlığında, geçmiş ile geleceğin buluşturulabilirliğinde yoğrulup ikram edilirdi söz. Mantık yürütmeme bir mantık aşağılaması değildi, düşüncenin hakikatle alakasının kavranmışlığındaydı.

"Doğru tavır" ezbere bir tavır değildi. Adamlık bir praksis idi.

Son tartışılan doğruyu yapıp da rezil olan ise henüz "çocuk" idi. "Büyür öğrenir", düşe kalka yürür idi. Adamlık yolunda kepaze oluş, karizma çizdiriş sevecenlikle karşılanırdı. Melâmet, gündelik hayatta yaşardı.

Hem alevîleri hem sünnîleri besleyen, kardeşliği tartışmasız kılan bir temellerin temeli, kuralların kuralı vardı. Ezberi olmayan. Adalet ve hikmet isteyen bir ahlak tasavvuru söz konusuydu. Bu ortamda yetişen bizler, doğruyu asılsak da söylemek; dünyalar ikram edilse, eziyetlere uğrasak da susmak için yetiştirildik. Korkunun tebaası olarak değil, herkese açık bir sofranın, birbirinin evlatlarına yetişen, onlara emek ve öncelik veren insanların arasında büyüdük.

Gündelik hır gür, kavga dövüş, çekiş, rekabet böylesi ortamlarda buharlaşır, herkez metamorfoza uğrardı. Arifan gündelik hırgürü de hayatın parçası bilirler onları nükteyle ele alır, onlardan hikmet, zevkli sohbetler ve ağız tadı çıkarırlardı.

Kalbur, Küçükten Görmedim Ana Kucağı, Kırat Bozlağı, Erzurum Yareni gibi uzunhavalar ve benzerleri; "dibi delik kaba aşkın suyunu/ boşuna uğraşma dolduramazsın" gibi deyişler, Harputtan "Nolaydı Yar Nolaydı"lar, Tosyadan Topal Koşma, Kastamanonudan Sepetçioğlu çalınır söylenir ve devam edip etmemesi duruma bağlı olan meclis genellikle "Dinle Sana Bir Nasihat Edeyim!" le taçlandırılarak sonlanırdı.

Bazan (eski) melami-kalenderi ilahileri ile bazan oyun havaları ile duruma ve hale göre devam edilebilirdi.

Eski Melamet şimdilerde "bir lokma bir hırka" diye küçümsenen, bizi biz yapan önemli bir duruşun sözcülüğü idi. Melametsiz ne Ahilik, ne Yiğitlik ne de Şeyh Galibin Zevrak-ı Derûn'nu alaşılır kılınabilir.

Fütüvveti anlamadan Deniz Gezmiş'i bile anlamak zor.

Yakılan, yıkılan, biçilen, öğütülen, yok edilmeye çalışılan, aşağılanan kültürümüzün dik duruşu idi. Ezbersiz, sürekli praksiste, yorumda, hikmet peşinde bir hayat tarzı; eyleme, görme, söyleme hatta ölme tarzı.

Denizler fütüvvetin kodeksini içselleştirmiş olmasalardı bugün adlarını bile andırmazdı propaganda. İşkenceye karşı duruş, adam gibi içerde yatış, ölürken espiri yapış sıradan şeylerdi şimdilere göre. Böylesi duruşlar evet, başka kültürlerde de var! Biz insanlık bütündür diyenlerden değil miydik? Bunda şaşırtıcı ne var?

Şimdilerde yeni yetmeler internette başkalarının eşleri, sevgilileri, "ciğerlerinin köşeleri" için: "Şu şu kadınlarla, şu erkeklerle yatmak isterdim" türü listeler yapıyorlar. Bu bizim için akla hayale gelmez bir iş idi. Biz herkeze "bacım" dediğimiz için hayatsızlıkla, robotlukla, duygusuzlukla suçlanırdık!

Yine "bacım" diyeceğiz biz, aşkla! Bir dönem nasıl da bizleri utandırdılar, varlığımızdan mahcup kıldılar! Sivastaki ateş benim için bir dönüm noktası oldu:

Bizlerden birisi olsaydı Türkiyede, Madımağın önüne geçerdi! Bu utançtan hepinizi kurtarırdı! Avukatlık ya da gözyaşı kurtarmıyor! Gözyaşı sadece insanlıktan yana oluşu ifade ediyor! Adam da, Hatun da olacaksınız! Ateşin önüne geçeceksiniz! Yoksa bir halk olamazsınız. Komşularınızın eşi dansöz bile olsa göz koymayacaksınız! Kardeş olacaksınız! Bir de aşık olacaksınız.

Sadece aşıkların selâmsız sabahsızlılklarına, dalgınlıklarına, adamlık kodeksine dikkat edip etmediklerine bakılmazdı. Aşık, adamlık üstü idi. Aşık, masum idi. Aşık mecnûn idi, ama, sapıtık değildi.

Aşık şereflilerin şereflisiydi. Ulu Gazilerden daha büyük yeri vardı bir Aşık'ın. Aşık, Hak Aşığı idi her hangi bir anlamıyla: Hatasız değildi, ama, bir buyruğun takipçisi, bayraktarıydı. Aşık, toplumun ince lehimcisi, tutturucusu idi.

Delilere falan da girip uzatmayalım.

Aşağıdaki deyişte "tuzak"la ilgili kısmın harikulâde bir tefsir anlayışına tekâbül ettiğini da belirtmeden geçmeyelim, Efendim.

"Gündüz hayalimizde, gece düşümüzde, tutkun arkadaşlar yanıbaşımızda".

Memleketleriniz olarak bizler kaldık artık. Bizler de gidersek, kendisine dönebileceğiniz memleketiniz de kalmayacak.

DİNLE SANA BİR NASİHAT EDEYİM

Dinle sana bir nasihat edeyim
Hatırdan gönülden geçici olma
Yiğidin başına bir hal gelirse
Onu yad ellere açıcı olma

Mecliste arif ol kelamı dinle
El iki söylerse sen bir söyle
Elinden geldikçe sen iy'lik eyle
Katı yükseklerde uçucu olma

El ariftir yoklar senin fendini
Dağıtırlar tuzağını bendini
Alçaklarda otur gözet kendini
Katı yükseklerde uçucu olma

Pir Sultan Abdal'ım sözüm başarır
Aşkın deryasını boydan aşırır
Seni bir mecliste hacil düşürür
Kötülerle konup göçücü olma

Blogda Son Durum

2011-07-09T03:11:00.000+03:00

Şiir Atölyesi için özür diliyorum. "Eşşekler de ağlar"ı online yazmaya düzenlemeye kalkıştım, sürekli başıma bir şey geldi, şiir de kepaze oldu. Biraz kısaltarak kurtaracağım mecburen. İyi bir şiir olacaktı, ama bir şeyle uğrasşırken görenler gelip rahatsız etmekle görevliler sanki:) Olur böyle şeyler. Hemen düzenlemezsen bazan kalıyor öyle. Sizlere defalarca okuttuğum için bağışlayın. düzgün bir biçimde işlendiği zaman şiirle ilgilenen arkadaşlar yazma süreçlerini izleme fırsatı bulabiliyorlar. Artık bir başka bahara.

Bloglarda sayfa düzeni biraz değiştirildi. Biraz eleme yapmaya çalışacağım. Telif olmayanlar daha da azalacak. Bazı yazılara dipnotlar eklenecek. Aşk, Eleştiriler, Yorumbigisi ve Mesneviyi Okumak'ta içerik elden geçirilecek. Yorumbilgisi ve Mesneviyi Okumak dipnotları ile desteklenecek.

Bir şiir kitabının da zamanı geldi. "Eşşekler de Ağlar" da olabilirdi, ama olmayacak, şiiri alıp götüremedim:)

Aşkta ele almam gereken, ilk elde, üç safha var: Karşı tarafa selam, öncelik; Aşkın Kendisine Yönelmesi; sonuncusu insanlığa, hakikate aşka yönelme, kişiliksizlik ya da bireyselliği yitirme anlamında olmayan bir merkezden çekilme, hayata, topluma yönelme faslı. Üçüncüsünü pek ele alamadık. Alabilse idik, küçük bir kitap çıkabilirdi diğer yazıları geliştirerek. Şimdilik bekleyecek.

Yorumbilgisi ve Aşk'a öncelik verilecek. Zaman bulamazsak ana bloga devam.

Vimeodaki uyduruk videolar kalakacak. Haftada bir günden vb videosu yüklemeye çalışacağız, yazmaya zaman bulamadığımız için.

Bazı yazılar tamamlanacak, yaına hazır hale getirilecek.

Mesneviyi Okumayı bilerek bekelttik. yaklaşımımızı biraz olgunlaştırdık sayılır. Biraz daha detaylı ve düzeltilmiş metinlerle karşı karşıya olacaksınız.

Teşekkürler.

Teker Teker Gelin Ulan Yetişemiyorum!

2011-07-05T21:08:00.005+03:00

Konuşmazsak, bir daha insanlar kolay konuşamaz.

Konuşmayı, itirazı, anlama ve anlaşmanın yollarını, kanallarını açık tutmamız gerekiyor.

İşim gücüm var kardeşler, kiramı ödeyemeyeceğim sonunda, benim altın yüklü kervanım mı var?

Gelen de teker teker değil, üçer beşer. Yağıyor, esiyor, gürlüyor.

Eh ne yapalım, iş başa düşünce çekilir böyle!

Bulutlar dağılır bir gün, uysallaşır hava. Sabırdır koruktan helva çıkaran.

Çene çaldık ey halkım unutma bizi!

Adalet Duygusunun Yerini Kaygı, Kuşku ve Endişenin Alması Hakkında

2011-07-05T18:22:00.002+03:00

Futbol gözaltıları, haksızlık yaptığında kim vurduya götürebilecek, cerrahî hassaslıkta bilenmiş ve etkinleştirilmiş, hukukla güvenlik konseptini birleştirmiş bir aygıtın varlığını da sergiliyor.

Bu aygıt, adalet duygusu yerine endişe de verebiliyor. Yani, kaygı varolan/varolabilecek/olası şike ve kanunsuzlukla dayanışmadan gelmiyor. Bir erken uyarı olarak ürperti ile karşı karşıyayız.

Bağnazlik değil, alttan alta kaynatılan kazanın demokrasiyi de kolayca yutabileceği hissi kapıları çalan.

Sporda Şeffaflık, Vergilendirilmiş Kazanç, Patronalısız Tribün!

2011-07-05T06:08:00.001+03:00

Özel hukuk, özel mahkemeler bana itici geliyor. Sıkıyönetim mahkemelerinin, devlet güvenlik mahkemelerinin ruhunu hukukun ruhuyla uzlaşabilir bulmuyorum. Demokrasi ve hukuk devletinin temellerindeki meşruiyet düşüncesinin normal hukuki yorum/karar süreçlerinde kendisini sürekli yenileme ve güncelleme imkânının "sonuca yönelik hukuk"un etkin oluş gerekçeleriyle sekteye uğratıldığını düşünüyorum.

Sporda rüşvet, tribün çeteleşmeleri, sokak tedhişi, vergisiz kazanç ve mafyalaşmanın sona erdirilmesi için gösterilecek her çabayı olumlu buluyorum.

Delillerin yasal yollardan toplandığına, normal hukuki süreçlerin işletildiğine, eşitlik ilkesinin bozulmadığına, tutukluluk sürelerin makul olmasına, delil toplama süreçlerinin yıllar sonrasına ertelenmemesine dikkat ederek spor endüstrisinin de hukuki, iktisadi, sosyal sisteme entegre edilmesine destek vermek durumundayız.

Demokrasi yalnız mecliste şekillenmez. Fırsat eşitliğinin bozulması, haksız kazancın özendirilmesi, vergide eşitsizliğim tolere edilmesi, vergisiz kazancın özerk alanlara kavuşması, hukuki denetimin yetki terkinin mafyalaşmayı özendiriciliği de gündelik hayatın şekillenmesini etkilemektedir. Huliganların milisleşmesi, sermayenin vergi dışı özerk alanlar edinebilmesi, iddia ile fairplay yönetimlerinin çatışması demokratik kültürü tehdit edebilecek sorunlardır.

Ne hukuk'un normal süreçlerini paranteze alarak, ne de özel mahkemelerin "sonuca yönelik" şekillenmelerinin adaletten yana yaratabilecekleri sıkıntıları unutarak Türkiyenin normalleşmesinden yana tavır almak zorundayız.

Türkiye parlementosunu işleterek, eğitimde fırsat eşitliğini yeniden yakalayarak, kazancı adil bir biçimde vergilendirerek, sporun, eğlencenin dükalıklaraa dönüşmelerini engelleyerek, hukuku normalize ederek, asker-sivil bürokrasiyi siyasete müdahil olmaktan çıkararak, polisiye önlemlerin hukuki normlarını denetleyerek, taşeron çalışma hukukunu terkederek dönüşmek durumundadır.

Hukukun üstünlüğü hukukî faaliyeti "effektivite"nin antidemokratik etkinliğinden "hikmet"in demokratik temellendiriciliğine çekilerek mümkün kılınır.

Apartman Çocuklarına Banal Geldiği İçin CHP'yi Destekliyorum!

2011-07-05T05:15:00.002+03:00

CHP yönetimini acemi buluyorum. Öğrenirler, zaman tanımak, eleştirmek, desteklemek lazım.

CHP'nin proflarını fazla vasat buluyorum. Önyargıyla üzerlerine gitmemek için şans vermek, kendilerini göstermelerine müsaade etmek istiyorum.

CHP'nin muhaliflerini geveze buluyorum. Konuşsunlar diyorum, sussunlar demek yerine. Belki bir diyecekleri vardır, haksızlığa uğramışlardır liste dışı kalırken.

CHP'nin benim savunduklarımı savunmasını dilemiyorum. Bana benzeseler ne olacak? Demokrat olmalarını, emek vermelerini, hassas, titiz, çalışkan, ahlaklı olmalarını istiyorum. Muhalefetsiz demokrasi olmaz diyorum. Birileri sürekli tekerlerine çomak soktukça ben desteğimi artırıyorum.

Analiz ederek değil, praksis içinde şekillenebileceklerini, ufuk sahibi oluşun bir damar yakalamak gerektirdiğini biliyorum. Halkın hareketi, tepkisi, beklentisi, tasası, derdi, rüyası gözlemlenerek değil o tasanın, derdin, hareketin ifadesi olarak bir yerlere gidilebileceğini biliyorum. Bunun popülizm olmadığını; duyarlılık, düşünce ile eylemeyi kaynaştırmışlık olduğunu; ezberini terketmiş bilgiyi, tevazudaki hikmeti, yanlışlanabilirliğe açılmış bilimi gerektirdiğini biliyorum.

Ne şaşkınlıklar beni ürkütüyor, ne olası yanlışlıklar. Hoyratlıklarla da karşılaşacaklar, beceriksiz de davranacaklar. Ama, öğrenecekler. Derslerini almadan gidemeyecekler, gitmek istedikleri yere.

CHP önce parti olacak. İç demokrasisinin talebi ile bilgi birikimi arasında bir denge kurulacak. Kimin, hangi yapının neyi nasıl ne kadar yapabileceği kendini gösterecek. Açıklar, meziyetler, dengesizlikler kendisini gösterecek. Ve bu arada televizyon televizyon gezen muhalif politikacı tipi de tarihe karışacak.

Olu mu? Bal gibi olur. Fırsat verirsen, ezbere yenilikler şu bu yapacağına zamanın gerektirdikleriyle yüzyüze bırakarak, hataları kullanmayarak önü açılabilir bir partinin hayatla buluşmasının.

CHP'de bir imkân görüyorum, destekliyorum. Eleştirerek, hoşgörerek, zaman vererek ve günü gelince biraz mesafe alarak: Gelenek bu, iktidar sahiplerine uzak duracaksınız!

İyi aile çocuklarına banal gelen her şey iyidir aslında. Apartmanlarının harcını kararken de kirleniyordu, terliyordu, iskelelerden düşüyordu insanlar. Onların sevdiği yemekleri yapanların da üzerlerine salça sıçrar, saçları soğan kokar icabında. Beğendikleri ressamlarla aynı sofrada yemek yiyemezlerdi.

Şans vermek, beklemeyi bilmek, yanlıştan dönülebileceğini göstermek sabır, ter, emek ister. Başarının garantili bir yolu yoktur. İlk adımını atmaktan, ilk kazmayı vurmaktan başka yol yok, arkadaşlar.

Yanıla, deneye, sınaya bir şeyler olacak. Bir şey olacaksa, yol bu, yani...

Statükoya Karşı CHP!

2011-06-30T18:44:00.008+03:00

CHP bu şekilde devam etmesi halinde kendi siyaset tarzını bulacaktır.

Siyaset yapmadan MYK düzenlemeleri yapmak, iç tüzük fantezileri ile uğraşmak saçmalıktır! Siyasetin içinde şekillenme bir praksis içinde şekillenmedir.

CHP sendika, kadın, gençlik, çevre, hak hareketleri ile saatleri ayarlamalıdır.
Yeni yöneticiler, yeni kurallar hayat okuyarak, hayattan ders çıkararak kazanılır.

Madem CHP'siz siyaset yapacak Statüko, o halde onca çığırtkanlık neden?
Siz statükonuzu korumakla uğraşırken, CHP kendisini, yolunu, çizgisini bulacak!

Uluslarası hukukla ergeç düzeltilecek bir ilkel hukuk anlayışını savunmak zuldür!
İktidarın muhalefete bakışı meşru değildir!

Tedhişe karsı çıkış hastahane avlularını gazlayan zihniyetin işi değildir!
İşkencecilere işkence edenin işkenceyi kaldırma iddasında bulunamayacağındaki gibi, vesayetçi zihniyetin karşısına hukuk devletini, insafı, insanlığı çıkaramayanın da demokrasi ve halk iradesini savunma tutarlılığı yoktur!

Aynen devam, sizi destekliyoruz CHP'liler!

Gündem Üzerine 2: 12 Haziran Sonrası

2011-06-29T19:56:00.000+03:00

(Varolan halden yola çıkarak yazıyorum. Yapılması gereken de bu. Ayrıntıların önemli bir kısmından kaçınmam temellendirmelerin uzun zaman almasından. Zamanım yok. İşten güçten olarak yazıyorum. Karışıklıklar ve çelişkiler yazarken kısaltmamdan kaynaklanıyor.)

MHP'nin tavrı, içine girdiği "legalist" yapının demokrasinin işlememesinde korporativizme kayması tehlikesine dikkat edilmemesinden. MHP sokağa müdahale edildiğinde sokağı rehabilite edeceğine sokaktan çekildi. O zamanın şartlarinda, ağır müdahalelere sokakta cevap vererek sokağı dönüstürmesi mümkün değildi. En "ekonomik" tercihi seçmeleri doğruydu.

Kaset ve şantaj krizlerinden sonra parlementer alandan da el çekmesine yönelik bir müdahale gördü. Varolan tavrı kör bir parlementarizmden öte bir şey. Hem kendisini "hapsettiği" alanda iyice tahkim olup, daha da geri çekiliyor, hem de " demokratik tercih"ten vazgeçmeden vermesi gereken "mesaj"a sahip çıkabileceğini düşünüyor.

MHP'nin açmazı burada. Demokrasiyi tercih, bir yol bir zemin tercihi. Mesajın kendisi gündem tıkanmalarıyla sürekli sekteye uğruyor. Sürekli savunmada kalacağının işaretlerini görmemeleri mi söz konusu bilemiyorum. Demokrasiyi savunma asıl tercih haline getirilmedikçe, diğer kaygılar ve ilkeler bu temelden ifade bulamadıkça MHP hep gündeme yetişmeye çalışacak.

Sokak, parlemento dışı muhalefet, toplumsal hareketler, çevre, kadın hareketleri, hak hareketleri, sendikal hareketler ve gençlik hareketinin demokratik alışverişin dışında tutulması sanki IMF tarafından dikte edilmiş bir tutumlu, diyete sokulmuş demokratik model. Sendikasızlaştırma zaten indirgenmiş iktisadi modellerin bir vazgecilmezi.

MHP toplumsal muhalefete hem legalizmden gelen mesafesi ile, hem de sokağa yönelik müdahaleleri farketmişliği ile demokratik spektrumu yeterince değerlendiremiyor. İktidar bunu MHP'ye karşı kullanacaktır!

MHP seçimlerdeki parlemento dışına itilişin ötesinde bir zorlamayla karşı karşıya kalacak gibi görünüyor. Elindeki tek zemine mesafeli davranmak zorunda kalması bu yüzden gündeme mesafeyi koyarak parlementoya sarılması yeni bir açmaza zorlanacağına da işaret. Korporativizmin alanına kayma riski burada beliriyor.

MHP demokrasinin temellerini savunmadan, rakiplerinin haklarına sahip çıkmadan demokratik legalizmin sürdürülemeyeceğini, kendi gündeminin oluşturmasına izin vermeyecek bir konjonktürde bulunduğunu farketmedikçe bu zorlama gitgide artacak.

Parlemento dışındaki demokrasiyi de farketmeden, sokağın demokratik zeminini farketmeden, kendisi gibi olmayanlarla dayanışmayı güçlendirmeden dizayn ve müdahalelere cevap verebilmesi mümkün görülmüyor.

AKP yanlısı gazetecilerin erken secim tehditleri doğrudan MHP'ye yönelik. Belki biraz da CHP'li muhaliflere. AKP kendisine yönelik erken seçim senaryolarını hem bloke edebilmeye uğraşıyor, hem de bu söylentilerle siyasete gözdağı vererek tehlikeyi uzak tutmaya çalışıyor.

MHP'nin erken seçimlerde baraja takılma ihtimali erken seçimi tetikleyecektir! Erken seçim AKP projesi değildi. Oluşturulan fısıltılari kim örgütlü veya insiyatif sahibi ise o yönlendirir.

MHP'ye demokratik kaygılarla ödünç oy vermiş sol, CHP'ye açılım politikası dolayısı ile mesafe almış muhafazakar CHP'liler erken seçimde yeniden CHP'ye oy verecekler gibi görünüyor. Yüzde 26da kalınmış olması da ödünç oy lüksünü ortadan kaldırıyor.

CHP'nin protestosu muhafazakar CHP seçmenini, demokrat CHP seçmenlerini tabanda kaynaştırıyor. Listelerini varolan milletvekili sıralamasıyla oluşturacak bir CHP'yi muhaliflerin dışlanabileceği üzerinden karıştırmak zordur. "karıştırmak" sözcüğünü vurguluyorum, siyasete enrika da kurumlaşarak girmekte.

MHP milletvekillerine erken seçim riski itici geldiği andan itibaren bu risk ile yaşatılacaklardır! Parlemento dışına zorlanma MHP'ye kaset dizaynından daha ciddi bir müdahale olacaktır. Bu kez, üzerinden milletvekili kapışmak için değil, siyasetlerini iflasa sokmak, köşeye kıstırmak için.

Bundan sonra ne olacağının analizini yapmış bir MHP kendi yolunu, kaderini daha demokrat bir çizgiyle belirleyebilecektir kanısındayım.

Bundan sonrasında başkalarının hakkını savunmanın varolma meselesi oldugunu farketmiş bir MHP'nin kendi varlık zeminini de güçlendirebileceği kanaatini taşıyoruz. Rakiplerinin haklarına sahip çıkmak ya da çıkmamak, bütün mesele işte bu.

Gündem Üzerine: 12 Haziran Sonrası

2011-06-29T05:47:00.002+03:00

MECLİSİ BOYKOT. Demokratik aralıkta. Hattâ, bazı keyfi ve ayrımcı uygulamaların üzerine gidilebilmesi için meclis çalışmalarını önceleyebilecek kadar meşru bir eylem tarzı. Bağımsızların eleştirilmesi gereken nokta yakıp yıkan tarzın hedefe varmak için verimli görülmesi ihtimali üzerinden olabilir. Ancak bir çığırından çıkmışlık içerisinde meşruiyetini iddia etmeye çalışabilecekleri bir tarz-ı siyaset, demokratik mücadelenin üslup, söylem ve dilini devre dışı bırakıcıdır.

"KİMYASAL SAVAŞ". Devlet olur olmaz yerde gaz kullanıyor. Sokaklar, işyerleri, hastahane bahçeleri duman altı ediliyor. Allerjen, kansorejen, zehirli gazlar bitkilere, perdelere, ev eşyalarına siniyor, hamilelerin kanlarına karışıyor. Ortalama bir sağlıklılık halinden yola çıkarak kimyasal madde ve yoğunluk seçmek her yaşta, her sağlık halinde insan ve hayvan açısından zararsızlık iddiasına imkan vermiyor. Ölenlerin arkasından "astımsa sokağa çıkmamalıydı!" demek zulüm avukatlığıdır, ancak diktatörlüklerde, otokrasilerde geçerlidir. Ayağa kalkmayan paşalardan daha sorunlu görülmeliydi bu tarz gerekçelemeler. Sokakta her daim kedi köpek de olacak; kuşlar, böcekler de; hamileler, yaşlılar, kalp hastaları da. Gaz kullanımının arkasındaki ideoloji kışkırtıyor, aşağılıyor, gerilimi daha da büyütüyor. Su sıkma, vücutlara gaz kapsüllerini çarptırma, yerlerde sürükleme protestoyu hınç çığına dönüştürüyor. Uzlaşmaz, itip kakıcı, iktidar dışındaki her türlü bakış açısını şeytanlaştırıcı bir ufuk bir toplumsal mühendislik işidir, arkasında demokratik bir iddia olamaz! Gaz kullanımına şiidet yoğunluğunu düşürme için değil bir şiddet uygulaması olarak başvuruluyor. Uluslarası sözleşmeler, temel insan ve hayvan hakları sürekli ihlal edilirse bir ülkede demokrasiden bahsedilemez!

DEMOKRASİMİZ'DEN TEREDDÜT EDİLDİĞİNDE sadece eleştirilerle karşı karşıya kalırız diye düşünmememiz gerekir. Bağımsızlığımızı dahi riske atarız. Dünya ne muktedirlerimizin ne de protestocularımızın kara kaşına, kara gözüne hayran! Dümdüz olabiliriz! Daha fazla zor kullanımını gitgide daha da meşru gösterebilecek bir tırmanma ve kendisine hukuk yazılabilen hallere yol açarak. Bir yüz yıl daha kaybetmek istemiyorsak üzerimizden dünya kurulup bozulmasına izin vermemeiz gerekir!

MİLLETVEKİLİ YEMİNİNİN EDİLMEMESİNİN demokratik mücadele, demokrasi için mücadele ile çelişen bir durumu yok. Yeminini edip dayatmaları yutan hiç bir parlementer, yeminini bekletenlerden daha demokrat değil. Tersine, demokrasinin sınırlarını, hukuk'un sınırlarını, işlevini, anlamını güncellemeye çalışan protestocunun eylediği ahlaki açıdan savunulabilir, demokrasi açısından tutarlı, hukuk açısından elzem bir duruşun ifadesidir.

HATİP DİCLE konusunda söylenenler hukukun uygulama ve yorum olduğunu, şablon uygulama olmadığını inkar eder boyuttadır. Dicle listelere girmiş, oy pusulalarında yer almış, hatta mazbatasını almışken mebusluktan düşürülmüştür. Bu hukuk dışıdır, hukuka darbedir. İlgili kanun hükümleri seçimden önce uygulanabilirdi. Bu uygulama, o haliyle de tartışılır olacaktı, barajın yol açtığı hukusuzlukla birarada düşünüldüğünde. Her iki halde de zamanlama yedeksiz bağımsız adaylara yönelik her hukuki yaptırımı daha da tartışılır hale getirmektedir. Dicle'nin yerini Eronatın alması hukuken meşru değildir. Kanunen? Kitabına uydurulmuş bu tür hukuk hukuki meşruiyetini (hukuki temellendirme, gerekçelendirme süreçlerinden koparak) yitirmiştir. 12 Eylül devam ettirilmemeliydi! Eğer, baraj konusunda toplumda bir uzlaşma olsaydı, bağımsızlar için ortaya konulan kural, uygulama sistemi demokratik olsaydı adil değil ama meşru diyebileceğimiz bir pozisyonda olurduk. Sayın Eronat iyi bir insan, iyi bir milletvekili olabilir, ancak partisinin kendisine iyi bir başlangıç sunmadığı kanaatindeyim. Sürekli tartışılacak, sorgulanacaktır. Oysa sorunlu olan meşruiyetini yitirmiş hukuki kalıplar ve kanun silsileleridir. Hatip Dicle'nin de kendisini tanıma, beğenme beğenmeme durumunda değiliz. Fabrikasyon suç kataloğu mağdurudur, kendisi gerçekte suçlu olsaydı dahi eşitlik ve eşit vatandaşlık ilkesini yoksayan kategorik uygulamalar ile karşı karşıya kalması aday gösterilmesi ve adaylığının meşruiyeti için yeterlidir. Şiddeti bırakıp siyasete geçmelerini önerdiğimiz bir muhalif duruşa karşı tutarlı davranılmamaktadır.

HUKUK FELSEFESİ bu tür hukuk anlayışını hukuk anlayışı olarak bile görmez! Hukuk sürekli adalet eylemi ve uygulama ile güncellenen bir alandır. Kanun şablon değildir. İçtihat dahi bir ezbere, kalıba dönüş değildir, bir uygulamaya dönüştür, uygulamanın kanunun boş yani uygulanmamış haline içerik kazandırabilirliği ile ilgilidir. Bizlere üniversitelere kapatanların nasıl bir cehaleti bilim alanlarına ve hukuka hakim kıldıklarını görmek acı verici! Hatip Dicle olayına dönersek, hukun işletilmesinde hata yapılmıştır ve artık Dicle seçilmiştir, bu bir. İkincisi, kanun adaylığının engellemesine yeni bir adaya imkan vererek yol açsaydı bir ölçüde hukuken meşru olabilirdi. 9 Haziranda başka bir aday için meşru olabilecek bir hukuki engelleme Dicle için şimdiki kadar olmasa da sorunlu olurdu: Bağımsız olarak seçimlere girmek zorunda kalmış ve ölçüsüz bir baraj ile karşı karşıya bir partinin üyesi sıfatıyla. Tercihi de bir dayatmanın sonucudur. Hakikî Hukuk ölçüyü kaçırmış bir barajı değiştiremese bile hükümde hesaba katarak hukuken aşar. Hukuk böyle bir barajı adaletin, insan hak ve hürriyetinin karar verme pratiğinin barajı olarak görmez! Adaletin her hareketi, adalet sisteminin ufkunu açar, genişletir. Şablon hukuku, kanun böyle diyor hukuku kanunu okuyamayan, yazamayanların hukukudur. Suç ne YSK'nın ne de mahkemelerindir. Bu tür işlemlere adalet yazan düşünce boşluğu, adalet ve ahlak düşüncesinin sözcülerinin olmayışı felaktten de beter bir haldir. Felsefe felsefe eğitimi almışlara bırakılmayacak kadar ciddi bir alandır, felsefesiz hukuk hikmetsiz ve praksissizdir. Boş kof bir demokrasi ideali, boş kof bir gelenekçilik, boş kof bir ilerleme iddiası hikmeti dağa kaçıracak cinstendir. Bir anlayış temeli, ekseni olmadan medniyet kuramazsınız! Yaşattığınız bir medeniyet yoktur.

HUKUKUN ALANINDA OLANLAR tüm alanlardaki boşluğun ifadesi.

TUTUKLU milletvekillerinin yemin edememeleri yeni icat bir hal. Burada yargının ideoloji oluşturduğunu görüyoruz. Yargı haklı pozisyonun sözcüsü değil, adaletin vuku bulma, vücutlanma yeridir. Tüm sistemi işlediğinde yargı yargı olur. Sanıklar bir ortaklığın üyeleri bile olsalar bireyler olarak yargılanmaktadırlar. Örgütsel aidiyet kanıt ister, örgütlü sanıkların yargılanışında dahi genel karar hukuk ifadesi değildir. Hukuk tek tek durumlara cevap vererek ifadesini bulur. Seçilmiş insanlara "niye aday yaptınız" demek hakkına sahip değiliz. İçlerinde desteklediğim tek bir adayın bile olmaması seçilmelerine itiraz hakkını bana vermez. Yargılanmaları devam edeceğine göre milletveki olmalarında bir sorun olmaması lazım gelirdi. Kabul edilebilir bir tutukluluk süresi aşılmıştır. Ceza yemeleri durumunda milletvekillikleri düşecektir. Buna hiç bir itirazım olamaz. Ancak, verilecek kararın bir kamplaşma ve ayrışma içerisinde tecelli edemeyeceğini unutmadan. Özel mahkemeler kolaylıkla taraf olabilmektedirler ve bu adaletten taraf olmakla alakalı bir sorun değildir. Devlet güvenlik mehkemelerinin mantığı hukuk mantığı değildir, hukuki perspektifte, hukuk anlayışında demokrasilerle bağışmayacak bir suç, ceza, toplum, devlet kavramı rol dağıtımı değiştirilerek dönüştürülemez.

SİYASİLEŞMİŞ MUHAKEMELER bundan sonra aday olacak her muhalifi de zora sokacaktır. Bugünkü müdahalelere ses çıkarılmaması hukuksal uygulamayı siyasetin alanına müdahil hale getirebilecektir. Demokrasiyi ve hukukun üstünlüğünü savunmak, birilerine karşı parlementer sistemi savunduğunu düşünen hukuk sistemine karşı parlementer sistemi savunmaktır da. Bunda bir çelişki yoktur. Seçilmişler "parlementer demokrasiye" muhalif tavırlarından dolayı yargılansalar dahi, onların parlementer seçilmesi halinde mahkemelerce engellenmesi parlementer demokrasiyi savunmanın gereği olarak eleştirilebilir. Burada dikkat edilecek olan, demokrasi karşıtı olarak yargılanmasının meşru olduğu halleri engellemek değildir, olmamalıdır. Demokrasiyi koruyan yargının da demokrasiyi korurken demokratik zemini altüst etmesine müsaade edilmeyeceğindeki gibi. Bu müsaade etmeyişler dayatmaların alanında değil hür ifadenin, siyasi eylemin, demokratik kurumların kendilerini ifade edişleri iledir.

DENGE İYİDİR. Demokrasinin kazaya uğramaması, kurumların, sosyal hareketlerin birbirlerini dengeleyebilmeleri iledir. Demokrasi içi mücadeleler sağlıklıdır, karmaşık ayarların tutturulmasına yol açarlar. Eğer serbest bir tartışma ortamı varsa, insanlar hak sahibi ise, sosyalizasyon süreçleri kesintiye uğramıyorsa vs. Dengeler, ölçü tutturmuşluk stabil bir halde oluşmamaktadır. Toplumlar sürekli hareket halindedir. Demokrasinin otoriter jargonu kaldırmaması, kuvvetler ayrılığına ihtiyaç duyması sosyal dinamiklerin toplumsal kurumlaşmaların demokratik şekillenmelerinde, konsensusun sürekli güncellenmesinde aranmalıdır. Çelişen kuvvet , çıkar ve ilgilerin şiddet veya kuvvet dengesiyle değil açık ve demokratik bir toplum oluşla çözümleri ilerletmeleri, meşruiyet dünyalarını itiraz ve temellendirmelere açık tutabilmeleri söz konusu olmaktadır.

ADALET DUYGUSU. Seçilmişlerin milletvekili olup olamayacaklarına ancak istisnaî durumlarda mahkemeler karar verebilirler. İstisnai haller toplumsal anlaşmanın, kuvvetler ayrılığının; demokrasiyi oluşturan taraf ve sosyal hareketlerin meşruiyet iddialarındaki ortaklığın alanını referans alır. Kararı kabulleniş haksızlığı kabul ediş değil, ideal adaletin olamayacağını kabulden yola çıkar. Adalet bir biçimiyle söz konusudur veya söz konusu edilebilirliktedir. İster sosyal hareketler arasındaki dengelerden, kaymalardan kaynaklansın, ister bağımsız adaletten, adalet duygusu geçmiş kadar geleceğe de yöneliktir.

"DÜN DEMOKRASİMİZ TEHLİKEDE" YAZACAKTIM bugün demeokrasi için bir umut var diye yazarak bitirmek istiyorum. Demokrasi şekilcilik değildir. Aslında şekil dahi şekilcilik işi değildir. İtiraz, gelecekteki tuzaklara hazırlıklılık, demokrasinin tüm spektrumunu devreye sokabilmek, demokrasiyi savunurken bile güç dengesini bozarak demokrasiye zarar verilebileceğini farketmek az bir şey değildir.

Seçilmişleri hukukun hukuki uygulamayı ve hukukun hikmetini unutmuşluğuna karşı savunmak, seçilmişlerin de demokrat olmayabileceklerini inkar etmek değildir. Yargı kendisini demokrasiyi korumakta dahi parlementonun üzerinde görmemelidir. Yargının bu yönde bir hareketi yargının ille de kendi kendisine farkedeceği bir oly da değildir. Parlementodan itiraz yargıyı kendi düşünce dinamikleri ile de buluşturacaktır. Tersi de geçerlidir, demokrasiyi ve adaleti parlementonun hoyratlığına karşı savunmak, kendisini hukukun üstünde gören bir siyasi sınıfa adaleti hatırlatmak, hakkı ve hukuku savunmak bir bütün olarak hukukun işidir. Bütün dedim: düşüncesiyle, bürokrasisi ile, savunması ile, sanık, infaz, kolluk bürokrasi ile bir bütün olarak....

(Zamanım yok, sabah oldu, düzeltemedim, burada nokta.)

Demokrat Bir CHP Bağımsızlığımızın Garantörü Olabilir!

2011-06-22T11:53:00.001+03:00

CHP 12 Eylül döneminin hukukunu aşmalı, parti içi demokrasi çıtasını yükseltmelidir.

Biz yeni yönetimi muğlak dış politikası, vasat profesörleri ya da iki lafı bir araya getiremeyen, gafsız bir konuşma yapamayan kayrılmış temsilcileri yüzünden desteklemiyoruz! Çoğu konuda farklı düşünsek de "meşruiyet" kaygısına cevap verebilen, demokratik temelleri olan politikalar ve kurumlaşma anlayışına onay veriyoruz.

Bir dönemin vesayetçiliğine, buyurgan çevrelerine az çok karşı koymuş olanların sadece bu özelliklerinden dolayı yönetime geri dönmelerine onay vermiyoruz! Demokrasimizi en az vesayetçilik kadar yıpratmış olan aşırı merkeziyetçi, halka ve üyelere güvensiz, bürokratik yönetim tarzının yeniden canlandırılmaya çalışılması kabul edilebilir bir olay değildir!

Bir dönemin tuhaf müdahalelerine karşı koyuşu onaylamamız, tepeden yönetim tarzını onaylamamız anlamına gelmiyordu. Risk alındı, yeniden normalleşme süreçleri işletildi. Eski tarz hükümsüzdür!

Parti içi demokrasiyi işletmek toplum mühendisliğini devre dışı bırakabilecek yegane yoldur! İstemediğimiz politikalar değiştirilebilir, onaylamadığımız politikacılar devre dışı kalabilir demokrasi işliyorsa, rekabetin önü açılabiliyorsa.Yönetimin politik önerilerine tereddütten yola çıkarak demokrasiyi reddetmek, "millî politikacılarla" bağımsız kalınabileceğini düşünmek safdilliktir.

Yönetimin yanlısları olabilir, düzeltilir. Ancak demokrat tavır dogrudur. Muhalefetin doğruları olabilir, ancak, önerdikleri siyaset modeli yanlıştır, savunulamaz!

Yeniden, yeniden, yeniden vurgulayalım: Bizler siyasetin halka emanet edilmesinde yarar görüyoruz, insanımız demokrasimizin, geleceğimizin teminatıdır, bugün öyle değilse yarın öyle olmalıdır! Parti içi muhalefetin insan anlayışı, vatandaşlıktan ve siyasetten anladığı külliyen yanlıştır!

CHP tabanı partisine ve demokrasisine, ülkesinin geleceğine sahip çıkamayacaksa, bunu yapabilecek hiç bir parti veya kurum yoktur!

Bugüne kadar izlenen politikalar halkın insiyatifine imkân tanımadı! Bundan sonra da böyle gitmesine izin vermeyeceğiz, siyasetle ilgilenenlere, ilgileneceklere açıkca bildiriririz!

Fuzulî'nin Anısına 1

2011-06-20T01:58:00.027+03:00

Fuzulî de son yıllarda ruhsuz, teatralimsi okumalarla; sözü inciten ney inlemeleri, şiiri bastıran saz eklemeleri; manzara akışları ve kes yapıştırcı tezyinî sanatlarla sunulur oldu. Ne derdinin derdinde insanlar, ne de şiirinin ahenginin farkındalar. Sular damlıyor, hat ve ebru akışıyor, ulvî olanı yakalamışlık tonunda gayretsiz bir sığlık anlam ve medeniyet dünyamızı darma dağın ediyor.

Eski şiirimizin nasıl okunacağına dair bir fikir edinmek, geleneksizlik ile gelenekçiliğin yakıp yıktıklarını tamir edebilmek için musikîmizdeki gazel/kaside "performanslarına" da dönüp bakmamız, klasik şiirimizi en iyi bilenlerden, vezin, prozodi, ahenk, ritm, dinamik derdi olanlardan dinlememiz lâzım.

Uzun hava, bozlaklar gibi çoğu gazel ve kaside okunuşu da doğaçlama işi. Taksim, bizde doğaçlamanın aslında daha köklü, gelenek haline getirilmiş, işlenmiş hali, doğru adı. "Doğaçlama veya improvizasyon promptersiz konuşmalar için bile kullanılabilecek geniş anlam spektrumuna sahip. Gazel ve kaside aynı zamanda hem şiir hem de müzik formu.

Taksim usulsüzdür, ama vezinli sözün ritmik beklentileri ile oynayarak da taksim söz konusu edilebiliyor. Usulün olmaması, usul cehaleti olmadığına, tersine, bir usul bilinci üzerine kurulduğuna göre.

Besteli gazel ve kasideler de var. Ancak beste gibi dinlediğimiz çoğu gazel ve mersiye aslında beste değil, meselâ, Hafız Burhan, Hafız Osman gibi büyük yorumcularının ilk okuyuşlarını, "doğaçlamalarını" tekrarlamadan ibaret.

Taksim kadenslerde, ara nağmelerde, kontra giriş olarak süslemelerde vb de devreye girebilir. Konumuz taksim değil. Şiir. Vezni, ağzı, tarzı, bir vurgu dünyası olan eski şiirimiz.

Youtube'da yaygın olan bazı videolarla, halk geleneğine entegre olmuş klasik şiir ile başlayalım.

Meni Candan Usandırdı. Abulfat Aliyev:

Öyle Sermestim ki, Kazancı Bedih

Müzik ve şiirin yapılarının örtüşmesi, vezin ile usul arasındaki ilişkiler, bu inceliklere rağmen şiirin müzikte usulden bağımsızlaştırılması daha kapsamlı tartışmaların, alâkaların konusu.

Eski şiir, beste ya da taksim dışında da değerlendirilebilecek "okunma/resital" tarzlarına da sahipti. 60'lı yıllara kadar destancılar sokaklarda dolaşır, destan okuyarak ve satarak geçinirlerdi.

Geleneksel şiir sunumlarında müzik, paralalel bir işlev de görebilir. Tambura/tanbura veya başka çalgı eşliğinde okunan şiir yer yer müzikle buluşur, yer yer kopar gider, paralel akışır. Müzik aletine, makam kullanımına rağmen şiir okunuyordur sadece, kapısını daha müzikal yorumlara açık tutarak.

İran, ortaasya, hindistan'da izlerini sürebileceğimiz ilginç bir okuma tarzını daha sunarak konuyu şimdilik kapatalım. Aşık geleneği ve besteli okuma içinde görülmesi gereken bir tarz. Videonun sadece linkini verebiliyorum:

Sabri Karger ve yine Büyük Fuzulî:

http://youtu.be/KqQZX82g_pU

Sola Ve Çevrecilere Karşı Devlet Terörü Uygulanıyor!

2011-06-16T14:59:00.003+03:00

Gelişmeler rahatsızlık verici.
Listeler oluşturuluyor.
Devlet belgeleri sızdırılıyor.
Yasa dışı dinleme ve izlemeler dur durak bilmiyor.
Çevre hareketi yok edilmek isteniyor!
HES'leri alan şirketler, yeraltı sularını zehirleyen şirketler neden bu kadar korunulup gözetilmektedirler?

Yeraltı sularının, ormanların, havanın, uçan kuşun, işkencedeki insanlığın, yasaklı gazetecilerin, karakolluk edilen çevirmenlerin, parasız eğitim istedikleri için halâ içerde olan gençlerin, şafakta kapıları kırılanların yanındayız!

Onlara yapılan zulüm bizleri hedeflemektedir!

İnsanlara zulmü öven siyasilerin ortak oldukları, taraflarından destek aldıkları şirketlerin ürünlerini almamaya, kullanmamaya çağırıyorum.

HES'ler için kapılar kırılmakta, çevrecilere "vatan haini" yaftası yapıştırılmaktadır! HES'ler için cinayet işleyebilecek, işletebilecek ölçüde bağırıp çağıranların ortaklıklarını, iç ve dış finans kaynaklarını muhalefet partilerinin didiklemelerini bekliyoruz!

Halka ve doğaya saldıran, saldırtanların şirketleri, her türlü ortaklıkları demokrasimize ve demokrasilere müdahale ettikleri süre boyunca boykot edilmelidir!

Kılıçdaroğlu İle Devam!

2011-06-15T04:07:00.006+03:00

DENİZ BAYKAL kaset olayıyla karşılaşınca, "muhafazakâr medya”mız teşhir ve tecessüse gömülünce, herşeyi dinleyen ve izleyen kurumların bu konuyu açığa kavuşturmada tuhaf bir ihmalkarlığa büründüklerini görünce, Baykal ve CHP’ye destek verdik.

MHP kaseterinde de, şantajı engellemekle yükümlü siyasilerin konuyu seçim meydanlarında istismar edeceklerini, yasalarda belirlenmiş hak ve hukuk çerçevelerini farketmediklerini, ”özel”in özel bir semantiğinin olabileceğini düşündüklerini gördükçe şantajı, kasetlerin kullanımını, tecessüsü daha detaylı eleştirdik.

Kılıçdaroğlu CHP lideri olduğunda kendisine en az iki sene tanınması gerektiğini söylemiştim. Çıkar ve ikbal beklemeden CHP’nin yeniden partileşmesine fırsat verilmesi gerektiği, şişeden cinin çıktığını, Baykalın içe kapanma pahasına CHP’yi müdahalelerden korumaya çalıştığını, iktidara yürümediği için değil CHP’yi vesayet altına sokmadığı için saldırıya uğradığını yazmıştım.

CHP'nin yeniden önseçime dönmesi, on’u geçmeyecek kontenjan dışında tepeden inme aday belirlenmemesi, parti içi demokrasinin güçlendirilmesi, kimsenin tasfiye edilmemesi gerektiğini söylemiş; gündelik siyasi pratikte bir ayıklanmanın söz konusu olabileceğini vurgulamıştım.

CHPli akademisyenlerin önemli bir kısmının esersiz, niteliksiz, üniversitede öğrencilerinin önünü tıkayan, kendileri ile meşgul hocalar olduğu kanaatleri karşısında onların entellektüel görülmeyen anglosaksonumsu tarzlarının dahi bir siyasi parti ile ilişkide verimli sonuçlar verebileceğini, beklenip görülmesi gerektiğini defalarca ifade etmiştim.

CHP ister benim istediğim, isterse tasvip etmediğim bir yönde siyaset geliştirsin, tüm potansiyel kadrolarının sınanmasını, önyargılarla elenmemelerini, kendilerini gösterme, savunma, ifade etme şanslarının açık tutulmasını tercih edeceğimi belirttim durdum.

Yeniden vurgulayalım: Şişeden cin kaçmıştı, Baykal dönemine geri dönülemezdi, partiyi halka ve üyelere emanet etmekten daha ciddi ve kalıcı bir yol yoktu.

Kurultayların, kongrelerin, çeşitli düzeylerde seçimlerin önemine inanıyorum. Parti içi demokrasi kurumlaştırılmalı, tahakkümün dili örgütlenmenin dili olmamalıdır.

Parti içi demokrasinin oturması halinde istemediğim bir çevrenin partiyi temsil etmesi sorun değildir. Yeter ki, itiraz edebilelim, rekabet edebilelim, eleştiriyi açık tutabilelim.

Şu anda önceliğimiz partinin demokratik kimliğini bulması, edinmesidir.

Kılıçdaroğlu yönetiminin kadroları siyaseten ve tecrübe olarak zayıf kalıyor olabilirler. Bunda denge gözetiminin de etkisi olmuştur, onlarca yılın vesayetinin de. Kendilerini geliştirmelerine izin vereceğiz!

Kılıçdaroğlu ekibine baskı yapan, engellemeye kalkışan, dominansın dilinden başkasını konuşamayan kadroların ise yönetimden uzak tutulmalarını anlayışla karşılıyoruz. Bir tarz-ı siyaset değişecektir. İçerde olarak, dışarda kalarak herkes demokratik bir partide, demokrasi içinde mücadele veren bir partide faaliyette bulunduğunu kavrayacaktır!

Tasvip etmediğmiz ve etmeyeceğimiz hizip, klan sadakatlarıdır. Siyasilerin öncelikli hasletleri hakikate sadakat, tevazu, tecrübeye açıklık, başkalarının ve alanlarının sırlarına gece gibi karanlık olmaları, tecessüsle değil sorumlulukla gerçeği aydınlatmalarıdır.

Dayanışmayı, kaybetmeyi, çekilmeyi bilmeyen; zarar gördüğünde zarar veren, çıkarları vazifelerinin gerekirlikleri olmayan; ufuksuz, ruhsuz, çok bilmiş, halka tepeden bakan, konuştuklarında hikmet olmayanın fikirleri, duruşu, temsil etttikleri halka vekil olmaya yetmez.

Kemale ermiş insanlar aramasak da, insani bazı hasletler, özellikler arayacağız siyasilerde. Belagat hamasiyat olmayacak: Dert anlattığı insan, derdini anlayabildiği insan olacak. Karşı tarafa kulak vermek, onun bir diyeceği olduğunu bilmektendir. Dinleyen, öğrenebileceği bir şey olduğuna karar vermiş insandır. Kulakları tıkalı insan eski tecrübeden ibarettir. Yeni bir şey söylemez. Yeni bir sorunu şablona sokmadan kavramaz. Dinleyen, anlamaya çırpınan hem anlatır, hem de söylediğini gözden geçirir.

Demokrasi anlaşabilen insanların diskurundadır. Çoğunluk, çoğulculuk ezberi hikayedir. Demokrat insan karşısındakine sömürgeci gibi bakmaz. Hakikati tekelinde görmez. Söylediklerini kanun bilmez. Yanlışının gösterilmesini sevinçle kabullenir.

Bizler Baykalı hangi nedenle savunduk ise, aynı nedenlerle Kılıçdaroğlunu destekliyoruz. Siyaset şantajla yapılmamalıdır. Parti içi demokrasiler müdahaleciliğe, vesayetçiliğe, aceleciliğe, fırsatçılığa mücadele ile geliştirilir.

Kılıçdaroğlu yetersiz kaldıysa yetiştirilir. Kim yetersiz değil ki? Kadroları yetersiz ise destek verilir. Bilim kurulları yüzeysel ise, zamanla eleştirilirler, öğrenmeye ve eleştirilmeye kapalı iseler, başarısız kalırlarsa üniversitelerine dönerler.

Hepimizin kimin nerede tıkanabileceğine dair fikirlerimiz var. Buradan yola çıkmak, ezbere vaziyet idare etmektir. Bırakalım kendilerini göstersinler. Kendilerini gösterirlerken, ayaklarına dolaşmak, kafalarını karıştırmak, özgüvenlerini sarsmak bizlere yakışmaz. Destekleyerek eleştireceğiz, uyaracağız.

Kılıçdaroğlu eski hataları tekrarlamamakla mükelleftir. Yeni hatalar ise söz konusu olabilecektir. Harika çocukların, danışmanların, dışardan hizmetlerin yerini kurumlaşmış yapılar almalı, dışardan yardıma ezber bozmak için başvurulmalıdır.

Kapışmaların, çatışmaların mazbutluk sınırına çekilmesidir de demokrasi.

Geçmişte CHP’nin kurultay zincirleri ile yüzde otuzbeşlik desteği yüzde yirmilere düşürdüğü de olmadı değil.

Kılıçdaroğlu skandalize edilmeye çalışılan bir siyasi hayattan, şantaj ve dizayn dünyasından parti içi demokrasiyi konuşabildiğimiz bir gündelik zemine taşıdı CHP’yi. Elbette desteklerimizle.

CHP er geç kurultaya gidecektir. Buna yönetim karar versin.

Devlet kurumlarının, cemaatların, din görevlilerinin, mülki idarelerin çoğunlukla tarafsız kalmadığı bir seçimde; medyada son iki gün kimlerin program yapabileceğinin dahi bir yerlerden belirlenebildiği bir ülkede; il ve ilçe yönetimlerinin kontenjan adaylarına isyan ettiği bir ortamda Kılıçdaroğlu beklenen yükselişi yakalayamasa da iktidara yönelen bir söylemi yakaladı.

Kendisine yerel seçimler sonrasına kadar şans tanıyacağız.

Uzaylı mesih bekleyenlerin laikçiliği, halkına sömürge valisi gibi yaklaşanların milli dili, ceberrut bir estetikten dünyayı terbiye etmeye kalkışanların ukalalıkları CHP'de yer bulamayacak artık. Sahip çıkacağız, göz açtırmayacağız. Buna Kılıçdaroğlu da karşı duramaz, Baykal da!

Çalışanların, dağın taşın, ormanların ve suların, uçan kuşun hakkı var üzerimizde.

Parti içi demokrasi sabır ve tevazu istiyor. Hatırlatırız!

Yağar Yağmur Yer Yaş Olur

2011-06-13T05:37:00.005+03:00

(Talip Özkan, Yağar Yağmur)

Aşkla haykır. Aşktan haykır. Yan. Yakıl. Dert anlat. Dert dinle. Kardeş ol. Yoldaş ol. Yolda bırakma. Ter içinde kal. Güller dibinde kal.

Bir dinleyenin olur. Bir anlayanın olur. Bir kardeşin olur.

Dertten kaçma. Çekmekten kaçma. İnsanlıktan kaçma. Başkalarının kaçtığı, korktuğu olgunlaşmanın ateşi. Bu ateş yakarak yakar, dumanlı yakar, inleterek yakar. Yanmaktan kaçma.

Nerede çığlığın, hayata kapılar açan kahkahan, ağlatan, güldüren sesin?

İnsanlığı ayakta tut. İnsanlığı ayakta tut. İnsanlığını ayakta tut.

Ne kazananın zamanındasın sen, ne de kaybedenin. Söyleneceği söyle, elinden tututulacağı tut. Yoluna gönderileceği gönder.

Hakikate dost ol. Başka bir şey olma. Olana şahit ol. Olmayana gölge ol.

İnsanlık değiştirir. İnsanlığın değiştirir. Zındandan korkma. Zulümden korkma. Zulmünden kork. Satmandan kork. Unutmandan kork.

Dünyada iz bırakacak olan sensin. Acı çekecek olan sensin. Ferahlatacak, ferahlayacak olan sensin. Sana selâmı geçmiş olanı unutmayacak olan sensin.

Korkmandan korkma. Çoğu ile selâmım oldu, dizi titremeyen bir yiğit görmedim ömrümde, yolunu ararken.

13 Haziran: CHP

2011-06-13T01:52:00.000+03:00

Seçim sonuçları, AKP’nin artık her çeviriye, yazıya, itiraza gazla, kelepçeyle, kasetle, gözaltıyla müdahale edeceği kaygısını taşıyanları muhakkak huzursuz etmiştir.

Ecevit Hükümetinin çöktüğü dönemden bu yana partiler yasaklarla, müdahalelerle karşı karşıya idiler. AKP’nin devam edip edemeyeceği dahi bir dönem belirsiz idi.

CHP ve MHP müdahalelere kapanmayı, büyümemeyi, iktidara yönelmemeyi göze alarak tercih ettiler. Uzun bir dönem vesayete yeltenen çeşitli sosyal mühendislik odaklarına karşı durdular. Müdahil/vesayetçi çevrelerden bazıları bugün AKP karşıtı da görünseler/olsalar da, o günlerde AKP’yi muhalefetsiz iktidar yapan, ülkeyi muhalefetsiz, üniversitesiz, aydınsız bırakan bir taraf idiler.

Baykal kaseti CHP’deki kapanma, korunma dönemini sona erdirdi. Risk alındı, toplumdan destek geldi ve korunmacı, kapanmacı dönem geride bırakıldı.

Artık CHP için tek yol kendisini halka, üyelerin sağduyusuna, demokrasi özlemine, gerçekçi çizgisine teslim etmekti.

Şişeden kaçan cinin şişeye geri sokulması saçma olurdu. Şu ya da bu kaygıyla kendilerinden uzak durulmuş tüm çevrelerin siyasete dahil edilmelerine, siyaset içinde sınanmalarına olumlu bakıyorum. Halk desteğiyle kuşkunun yerini özgüvenin alması geçiş döneminin sancılı olmasına da mani oldu.

Seçimlerden önce CHP’de seçimlerde başarısızlık ve yeni kurultay zincirleri beklentisi vardı. Ağızlarıyla kuş tutsalar kendilerine seçim verilmeyeceğine inanan bir taşra örgütlenmesi söz konusu idi. Bunda geciktirilmiş kurultayın, aday belirlenme süreçlerinin de etkisi vardı.

Dış politikadaki darboğaz yeni bir partinin iktidara gelmesini zorlaştırırken ”arapbaharı”nın dış politikamızı açmaza sokuşu, ustalık ya da acemiliğin neredeyse farketmeyeceği bir bekle gör dönemine girmişlik bir değişimi göze alamayacak dışpolilitikaya duyarlı kesimlerin CHP iktidarına karşı çıkmayacakları, CHP’ye karşı cepheleşmeyecekleri bir konjunktüre yolaçtı. CHP aday krizlerini Kılıçdaroğlunun hareketliliği ile aşarken öneri paketleri ile iktidara geç de kalsa hazırlanmakta oluş intibaını vermeyi başardı. Dışpolitikadaki tıkanma aydınların, iş çevrelerinin, bürokrasinin olası itirazlarını törpüledi.

Ceberrut laikçi söylemin kendisini frenlemesi, intikamcı bir devletçili dilin meydanlarda dolaşmaması, pozitivist ukalalığın tartışmalarda boy göstermemesi seçime bir kaç gün kalana kadar devam etti.

CHP hızla iktidara hazırlanırken, kendisine destek verebilecek kesimlerin tereddütleri, kafa karışıklıkları, korkuları, kaybedecekleri üzerinden hesaplılıkları harekete geçirebilecekleri tüm potansiyele ulaşamamalarına yol açtı. Bunun ilerde sağlıklı sonuçlarını göreceğiz. Bir anti-AKP ittifakın, korporatif zorlanmışlığın yerini güçlü destekçilere verilmiş sözleri olmayan bir siyasi partiye alacaktır.

CHP’ye tereddütlü, muhalif parti ihtiyacını önceleyen bir yönelim dışında bir destek yoktu, siyasetin büyük aktörlerinden. İktidar olmasından ürkülmemesi, sempatiyle bakılması olası dünyalar içinde bir destekten ibarettir. İşini zamanla kolaylaştırsa da, AKP’ye 2002’de verilmiş destek ile kıyaslanamaz. Desteğin düşük yoğunluğu verilecek tavizlerin, karşı karşıya kalınacak dayatmaların yoğunluğunu düşürecektir sanıyorum.

CHP iktidara gelmeden ortadoğuya yeni bir neşter daha atılacaktır.

Suriyedeki son gelişmeleri bir indikatör olarak okuyabilirsiniz. Oluşturulabilecek tampon bölge bizim kontrolümüz dışında gelişmelere işaret edecektir. Suriyenin bir yanlışı bizi de ateşe atacaktır, ne tavır alırsak alalım. Burada insiyatifimizi şimdilik kaybetmiş durumdayız. Sonuç alabilecek bir insiyatif geliştirmek şu anda imkansız. Eyleşerek beklemek, güven kaybına yol açmadan tavır almak durumundayız. Orta noktada bir yerde olmak iç dayanışmayı zora sokmuş bir AKP için kolay olmasa da, bu bir ihtiyaç ve beklenti olarak karşımıza çıkabilecektir.

CHP’lileri iktidarı alabileceklerine ikna etmek hile değildi. Konjunktürün gelgitlerini okumakla alakalıydı. İktidar insiyatifine alıştırılmış bir kadro, ürkekliğini üzerinden atmış bir siyasi çevre demokrasinin garantörüdür.

AKP’nin otoriter eğilim göstermesi demokrasinin kurumlarının zayıflığı ile de alakalıdır. CHP’nin insiyatif geliştirmesi, ”büyük düşünmesi” sadece ve sadece sağlıklıdır.

Hiç bir parti kaybedeceği çok şey olanlar tarafından iktidara getirilmez. İnsiyatif sahibi olmaları vesayetçiliğe karşı da iyi gelecektir. CHP bundan sonra tabanını bulmak, halk hareketlerini keşfetmek, toplumun örgütlenmesine katkıda bulunmak zorundadır.

Dertlerine çözüm aradıkları platform, söz haklarının kürsüsü olmazsa bir parti halkın gerçek desteğini kazanamayacaktır. CHP kapılarını yeniden halka açmıştır ve yolun başlangıcındadır.

Seçim sonuçları o kadar önemli değildir. CHP yeniden bir parti olmuş, ülkemiz muhalefetini kazanmıştır.

Yerel seçimler, dört sene sonraki genel seçimler şimdiden gündeme alınacaktır.

Öncelikle de siyaset içerisinde sınanarak kadrolaşacak ve ceberrut, şımarık, buyurgan, asalak yükten kurtulacaktır:

Önyargılar ve ezber gözden geçirilmek içinidir. İnsanlara yeni bir şans vermek elzemdir.

Buyurganlık kendi partisini kurmadıkça, CHP çalkantıdan kurtulamayacaktır. Bu konuda tavizkar olunmayacağına eminim.

(Yarın MHP, Salı AKP, Çarşamba SP ve HAS PARTİ, Perşembe BDP, Cuma diğerleri)

(Yazdıklarım, yazmaya mecbur kaldığım içindir, siyaseti bilenler okumasalar da olur. Üstünkörü bir dili aşmayacağım.)

(Düzeltilmedi, gçzden geçirilmedi.)

İDAM ADALETİN OLMAZSA OLMAZI MI?

2011-06-10T20:06:00.002+03:00

KISASA KISAS bir hukuktur ancak hukukun ta kendisi değildir. Hukuk geleneğimizin kısasa kısastan koparak modernleştiği, insanîleştiği savı sadece bir önyargı. Kısasa kısasın hukuk ve adaletin hikmetle alakasını unutmuşluktan savunulması ise önyargıdan çok bir ezber ya da fikr-i sabit. Önyargıları tartışmaya açarak ufkumuzu genişletiyoruz, başka yorumlarla, fikirlerle, duruşlarla, hakikatin karşımıza çıkardıklarıyla yüzleşmeyi göze alarak. Fikr-i sabitin ise ilacı yok.

KISASA KISAS bir hukuktur, hukuk olması için de eşitleyici dengenin bir otomatiğe bağlanması yerine mağdur tarafın rıza ve talebine bağlanması gerekmektedir. Yani asıp keseni otomatik olarak asıp kesememe söz konusudur. Burada kamunun intikamı devralamaması söz konusudur. Kamu ancak adalet dağıtabilir, adalet için taraf olabilir. Yatıştırıcılık, sorun çözme, intikam duygularının yerini adalet duygusunun alması hedeflenir. İftira, keyfilik ve gelişigüzelliğin önüne geçmeye çalışılır. Hakim hikmetsiz, hukuk çaresiz değildir ve geleceği kan revan edecek bir karar çıkartmamak için gayret etmekle yükümlüdürler. Bir linç topluluğunun liderleri gibi davrandıklarında zaten hukukun temsilcileri olma meşruiyetini yitirirler. Mağdur tarafın intikamı seçmesi değildir özendirilen, tazmin edilme, ikna olma, yargı süreçlerinin dışında adalet aratmama gerekliliğidir. Cana ve mala zararın ölçülebilirliğinin şablonlarının olmamasındandır. Suçu kolaylaştırmama kadar intikamı, hukuksuzluğa özendirmeme de önemlidir.

KISASA KISAS daha küçük topluluklarda, ahlakî toplumsal bağların neredeyse toplumun bütünü üzerini kapsayabildiği hallerde, hukukun sözcülerinin kitle yalakası değil, ufuk açıcı ve sorun çözücü oldukları zamanlarda, hakimin karar alışı veya karar veriliş süreçlerindeki gerekçelemeleri ve referanslarıyla topluluğa hukuku önerdiğine, yaşattığına, güncellettiğine tanık oluyoruz. Hikmetiyle aydınlatan ve adalet düşüncesini genişleten çoğu çıkış noktası ve problem alanı o günlerden bize kalma. Hukukta ve hukuk düşüncesinde sanıldığından daha temelli bir süreklilik var.

KISASA KISAS hukukun yazılı olmadığı, devletin şekillenmediği, kabile hayatının ağır bastığı, içsavaşların hüküm sürdüğü, savaş hukuklarının ağır bastığı dönemlerde ağırlık kazanabildi, ancak hukukun temel duruşu olmadı. Temel duruş olmayış, hukukun temel duruşundan köklenmemişlik demek de değil: Hukuk karşılıklılık prensibi üzerine kuruludur. Padişahı da sokaktaki dilenciyi de eşit görür. Karşılıklılıktan kısasa kısas da çıkarılabilmesi karşılıklılık prensibinin indirgenmesi olur. Ahlakta karşı taraf ne yaparsa yapsın tek taraflı olarak doğrusunu/daha iyisini yapma yükümlülüğümüz söz konusu iken, hukukta, herkes için geçerlilik bir kayrılmama, yanlış yapma hakkı olmama anlamında bir karşılıklılık söz konusu edilir.

İDAM, mağdurun müdahil olmasının söz konusu olduğu tek kategori değildir. Bugünkü tazminat davalarında bu prensip her hukuk anlayışında yer bulmaktadır. Sigorta hukukundaki şablon uygulamalar karşı örnek değildir, hızlandırıcı şablonlardır, davalaşmaya prensipte kapalı değillerdir.

İDAM hep kısasa kısas sorunu olarak ele alınır ama siyasileşmiş, suikastleştirilmiş bir ceza tarzıdır, emsal olması, ürkütücü olması, dehşet yaratması, iktidarı perçinlemesi düşüncesiyle gündeme getirilir. İdam edilenlerin çoğu ya bir toplu katliama uğramışlıkta, ya bir siyasi tasfiye sürecinde hayatlarını kaybetmişlerdir.

CANAVARLAR, İNSANLIK DÜŞMANLARI, SAPIKLAR değildir çoğu kez ipte sallananlar, kılıca kellelerini uzatanlar. Menderes bir cani değildi. Deniz Gezmiş bugün olsa asılmazdı, idam cezası olsaydı bile. İstiklal Mahkemeleri mağdurların düşüncesine göre yerine getirilip getirilmesi tartışılamayacak suç kategorileri icat etmediler mi? Galilei Galileo’nun mağduru mu vardı, eski bilimi mağdur sayabilir miyiz? Tersine, iktidar olarak eski bilim müdahildi. (”Eski bilim” diye bir şey olmaz bu arada, bilimliği bırakmış, temelinden, yolundan çıkmış, ”ucubeleşmiş” bir ideoloji söz konusudur, olsa olsa!)

SOKRATES için değerli siyasilerimiz kime soracaklardı, mağdur olarak, tazmin edilecek olarak?

ŞEHZADELERİMİZ, vezirlerimiz, kuyulara doldurulan insanlarımız hukuku kitabına uyduranlarca katledildiler. Pir Sultanlarımız asıldı. Hanifler emevî zındanlarında, Campanellalar engizisyon çukurlarında can çekişerek eserlerini verdiler.

NEFİ’nin katli de idam kategorisinde. 12 Eylülde idam edilenlerin de.

Bugün dünkü idamlara karşı çıkanların idamseverlik üzerinden politika yapmalarını anlamak kolay değil: Menderesin, Pehlivanın, Erenin idamlarını onaylamış olmuyorlar mı? Eleştirileri mahkemenin meşruluğu, suç ile cezanın orantısızlığı, kendileri gibi düşünenlerin dokunulmazlığı ve suç işlemezliği üzerinden mi olacaktır? Değilse nasıl temellendirecekler duruşlarını?

Bin sene önce ne hapishane vardı çoğu ülkede, ne ceza infaz kurumları. Ne şimdiki kadar çetrefilli suçlar, katalog suçları vardı, ne de bu kadar merkezileşmiş ve ha bire suç icad eden devletler.

EBU SUFYAN’ın eşi, Muaviyenin annesi Hint, Hamza’nın kanını tattığı halde idam edilmedi. Hangi mazlumun rızası bunu sağlayabilirdi, barış, kendini değiştirme hakkı gözetilmemiş olmasa. Hangi hakim o hakim kadar etrafın baskısına karşı durabilirdi?

ÖMER’in Muaviyeyi vali olarak ataması ile alınan risk, düşmanlık gütmeme, işi ehline bırakma kaygısı da hesaba katılmadan anlaşılabilir mi? Kerbelaya giden süreç, barış hukukunun da etkisiyle güç kazanmış olamaz mı? Olabilir. Zulm etmeden zulm görmüşsen mazlumsun. Zulmünden dünyanın çivilerini çıkardığın için değil başına gelenler. Kerbela, Mevlevilikte de merkezîdir. Mazlum oluşa ağlanmaz, insanın zulmüne ağlanır! Bin kere dünyaya gelsen, mazlum gideceksin! Zulmeden ile yer değiştirerek değil.

DÜŞMANINI EZMEYECEKSİN! Bunun için acı da çekebilirsin. Hakikate kılıç çekmiş olduğunu anlayan dostların da oldu, adaletin gelecek açıcılığından umut kesmenin anlamı yok. İnsafın yoksa Hamzaları da kazanamazsın, Ömerleri de. Seni en iyi tanıyanlar düşmanlığını, iktidarını, gücünü, öfkeni, intikamını tanıyanlar. Sende adalet bulan, sende insaf bulan herkes bunu kullanmaz. Kullanılsa da hakkın verilir, kullanılmasa da. Rakibine, seni eleştirene, kurduğunu bozana nasıl davrandığın seni ele veren.

CEZA BİN KERE VERİLMEZ. İnsafsızlığın olduysa tartış. İnsafınla yakınıp durup insafını görenleri bile pişman etme!

ADALETini kurumlaştırdığın, detaylandırdığın, saraylardan çok hapisaneler yaptırdığın halde hukukun tartışılır durumdaysa, idamların kimbilir neye benzerdi. Mahkum çocuklarının yetiştirme yurtlarında başlarına gelenleri engelleyemeyenler kendilerini Hintin oğlundan vali yetiştirip de zulmüne uğrayanlara benzetmesinler!

İDAM cezasına karşı çıkmayacaksanız Mendereslerin idamını nasıl engelleyecektiniz? Sizin döneminizde serbest başkalarının döneminde yasak kılarak mı? Bin yıl iktidarda kalmayı düşleyerek mi?

İDAM CEZASI OLMADIĞI halde kaç can yitirlidi ceza ve tevkif evlerinde, adaletin aksaklıklarından, siyasilerin acımasızlıklarından. Kendi hukukunu keyfi infazlardan uzak tutamayanlar nasıl idamla adalet dağıtacaklar?

KELEPÇE işkence aracı olarak kullanıldı geçen hafta. Gösterciler takibe uğrayıp linç edildiler devlet memuru oldukları iddia edilen birilerince. Avukatlar saçlarından sürüklenebiliyor. Kadınlara kafa atabilenler erkeklere neler yapmaz? Bu görüntüyle, bu ufukla mı idam cezasına döneceksiniz?

BİNNAZ TOPRAK DEĞİL YANILAN, onu çok bilmişçe aşağılayanlar! Onun yanlışında, eğer yanlışsa, söylenenler doğru ise, kasıt yok. Her can ölümü tadmayacak sadece. Her nefs tadacak. Her iktidar. Her güç. Her güzel iddia gün gelip tıkanacak. Her yiğit bir çocuğun elinden tutmadan tuvalete bile gidemeyecek. Her mağrur aslan post olacak bir gün. Her güzel yüz bir gün birilerine yüz buruşturacak. İnsan insandır. Adaletinden kuşku duymalıdır:

İnsan adaleti kadar yaşar! İntikamı, gücü, yumruğu kadar değil!

(zaman yetmedi, aceleyle, iş arasında bitirildi. Kopukluklar ve yanlışlar olabilir. Yeniden okunmadı. Düzeltilmedi.)

İzmir BOP Karargâhı mı Oldu?

2011-06-07T22:30:00.002+03:00

İzmirde neler oluyor?
Bütün projeler üzerine konuşulurken bu konuda sessizlik hakim. Neden?
Ne zamana kadar kalacaklar?
İç işlerimize karışmayacaklarına emin miyiz? 12 Eylül öncesi için birileri özür diledi de biz mi duymadık?
Hopa'da bağımsızlıkçı duruşa haşere muamelesi yapılmasının, 12 Eylülü görmüş kişilerin uluslarası hukuka aykırı olarak (iç hukuk, insanların hukuku var mı, bu konuda demokrasimizin kurumlarından bir girişim var mı?) listelenmesinin bu konuyla bir alâkası var mı?
Uluslararası hukuku topraklarımızdan çiğnedikleri hallerde hukukî yaptırımda bulunabilecek miyiz?
İşkence uçaklarında izlenen alttan alıcı, kolaylaştırıcı, hukuksuzluklarda da iş birliğine açık diplomatik tavır terk edildi mi?

Proje İzmir Bir bu ise, demokrasimizle, dış siyasetimizle ve gelecek planlamamızla alakası nedir?

Muhalif ve Muktedir bilgi sahiplerinin konu üzerinde beyanatta bulunacaklarını umuyoruz.

Nasıl bir medeniyet istediğimize verilecek cevabın anlaşmaların karanlıkta kalacak maddelerine gömülmediğini, Meclis'in dışlanmadığını işitmeyi bekliyoruz!

Evvel Ferman Padişahın İken Dağlar Bizimdi !

2011-06-03T15:23:00.002+03:00

Evvel direnmek ayıp birşey değildi.
Demokrasiler direnerek, karşı durarak merkezî güçleri dengeleyenlerce kendilerini ifade edebilir hale getirildi.
Medeni olan her duruşun harcında direnenlerin kanı, teri, emeği var.

Direneni insan düşmanı yapmayan direnme hakkı idi. Her hakkın elinden alınır ama dağlar sana kucak açardı. Dağ semboliği, mazlumun, mazlumun sözcüsünün sığınağının, iktidarlardan da yücelerde olan bir varolma kucağının, zamanla kendisini ifade edecek olan adaletin semboliği idi.

Dağ hürriyet, geçmişin hürriyet yolculuklarının yolevi, üzerinde ufkun genişlediği, zamanın anlam değiştirdiği bir başka hakikate açılmanın omzu, köprüsü, yükseği idi.

Artık göçebe degiliz. Hürriyet kavramını unutmuş finolar gibi mızmızlanıyoruz. Dağa, yükseklere çıkma, daha yükşek bir adaletten konuşma hakkını bırakmışlığımız kin, hınç ve intikam duygusu olarak duvar aralarında, sofralarda, konserve gibi gibi doluştuğumuz araçlarda sızlıyor.

Haysiyetli insanlar olarak yaşama hakkımız bir sus payı, kafeste esneyen kaplanın önüne atılan leşten pay olarak önümüzde. Fındıkkıran, sigara dilenen maymunlara dönüşüyoruz.

Evvel zulme direnme hakkı yoktu, vazifesi vardı. Direniş meşru bir haktı, yoldu, imkândı. Bugün demokrasi zulme, alçaklığa, haysiyetsizliğe kuzuluk etme imiş gibi sunuluyor.Sendika binanda su ve gaz sıkılarak esneyecek, önüne atılacak leşi bekleyeceksin.

Dağa çıkma hakkı öfkenin, fevriliğin değil, sabrın, tevekkülün, kardeşliğin kapısı idi. İsyan eden daha yüksekte, daha yüksek bir adaletten haykırmak ya da dağ gibi bir suskunluktan konuşmak durumunda idi.

Direnme hakkını ezerek, direneni biçerek, insanlara sığınak bırakmayarak ulaşılabilecek bir yer yok. Direnmeyi çirkin bir şey olarak ifade eden bir demokrasi adaletle ve insanlıkla, hakikatle bağını keser.

Direnenlerden öğrenmeyen maarif ariflere hapishanedir!

Metin Lokumcu Arkadaşımdır!

2011-06-02T14:29:00.003+03:00

Metin Lokumcu aleyhine ne söylüyorsanız üzerime alınıyorum!

Metin Lokumcu ne savunduysa ben de savundum, savunurum!

12 Eylüllere bizler direndik. Bizden farklı olanların haklarını bizler savunduk.

Gaz vererek öldürülmediğimiz kalmıştı, onu da yaptınız!

HES'lerinizi kurabilir, dağı taşı dümdüz edebilir, en büyük pankartı siz asabilirsiniz artık! Metin Lokumcuları katlettiniz, önünüz açıldı, mitingleriniz daha büyük, sesiniz daha çok çıkıyor!

"Tek yol sokak!" değilse, "tek yol mezar!" mı olacak? Seçim barajlarınız, yasaklarınız, iftiralarınız, gazlarınız, telekulaklarınız, dağı taşı satmalarınız bırakın insana kurda kuşa bile hayat tanımamakta.

Demokrasinin önünü açmak için yapmadığımız fedakarlık kalmadı, kalktınız mezarlarımızın üzerinde tepiniyorsunuz!

Biz yokuz ne biliminiz, ne edebiyatınız, ne tasavvufunuz, ne ilericiliğiniz, ne mazbutluğunuz ne de delikanlılığınız kaldı! Biz yokuz, neyiniz eskisinden güzel? Ne hasretiniz kaldı, ne komşunuz, ne başkalarının hak hukuku.

Direniş estetik ister, ahlak ister, mazbutluk ister, diğerkamlık ister.

Bir insanda insanlığı öldürdünüz!

"Mavi Marmara Seçim" Ters Teper !

2011-05-16T07:40:00.002+03:00

ABD Dış politikası yeniden şekilleniyor. Obama'nın ikinci kere seçilebileceğinin işaretlerini okuyoruz.

2. dönem Obama Yönetimi 1. dönemden farklı olacaktır. Dış politik müteahhitlere, yol açıcılara ihtiyaç duymayacaklar. Üzerinde oynayacakları zemini sürmekle, düzlemekle meşguller. Daha net ve açık bir politika izleyeceklerini düşünebiliriz.

Arap Baharı statükoya yapılmış yatırımı değil, kısa ve orta vadeli gelecek ipoteği üzerine kurulmuş dış ticaret planlamasını vurdu.

Mısır Türkiyenin rolünü almış değil, rol değiş tokuşları hem doğal, hem de stabilizasyonun kesinleşmiş halinin ifadesi değil. Bir şeyler bekleyebilirsiniz, ama neyin nasıl şekilleneceğinin cevap anahtarı yok.

Türkiye uzun vadede bazı kazanımlara sahip olsa da, yeni aktörlerin pozisyon alışı üzerinden oluşturduğumuz çok taraflı kurumlaşmalar zemin kaybedecek.

Komşularla ilişkiler, dış politik planlama yolunda gider gibi olsa da ABD seçimlerine kadar epey zigzaglar çizecek. ABD seçimlerinden sonra aktörler açık oynama şansına sahip olursa, belki aktörlerden bir aktör olarak, çok yönlü ve çok oyunculu bir ortamda belli tutarlılıklarda insiyatifler kullanılabilir.

Seçimlerden sonra biçilmiş rollerle, bunlara itiraz veya bunları dönüştürme sorunlarıyla, hayatın çıkaracağı hallerle karşı karşıya kalınacak.

Bağımsız bir rol hem ortamı okuyarak hem de iç dayanışmayı güçlendirerek söz konusu edilebilecek. Cari açıklar, içe kapanma dönemine doğru da işaret ediyor. AKP'nin devam etmesi halinde en az 9 aylık bir konsolidasyon, yeni bir hükümette 3 seneyi alabilecek bir yeniden şekillenme söz konusu olabilir kanısındayım.

AKP sosyal yanı zayıf bir Derviş politikasıyla; CHP sendikalaşma, sosyal yatırımlar ile el ele bir politika izleyecek. Varolan dış politik konjuntür dış borçları kontrol altına almayı, geleceği tahvil etmekten kaçınmayı, büyük yatırımlar yerine doğayı, kaynakları, toplumsal hayatı stabilize edecek adımları gerektiriyor. Büyüme yine hedef alınsa da ilk sene toparlanma ağırlıklı olmak zorunda. AKP ve CHP açısından büyüme ve yatırım farklı anlamlar taşıyacak.

İlk iki sene içinde devalüasyon ihtimali var. Bunu atlatamayan erken seçime zorlanır.

AKP açısından iktidarı CHP'ye devretmek daha avantajlı görünse de hem tasfiye edilebileceklerini düşünebilecek ve oldukça partizanlaşmış bürokrasi buna karşı direnecek. İçişlerinin MHP'de, Adalet bakanlığının CHP'de olduğu bir Türkiye varolan militanlaşmış bürokrasi için felaket olarak algılanabilir. CHP'nin tek başına iktidarının daha tercih edilebilir olduğunu, zayıf bir CHP'nin daha kolay tercih edilebileceğini düşünebiliyoruz.

AKP rakipsiz ve aktörsüz bir ortamda "hatasız", "kamuoyu yoklamalı", "hesaplı" bir politika izlemiş addediliyor. Aktörler ortaya çıkınca "ustalık" dönemi o kadar kolay geçmemeye başladı. Gerilim politikasından büyük bir hata olamaz: Kutupları konsolide eder ama, dış politik hamlelerin dayanabileceği bir konsensusu imkansız hale getirir.

Kahramanmaraştaki AKP mitinginde 12 Eylül öncesinin iç savaş argumanlarını hatırlatabilecek vurgular AKP açısından büyük hataydı. Maraştaki söylemle Maraşın geçmişi uyandırılmak istenmese bile, uyandırıldı. Uyuyan bir kuşak, ayağa kalktı. Katlanarak büyüyen etkilerini göreceğiz. AKP'nin bu tür çizgiden vazgeçme çabası çekingence de olsa, bir yerde yanlış yapıldığının farkında olduklarının da göstergesi.

Aile sigortası AKP'nin oy imkanlarını kısıtlayıcı bir hamle. Kanal İstanbulla gündem değiştirildi. Ancak Maraş konuşması Kanal İstanbul hamlesini bloke etti ve Maraş konuşmasına tepkiler İki İstanbul Daha projesini gölgede bıraktı.

Expo'nun kaybedilmesi İzmir yatırımlarını boşa çıkarttı, Belediye soruşturması biraz da bu yüzden ters etki yaratacak.

BDPli bağımsızlar aynı gerilim politikasını AKPye karşı uyguladıklarında CHP halkla ilişkilerini gerilimsiz bir dilden normalize etmeye başladı. En sorunsuz kampanyayı önce BDP, biraz da CHP götürüyor gibi.

Kaset olayları, uzun yıllardır siyasete mesafeli MHPlileri yeniden politize edecek. Kısa vadede etkilierini tahmin etmek zor. Bazı illerde ödünç oy kaymaları ile baraja takılmamaları mümkün olabilecektir. Kaset sayısının artması AKP'ye de zarar verebilir. MHP'nin taşra örgütlerinin politize olmaları halinde baraj sorunları kalamayacaktır.

Kaset olaylarında MHP'ye mesafeli sol MHP ile dayanışma gösterdi. Uzun vadeli toplumsal uzlaşmada katkısı olacaktır. BDP'nin kasetçiliğe kesin tepki göstermesi de genel yumuşamada önemli olabilir.

Demirelin sessiz kalması şimdilik olumlu. Maraş konuşmasıyla İnönüye comeback yaptıran AKP Demireli de ayağa kaldıracak görünüyor.

...

Özetle bir devalüasyon riskinin söz konusu olduğu yeni bir dört yıla giriyoruz. Cari açık sorunu ciddi. Dış politikadaki daralma da orta vadede ekonomiyi etkileyecek. ABdeki ekonomik sorunlar artık daha hissedilir hale geliyor.

Dış politikada Obama Yönetimi açık bir aktör olarak devreye girmekte.

....

Mavi Marmara seçim girişimi olarak görülecek, içerde de tepki çekecektir. Mavi Marmara bir barış ve dayanışma hareketi ise, iç politikaya müdahale olarak görülmekten imtina etmeli, Mavi Marmara Seçim olarak algılanmaktan kaçınmalıdır!

Bu seçim zaten karmakarışık bir süreç. Hem etkilemek o kadar kolay değil, neyin neye gideceği net değil, hem de bir dayanışma kararı bir başka dayanışmayı zora sokmayı hedeflememeli.

İlk Mavi Marmaradaki İnsanlarımızın haklarını, hukuklarını sonuna kadar savunduk. Bu kez baştan eleştiriyoruz: Seçime malzeme olmaktan kaçının, seçime müdahale etmeyin! Demokrasimize müdahale etmiş durumuna düşeceksiniz! Bu ne puan kazandırır, ne de bir halk olmamızı güçlendirir. Daha da ayrışmamızı istiyorsanız, buyrun, bildiğinizi okuyun!

....

Libyaya müdahale eden "müttefiklerimiz" 600 mültecinin boğulmasına göz yumdu. Ortam sert ve gayrıinsani. Tasvip etmediğimiz bu yeni Mavi Marmara Hareketine olası bir müdahaleye de izin vermememiz gerekiyor. Hem vatandaşlarımıza sahip çıkacağız, hem de eleştireceğiz!

Dayanışma iç ya da dış politikaya müdahale aracına dönüştürülmemelidir. Hesapta bunlar yoksa da, birilerinin hesabında sizin hesaplamadıklarınızın da olduğunu unutmayın!

İsmet Paşa Ne Kadar Haklıymış!

2011-05-09T08:25:00.002+03:00

İstismarının kapısını bir kere açtı mıydı insan, kepazeliğin önünü alabilmek imkansız hale gelir.

Bu kadar dinî sembolğin bir mitingde kullanıldığına ömrüm boyunca şahit olmamıştım. Keyfi, üç beş oy uğruna, toplumsal dayanışmanın çivilerini çıkarta çıkarta.

Gündelik dil, anlam çarpıtılıyor, çığa dönüşebileceği yamaçlardan yuvarlanıyor. Hakikat kendinden geçmiş bir kalabalığa düşman cesedi gibi atılıyor.

Röntgencilik, şantaj, münafıklık miting kürsülerinden savunuluyor.

Mazbutluktan başka yolumuz yok. Mazbutluktan başka yolumuz yok. Mazbutluktan başka yolumuz yok. Ne korkudan, ne çekindiğimiz için, ne de vazife icabı. İnsan olmak ölçüyü, fazileti, sadakati, tadını kaçırmamayı gerektirdiğinden.

Bir şeyleri yıkmamız, değiştirmemiz gerek: İşkenceyi kaldıracağız, işkenceciye dahi işkence etmeyerek. Cellatları dahi katletmeyerek. Bizi hukuksuz bırakanları haksız hukuksuz bırakmayarak.

Sevgililer birbirleriyle röntgenlenmeden sohbet edebilecekler. Bana atıp tutan arkadaşım kendisine hakkı adaleti insanlığı kalkan edinen bir siteden teşhir edilmeyecek. Ceset teşhir etmeyeceğiz, et teşhir etmeyeceğiz, başkalarının yanlışını bayrak yapmayacağız.

Dün gece dini kitapların satıldığı, kutsal metinlere link veren bir sitede bir siyasinin belaltı ilişkisinin videosunu gördüm, yazık!

Mızraklara ayet geçirip hakkı gaspedenlerin zamanına mı dönüyoruz?

Sözüne sahip çıktığımızı iddia ettiğimiz insanın evlatlarını hançerleyerek?

Haniflerin zındana atıldığı, altın yaldızlı, zenginlikle övünülen şaşaaya?

İnsanların yanlışını alıp satan bir pazar, mezbaha kuruluyor. İnsanların mazbut olmaması iddiaları üzerinden mazbut olan dil, ifade, duruş terkediliyor: Kendisini kutsal olanı kullanma hakkına sahip gören bir zalim, sırıtkan istihza ile!

Medeniyet ve İnfaz

2011-05-04T01:31:00.005+03:00

Gücün ve imkânın her türlüsünü elinde bulunduran bir süper devlet hukukun işletilmesi yolunda imkanları işlevsiz ve gereksiz ilan ederse, kendilerini mazlum, hukuksuz, haksız, itilmiş, kakılmış görenler ne yapar?

Adaletin vücut bulması, geleceğe bir yol, kanal, imkan açılması, bir çözüm ruhunun ortaya konulmasını içerir. Kısasa kısas da hukuktur: İndirgenmiş, intikamın meşruiyetini çıkış yolu edinen bir hukuk. Sanıldığının tersine, her gelenekten büyük hakimlerin hemen hemen hepsinin kararlarında kötülüğü, şiddeti, zoru eşitleme değil bir hikmet ve gelecek sunumu, çatışma kapışma alanlarının insani alışverişe açılışı söz konusudur.

Ufkun yoksa linç ettirirsin. Sokaklarda insanlar bir cesedi parçalamış aç yaratıklar gibi kol, bacak, deri sinir üleşirler. Kibarlar tribünde alkışlarken, huliganlar etraflarında tepinirken.

Bu insani duruşla mı barışı, dayanışmayı, insanlığı ayakta tutacaksın?

Sokaklar kan içinde, insanların ayakları çıplak, kin, çaresizlik serseri bir mayın gibi yolunu arıyor. Bugün bir umudun peşinden koşan, yarın koşamazsa ne olur? Ne olur herkes bu sunulan adaleti, nihai adaletin sesi bilirse?

Kan döktün, düşmanını yok ettin? Şimdi sırayı karşı tarafa mı veriyorsun? Karşı taraf kim? Sen kimsin? Medeniyet neyin medeniyeti?

Yaratılmaya çalışılan bitmeyen bir düello, bitmeyecek bir kan banyosu mu? Değilse kan ile kan ne zaman temizlenebildi?

Adaletin gücü kendi kuyruğunu kovaladıkça, adaletin feneri dibini aydınlatamadıkça, terazi cesetlerle dengelendikçe öngörülen dünyada yeni bir şey yok demektir.

Kafkas Tebeşir Dairesini katlayalım ve bir kenara koyalım: Hukuk konuşabileceğimiz kimseler yok dünyada! Medeniyet kendisinden kaçmış!

İnfazların önü açıldı mı, kısasa kısas bile unutulur, soğuksavaş yıllarında "müttefik" ülkelerin çıkarları için infaz edilmiş aydınlara, gazetecilere, hukukçulare, sendikacılara, insan hakları savunucularına, gençlik liderlerine yenileri eklenir durur. Toplum mühendisiliği öyle gerektirdiğinden, "önleyici" eylem olarak düşünüldüğünden.

Sokaklarımızda hiç bir intikam eylemine taraf edilemeyecek insanlar kurşunlandı. Medeniyet adına, soğuksavaş adına, yüce çıkarlarınız adına. Bir özür bile dilemediniz. Onca zulümden, işkenceden, tecavüzlerden, darbelerden, talanlardan sonra.

Sizin yaptığınıza, yaptırdıklarınıza sizin tarzınızda karşılık vermemizi isteyen, kışkırtan, bekleyen sizlerdiniz Ey Sömürgeciler: Sizin istediğiniz gibi olmayacağız!

Çocuklarınızla çocuklarımız kardeşçe yaşayacak. Sokaklarda insan parçalamadan.

Gücünü hukukun üstünlüğü için seferber etmeyen, adalet duygusunu da yolundan çıkarır, saptırır.

Şiddet hukukun dili değildir. Hukuku reddetmek yerine, kendisini hukuksuz bilene kapını aç, dinle, sonra gazabın diliyle konuş, bildiğini okuyacaksan. O dil bugün orada, yarın buralarda, bir gayrete gerek kalmadan.

İnsanlığı, medeniyeti ayakta tutma, yaşatma ise çaba, emek, çırpınma işi.

Kendimizi bir kere daha fişlettireceğiz ama, şerh düşelim "tarihe", yine konuşmanın zor, aydının sakıncalı, medeniyetçiliğin infazcılık olduğu bir zamanda.

Oyum CHF'ye!

2011-05-03T03:23:00.001+03:00

Oyum CHF'ye.
Yani Cumhuriyet Halk Fırkasına.
İktidara geldiklerinde ağız tadıyla eleştiririm. Eskiden de eleştirdim. Ne kasetim çıktı, ne de içeri tıktılar. Ne darbeci ilan edildim, ne de cehennemle tehdit.
Bir gösteride ayakkabımın teki polisin elinde kalmıştı. Seke seke yürüyodum, Rahşan Hanım koşarayak CHF'nin Farabideki binasından çıkıp bir çift takunya uzattıydı.
O gün bugün, bana da CHF'nin takunyası emanet:)

Takunyamı 12 Haziranda statükoya, 22 Ağustos sansürüne, yazılmamış kitap avcılığına, kasetçiliğe, fikir zaptiyeliğine, kontenjan gazeteciliğine, yargısız infaz şakşakçılığına atıcam.

Pax Americana: İntikam ile Adalet Arasında

2011-05-02T08:23:00.003+03:00

Dün Kaddafi'nin oğlu öldürüldü. Bugün Bün Ladin.

Bin Ladinin yakalanması mı hedeflendi, öldürülmesi mi öncelendi henüz bilemiyoruz.

Ölümü bir çok ayrıntının karanlıkta kalmasına yol açacak. Mahkemeye çıkarılması ve kendisini savunmasının göze alınamadığı inancı, bir çatışmada ölmesinden daha değişik yorumlara, söylentilere, tartışmalara yol açacak, zamanla.

Obama bir sonraki seçimi garantilemiş görünüyor. Şu ana kadar her şey "başarı, Afganistanda zafer, imaj kazanımı, piyasalar açısından olumlu karşılanmışlık" gibi terimlerle tartışılıyor ve Beyaz Saray önündeki kutlamalardaki ölçüsüzlüğün, zafer sarhoşluğunun Ortadoğuda ters tepebileceğine aldırılmaması dikkat çekici.

Afganistanın işgalinin zaferle sonuçlandığı tartışılır, ancak bu olay bir olası geriçekilmeyi ABD arasından kolaylaştırabilir.
...

El Kaide'nin taraftar bulmakta en çok zorlandığı ülkelerde bile ABD kamuoyundaki kutlamalar, olaydan rant sağlama çabaları bir hakaret, aşağılama, ırkçılık olarak algılandığında açık bir tepkiye dönüşebilir: Usamaya Obama diyenler, Usamanın ölümüne "Arabın/siyahın ölümü" vurgusundan kaçınmayabilecektir.

Kimse dünyadaki gelişmeleri elinde tutmuyor. Birilerinin insiyatiften çok imkanları var, öbürlerinin yok, o kadar.

Olup bitenlerin hep akıllı bir hesaplılıktan geldiğini düşünmek saçmalık olur.

...

Adalet yerine intikam vurgusunun öne çıktığı, savaşın kandavası terimleriyle ifade edildiği bir söylem ve tavır ile pax americana "düşman"larının çocuklarının vicdanına yöneltilebilecek bir dili, üslubu, barışı keşfedebilmenin ufkuna sahip görünmüyor.

1 Mayıs

2011-05-01T06:32:00.004+03:00

30 Mart Kızıldere Katliamının yıldönümü idi.

Katliamda rol almış yerli yabancı soğuksavaşçılar bugün başımıza gelen bir çok musibetin de sorumluları. Ertuğrul Kürkçünün adaylığının engellenmesi bir neslin ruhunu mezara koyanların halâ etkin olduklarının da göstergesiydi. Öldürmek yasak, kurtulmak serbest olamadı halâ ve halâ o kuşağın kendi temsilcilerinde dile gelmeleri engellenmekte.

....

Kendisi gibi olmayanların malını, canını, özel hayatını, geleceğini, adını sanını kendisine helal gören yeni bir siyaset tarzı kök salıyor. En ufak bir anlaşmazlıkta kardeşini şeytanlaştırmaya hazır bu ufuk. Yanlışsızlık ve hatasızlıktan konuşuyorlar hep. Kanlı Pazar Kardeşliği ne kadar demokratikleşebilir ki?

...

29 Nisan Kuttülammare'nin yıldönümüydü. Son yıllarda dünya kadar döküman, dökümanter, yazı. Çoğunda internet ansiklopedilerinin bilgisi, bir yığın kastî ihmal, tarihten silme çabası... Hiç orada bulunanlarla konuşmamışlar mı? Orada bulunmuşların evlerinden sokağa bakmamışlar mı?

Osmancık Taburunu Osmancıktan koparma çabası ilginç: "Anne Ben Ölmedim!"i dikkatle okusalar meselâ, mezartaşlarında, esir kamplarından kaçanların listelerinde, isyanlarda ölenlerin listelerinde gönüllülerin memleketlerini görecekler: Osmancık (Çorum). Osmancık Taburu'nun gerçek adı Osmancık Redif Taburudur. Son döneminde Kastamonuya bağlıdır. Mızıkası (bando) cumhuriyetle Çorum'a devredilmiştir. Defalarca kurulmuştur, Çanakkalede sadece babaannemin beş erkek kardeşi bu taburdaydı, geriye dönmediler. Kuttülammarede babamın amcası da vardı. Arkadaşlarımın dedeleri. Bakkalımızın, kasabımızın babaları. Onlar hindistanda, Javada esirken bir başka Osmancık Taburu kurtuluş savaşında Şileyi tutuyordu. Sapanca, İzmit civarlarında direniş hatları kurdukları oldu. Düzenli orduya Kütahyada katıldılar. Onları tanıyanlardanım. Savaşı sevmezlerdi, düşmana kin duymazlardı, cumhuriyete bir kinleri yoktu, hattâ Cumhuriyetle gurur duyuyorlardı. Kimseden diyet istemediler, hep çalıştılar, şerefleriyle yaşadılar, bazan itildiler kakıldılar, kadirleri bilinmedi, onların büyük askerler olduklarını sağlıklarında bilemedik, hiç atıp tutmadılar, yüksek perdeden konuşmadılar, bir ayrıcalık beklemediler.

Kütahya'nın tecrübeli süvarileri de unutuluyor Kuttülammare yazılarında. İsimlerin Çoğu doğru, ama kulaktan dolma bilgilerle arşivlerde zaten olanlar birbirine harmanlanmış vaziyette.

Osmancık Taburu dedik ama o zamanlar Osmancığa bağlı Kargı, Hacıhamza bugün dahil değil... Kastamonulu kayıplar büyük, ama Kastamonuya bağlı birlikler Kastamonulu veya Kastamonuda değil. Subaylar Ülkenin dörtbir yanından. Kuttülmammarede adı geçen tabur bazı subayların maddi katkılarıyla toparlanıyor.

Onlar'ı unutturmamak yalansız riyasız bir çabayla olur. Hem bağımsızlık ruhuna diş bileyeceksin ve bu ruhtan ürkeceksin, hem de o ruhu dile getireceksin. Olacak iş değil ve olmuyor da...

....

Bugün 1 Mayıs. Arka sokaklarda aydınları yüzleri kapalı polisler tokatlayacaksa, gençler köşeye kıstırılacak, sendika binalarına tazyikli su sıkılacaksa, en ileri demokrasiyi dahi bana, insana, komşularıma, geleneğime esaret ilamı olarak göreceğim.

Bin gencin karşısına beş bin yandaş genç çıkarılacağının konuşulmadığı gün, referandumda "hayır" oyu verdiğimiz için "darbeci" ilan edilmediğimiz gün, özel hayatların muhafazakar gazetelerde servis edilmediği gün bir halk olacağız, yeniden.

Bu ülkenin bin bir cefasını çektik. Memur olma hakkını bile sanırım, yaş sınırının kalkması ile, daha yeni edinebildik. İşin içinde başka bir iş yoksa, karşınıza öğretim üyeleri, milletvekilleri olarak çıkabileceğiz belki bir gün.

Hayatımda her daim demokrat oldum, tepedeninmeciliğe karşı direndim ama hiç bir zaman şimdilerde olduğu kadar şeytanlaştırılmayı, iftirayı, pusuyu yaşamadım.

Yanlışınız çok Ey Muhafazakarlar, Maneviyatçılar en başta Mazbut değilsiniz sandığınız kadar! Çok saldırgansınız, ahde vefalı değilsiniz, hakkani değilsiniz, sanki sizden sonra tufan. Siz, kininize esirsiniz!

Ve bütün kapılar işinin ehli olanlara kapalı! Farkında değil misiniz?

Röportaj Eylül 2000, TRT2

2011-02-25T07:00:00.004+02:00

Söyleşi, Gençlerle Programı, Eylül 2000 (iPhone vb için) from H. Salim Saraçer on Vimeo.

İki gündür uykusuzdum. Gelebilmek için bir ay her gece çalışmıştım.

Misafirlikte, daha bavullar bile açılamadan çekim yapıldı kediler, köpekler, kuşlar, gramofonlar, insanlar arasında.

Püfür püfür esen bir rüzgâr.

Denizden saçlarını savurarak çıkan ve koşarak beni kucaklayacak, yanak yanağa gelip havaya kaldıracağım, ayakları havada savrulacak manken-oyuncu silüeti eksikti.

Kardeşlerim üzerimdekileri beğenmedi, eniştemin Armani gömleğini giydik.

Mentor beni ısırmadı. Dokun, kameraya çevir dediler, çevirdik. Hiç hoşlanmaz öyle kaldırılmaktan.

Muhabbet kuşuyuyla o kafa karşıklığında oynamayı reddetmek aklımdan bile geçmedi.

Kafamı çatlatacak bir yoğunluk geldi, günlerce konuşabilirdim. Kurtuldular.

Prodüktör Mehmet Kaya idi, dost, alçakgönüllü, işi kolaylaştırıcı. O hengâmede kafamı dağıtmayan munis tabiatlı gazetecilerle yönetmenin adlarını hatırlayamıyorum. Yönetmen arkadaşın ağabeyi romancıydı (Akif Pirinççioğlu olabilir). Elimdeki filmde benden başka kimsenin adı yok maalesef.

Akşam kardeşlerim, enişteler, televizyoncu arkadaşlar ve Mehmet Ağabeyle balkonda yemekler yendi, çaylar içildi.

Sofra ve sohbet güzeldi. Emin olun konuşmadım. Boğazı seyrettim. Boğaz havasını içine çektim. Sonra tekrar haiphanesine dönecek bir mahkum, hücresine dönecek bir çilenin erbabından gibi. Ölen, kalan arkadaşlar gibi.

Benden sonra Şükran Kurdakul'a koşturacaklardı. Maalesef yattı. Ama akşam, güzel bir akşamdı.

Unutulmuş cümleler, bazı fikir karşıklıkları, klipvari durum bir kazaydı. Kazık gibi oturduğum konuşmalar bu videonun peşi sıra yüklenecek. Yavaş yavaş elbette.

Başladık. Devam edeceğiz.

Bundan sonraki video Çorum Baro toplantısında Babamla "konya develisi"ne oynarken.

İşte öyle oynanırdı Osmancıkta 40 yıl önce. Ancak videonun birbirini destekleyerek diz çökme yan geçme kısımları kesilmiş geldi. Boyumuz posumuz görülsün diye video koymuyoruz ki buraya, yazık oldu. Bir dönemin tavrı, anlayışı düşüncesi o oynama tarzı, o üslup da bilinmeden nasıl anlaşılabilir ki?

Kültürün taşıyıcıları birer birer aramızdan ayrıldılar. Biz devam edeceğiz.

Ne biliyorsak, en azından lafını edeceğiz, zamanla.

(Vimeo'dan aktarıldı)

DANGALAK, PATAVATSIZ, BOŞBOĞAZ ARASINDAKİ FARK

2010-10-17T01:35:00.001+03:00

Patavatsız hakikatçidir. Hakikatli nasıl ve nerede söyleyeceğine bakarken, kıvranırken, patavatsız aklına ereni, aklına çarpanı söyleyiverir.

Patavatsız söylenmesi gerekeni de, söylenemeyeceği de söyler. Pişmanlık duyabilir, ama pişmanlıkla pişirdiği bir aş yoktur, sorumluluklarına eşik olan pişmanlıkları yoktur.

Patavatsızın ağzından ya da etrafının suskunluğundan, edebinden kaçırdıkları kötü şeyler olmak zorunda değildir. Bilinmesinde fayda olacak olanı da söyleyeblir, bir başkasının başkasının söylemiş olduğunun papağanı da olabilir.

Patavatsız bir başkasının başına açacağı derdi düşünmez. Patavatsız intikam derdinde de değildir. Diliyle aklı arasındaki mesafe kısadır, boşboğazda olduğu gibi.

Patavatsız boşboğazlık yapabilir. Pat diye söyleyebilir, sözün yakacağını, kavuracağını hesaba katmadan.

Boşboğaz her yerde her zaman muhakeme etmeden tekrarlar, etrafını konuşur, şahit olduğunu ifşa eder. Patavatsız muhakeme edebilir ama konuşmanın yerini, yurdunu, tonunu, sağını solunu bilmez, hesaba katmaz, katamaz.

Boşboğaz sesli düşünüleni, dışavurumu, çok anlamlı jestleri telekulak düzeyinde faş eder. Patavatsız yaraları, bereleri, geçmişi, insanı hesaba katamadan muhakemesini deklare eder. Belagattan haberi yoktur. Belagatin hakikatle olan alakasından.

Patavatsız dangalak değildir. Söylediğinde işiten açısından da hakikat payı vardır. Yerinde söylememektedir. Ya da söyleyip hakikati de kurtarmaktadır. Patavatsız kötü bir insan değildir. Özensizdir. Özensizlik karakterine damga vurmuştur belki biraz. Boşboğaz ahlaki gelişiminde patavatsızın gerisindedir. Kabahatlerin üzerindeki örtüyü açarken hakikat kaygısı yoktur, sadece çenesini tutamaz.

Patavatsız yaralamayabilir, masumiyet sınırında kalabilir, bilgisini dümdüz bir hakikat silsilesinden çıkarabildiğinden irkiltebilir.

Dangalak ne söylese yaralar. Boşboğaz boş konuşur, sıkar, yorar, usandırır. Söylediğinin çoğu ariflerin kulağından kaçar.

Patavatsız konuşacak topluluğu kaçırır, dağıtır bazan. Bazan dobradır, muhatabı kulak verirken eşi dostu söyleyeceğinden kaçar, hem de söyleyeceği dillerinin ucundayken.

Dangalak patavatsızlık yapar. Patavatsız dangalaklık yapmaz, boşboğaz gibi ağzından da kaçırmaz, bir kayıt cihazı gibi aktarmaz.

Dangalak boşboğazlık da yapar. Her boşboğaz dangalak değildir. Ama dangalaklığa temayülleri vardır ama beceremez.

Dangalak kendince bir yargı gücüne sahiptir. Boşboğaz daha kendiliğinden konuşur. Dangalak mantık yürütür. Mantığı ezer geçer. Ezip geçiş zalimlikten, zulüm merakından değildir, ama söyledikleri zalimce bir çiğliktedir.

Patavatsızın mantığı aklı fikri dangalak’a nazaran daha incedir. Patavatsız daha düşüncelidir. Dangalak daha keskindir.

Dangalak patavatsızdan daha bilgili, malumatlı olabilir, ama yargı gücü ve ifade yeteneği daha çiğ, kaba ve düşüncesiz, hesapsız kitapsız bir görüntü verir. Görüntü olarak görünen aslında cehaletin ne olduğunu bilemeyişdendir. Bilginin incelen ve incelten hareketi bir olgunlaşma hareketidir, insanlararasılıkta ilerleme sorunudur.

Malumatlıya, okumuşa ”cahil!” dersin, ben okudum, senden fazla okudum, aslında sen cahilsin der. ”Geçti cahil ömrüm, bir mırada ermedim”i duymamıştır, duyamaz.

Dangalak parçalayıcı, paralayıcı; patavatsız söylediğinin yerini, yurdunu kavrayışsız; boşboğaz tıntın, toplumsal dayanışmayı boşaltıcıdır.

Dangalak hep incitir; patavatsız ”fesüp” dedirtir, gerer, gülümsetir, derinleşmeleri katleder; boşboğaz konuşmayı, koklaşmayı herkes için suç aletine çevirir.

Dangalak da patavatsız gibi belagatten anlamaz. Patavatsız belagatin hakikatle alakasını yakalayamaz, dangalak belagatı ”dil kırma” sanar.

”Nasıl söylediğimiz” bir ufuk kaynaştırması sorunudur. ”Ne söylediğimiz”in diyalogsallığının farkında oluşumuzdandır. Bu farkında oluş, akla getirilmemiş bir öğrenmişlik, kavramışlık, terbiye olsa da bazan.

Dangalak en kaba anlamıyla narsisttir. Patavatsız diğerkâm olabilir. Boşboğaz bazan masum bir ilkeldir!

Konuşulduğunda dangalak’a ayna olmak, patavatsız’a başkalarının insanlığını selamlayarak konuşmasını sağlamak, boşboğaza güzel bir gecenin karanlığı gibi örtücü, sarıp sarmalayıcı bir sağırlık ve dilsizliği kavratmak olgun insanların hizmeti, vazifesi, biteviye mücadelesi. Dur sus, yasak, kısıtlama ile değil, olgunluğun, rahmetin, dayanışmanın sofrasını herkese açık tutmak ile.

Olgun insan, attığı taşın cama inişini de takip etmiş insandır. Sofrasında dangalaklığın, patavatsızlığın, boşboğazlığın da yoğrulması, pişmesi bir yolunu bulup insana ulaşabilmesindendir. İnsanı arayan kendisini arayan, kendisini pekiştirmeye çalışan, ne yapacağını bilmese de her daim, neleri nasıl yapmayacağına dair bir kararlılığı olandır.

Ne yapacağımızın listesinden kısa olsa da ne yapmayacağımızın listesi, yine de altından kalkılamayacak bir listedir.

İnsana bakarsın, zamana yayılacak bir muhabbette karşılıklı yoğrulursun.

Arif, ne tuhaf, herkesten öğrenendir. Kendisinden, kedisinden bile.

(Online yazıldı, düzeltilmedi)

CHP Safralarını Siyaset Yaptıkça, Sorun Çözdükçe Atacak!

2010-10-11T05:42:00.000+03:00

CHP'de bir değişim ve yeniden şekillenme yaşanacaktır. Bu kaçınılmaz.

CHP'den uzaklaşacaklar ve uzaklaştırılacaklar olacaktır. Bu da kaçınılmaz.

Ancak kimse değişimi tasfiyeler, örgütsel düzenlemeler üzerinden düşünmemelidir.

Değişim ve yeniden şekillenme gündelik siyasetteki sorun çözümleri üzerinden olacaktır.

Tasfiyeci ya da örgütsel düzenlemeci bir bakışın elinde zaten ne bir eylem planı ne de siyasî program vardır. Ne siyasi aktörler kendi yerlerini bulabilmişlerdir, ne de bunu bulabilecekleri bir zaman/imkân üzerine konuşabilmemiz mümkündür.

Ezberin ve ideolojinin birlik ya da ayrılık sağlayacağı beklentisi ancak çokbilmiş gazeteciler ve naif biliminsanları için sözkonusudur.

Dünyadaki gelişmeler, Türkiyenin dinamikleri, başdöndürücü pozisyon kaymaları ve alışverişler hiç bir duruş üzerinden ortaklıklara vade sunmayacaktır.

Fikir ortaklıkları ya da ayrılıkları dinamik ve değişken bir zeminde ve ancak dinamik ve ucu açık anlamlarıyla siyasetin pratiği ve pragmatiğinde, sorun çözümlerinin alanında kendini gösterecektir.

Farklı duruşlar, çatışan kararlılıklar farklı bakışların ve dinamiklerin ifadesi, temsili üzerinden demokratik bir zeminde birbirini dışlayıcı olmayacaktır. Daha geniş bir ufuk arayışı, sorun çözüm imkanlarının genişliğini kabulleniş, eleştiriye ve karşı önerilere açıklık ortak zemini gitgide genişletecektir.

Dayatmacı, antidemokratik, tartışmaya kapalı, sorunçözümü dinamiklerine saldıran bir tutumla farklı kaygıların demokratik bir zeminde temsilinin, daha iyi gerekçelere ve konunun hakikatine açıklıkta itirazın birbirlerine karıştırılmamaları gerekmektedir.

CHP'nin oturması, şekillenmesi, yeniden demokratik bir parti dinamiklerine kavuşması için sadece ve sadece siyaset yapması, siyasetin dünyasında kendisini sınaması gereklidir.

Uzlaşmaya ezberden kapalılık, partiye zaten bir dayatma olarak girmiş siyasilerin ortak siyaseti belirleme misyonunu kendilerine yazmaları kabul edilemez, devam ettirilmesine izin verilemez bir tıkanıklık ve gerilim kaynağı olacaktır.

Tehditle siyaset yapma, pozisyon alma imkanı kimselere verilmemelidir.

Tüzük ve yönetim değişiklikleri ölçülü ve tutumlu bir biçimde gerçekleştirilmeli, küskünlerin dönmesi ve takviye güçlerin sunabilecekleri imkânlar abartılmamalıdır. Elbette küskün bırakılmamalı, daha dayanışmacı ve toplumsal temsil modellerine ve çevrelerine açık durulmalıdır. Bu açık duruş, kendi dönüşümünün, envanterinin, oturmasının bir ifadesi olarak düşünülmelidir.

Daha radikal tüzük ya da yönetim değişiklikleri, siyasi programın detaylanması genel bir şekillenme, oturma, kendini bulma sürecinde kendisini sunacaktır.

Dinamikleriyle buluşma, kendi iç dayanışmasını ve alışverişini sağlama süreçlerini kendiliğindencilik olarak görmek CHP'nin şu anda yaşadığı sorunları görmemezlikten gelmeye denk düşer.

İddialılık ve insiyatiflilik konuşarak, tartışarak, koklaşarak, kapışarak, dayanışarak, eyleyerek ve dünyaya yüzünü çevirmeyi öğrenerek edinilecek hasletler.

Eleştiriye ve yanlışlanmaya açıklık bir kendini bulmuşluk ve tarihteki yerini edinebilmişlikle alakalıdır. Bir zamanda, bir dünyada yerleşmiş, hep değişen ve kendisi kalan sosyal sorumluluk olarak!

Kılıçaroğlu'na Nefes Aldırmak Zorundayız!

2010-10-10T03:42:00.003+03:00

CHP'de müdahale korkusu üzerine kurulu bir içe kapanma dönemi sona ermiştir ve geriye dönme ihtimali yoktur.

Halkoylaması döneminde olup bitenler CHP'nin yeniden partileşme, insiyatifte etkinleşme sürecini hızlandırmıştır. En az iki yıl sürecek bir şekillenme ve dinamikleriyle buluşma dönemi yaşayacağız.

Türkiyenin ve dünyanın yığılmış sorunlarına CHP'nin de demesi gereken şeyler olsa da bir süre sessiz kalabilecek, yalpalayabilecektir. Yalpalamalar da şekillendirici olacaktır ve sağlıklıdır.

Sorun çözmek, yeni şeyler söylemek ile jakoben muhafazakarlığın hazır kalıplarıyla konuşmak arasında bir tercihte bulunmak zorundayız.

Ezberle hakikat konuşulmaz. Yeni bir şey söylemek, geleneksiz olmak, temelsiz olmak değildir. Hakikatle yüzyüze olmamızdandır düşünmek, çareler aramak, tartışmak, uygulamak, kendini düzeltmek, birikimini genişletmek.

"Sorun çözerseniz dağılırsınız!" demek bir tehdittir, korkuyla gütmektir, korkuları gütmektir. Ezberle elde tutulan sadece bir yalanı yaşatmaktır.

Cumhuriyeti, hukuk devletini ayakta tutmak yanlışsız, sorunsuz, sürtüşmesiz olmayacaktır. Yapılması gerekeni yapmak her daim kâr, çıkar sağlamayacaktır. Ancak, hakkanî olan, haklılık ve hakikatlilik kaygısı olan, kendisini hakikatle düzelten toplumsal dayanışmanın içinde olacak, dayanışmanın şekillenmelerinden birisi, ta kendisi olacaktır.

Hakikati olanı söylediğinizde işin kolayına kaçmadan, populist olmadan toplumsal destek alma şansınız var. Hakikat kaygısının hissedilmesi bile insanı anlaşılır kılan bir şey.

Toplumumuz, halkımız sanıldığından daha olgun, daha anlayışlı, daha fedakâr, daha çalışkandır. İnsanların kurnazlığına, kâr zarar hesaplarına hitap etmeyecekseniz, bir kapıp götürme, gütme derdinde değilseniz anlayışa, aklı selime, dayanışmacı ruha, hakikatliliğe, adalet duygusuna, toplumsal ahlâka hitap edeceksiniz.

Hangi saiklerle olursa olsun demokrasiyi hazmedemeyen, halkına, partilerine emirler yağdıran ve korku salan zihniyetle gidilebilecek yer bir yeryüzü cehennemidir.

Farklı düşünmek, farklı düşünenle daha başka bir noktadan dayanışma kurabilmek, inandıkları ve kabul ettiklerini savunurken de daha geniş bir ufuktan konuşmayı arayabilmek de. Farklı düşünmek karşı tarafın gerekçelerine kapalı olmayı, hakikatle düzeltilmeyi nasıl dışlayabilir ki?

Korku imparatorluğunun kulları ezberden, yanlış bilinçten, olumsuz anlamıyla ideolojiden medet umanlardır. Ufkumuz korkakların, ödleklerin, hakikatsizlerin ufku olmamalıdır!

Düşünce, kuram, bildiklerimiz kendilerinden yola çıktığımızda bize doğru davranma ve doğru eyleme otomatiğini sunacak şeyler değildir. Tersine ancak ve ancak praksis içerisinde, eyleyerek, amiller içerisinde amil olarak, uygulayarak, yeni şeyler söyleyerek, zamanın ve günün sorunlarını görmezlikten gelmeyerek bilgi ve tecrübe haznemizi açık ve işler tutabiliriz.

Siyasi ve bilimsel birikim gelecek için hiç bir garanti vermez, yanılabilirlik, öğrenmeye açıklık ve tevazu geleceğe açıklığın kapılarındandır.

Ne Cumhuriyetin, ne siyaset tarihimizin, ne uzak geçmişin, ne de geleceğin tecrübesine, birikimine kapalı olacağız.

Daha iyi gerekçeye açıklık, hakikatten başka bir düzeltici/doğrulayıcı/yanlışlayıcı edinmemek ne başkalarının kaygılarına, korkularına, ezberlerine anlayışsızlıktır, ne de çok bilmişliktir.

CHP'den bir şey çıkar ya da çıkmaz, bu sorun değildir. Esas olan CHP'nin kendisini bulmasına katkı, yardım ve destek verilmesidir. Kullanma, kâr sağlama, homurdanma durumunda olmadan destek vereceğiz. Hakikatli olacağız. Doğruya doğru eğriye eğri diyeceğiz.

Bir gün huzursuz olursak, farklı düşünürsek yollarımızı ayırabileceğiz. Tek bir şartla: İç boşaltmadan, talan etmeden, çıkar sağlamadan.

Anla(ş)ma, bir ararada bulunma zorlaşabilir, ayrıntılar daha önemli hale gelebilir birgün, bunlar mümkün. Bu kaygılarla uzak durma, tecrübeyi gündelik siyasetten uzak tutma hakkımız yoktur.

Yarın içinde rahat etsek de edemesek de partileşmiş, demokrasinin ve bağımsız siyasetin işleyen bir kurumu haline gelmiş bir CHP'yi ayakları üzerinde durabilir hale getirmiş olmakla sadece ve sadece gurur duyacağız.

CHP'ye yakın ya da uzak duran dost ve yakınlarımı, eski ve yeni arkadaşlarımı sorun çözen, risk alan, yanlış yapmayı da göze alabilen ve bunu hakikate açıklıkla düzeltebilecek olan bir CHP'nin oluşumunu desteklemeye davet ediyorum!

Eleştirerek, sahip çıkarak, omuz vererek, başkalarını çiğnemeyerek, kendini hakikatle düzelterek.

Sabırla, aşkla, hakikatlilikle.

Referandumda Oyum "Hayır!"

2010-07-15T22:31:00.002+03:00

"UZLAŞMAYA HAYIR!" denilmesine onay veremeyiz. Meşruiyet iddialarını mayalayabilecek bir anayasa değişikliği süreci yaşanmamıştır. Değişiklikler kimilerince "bir ilerleme" olarak sunulsa da, demokratik alışveriş süreçlerinin önemsenmediği, çiğnendiği, küçümsendiği kanaatindeyiz.

ÖZEL VEYA GEÇİCİ ANAYASA üzerine meşru bir uzlaşma zemini olduğunda konuşabiliriz. Hükümetin bazı ihtiyaçlarının olması mümkündür, ancak bunu politikanın aktörlerine izah edebilmek zorundadır. Bir darbe tehlikesini savuşturmak için darbelere özgü hukuksal geçiciliklere, konsensus süreçlerine karşı millet iradesine göndermelerde bulunmaya kimsenin hakkı yoktur. Darbe tehlikesini savuşturma, demokrasinin üzerinde yükseldiği zemini zayıflatıcı bir pragmatizmin işi değildir.

PRAGMATİZM iyi bir şeydir, hayatı okuma, hakikate yüzünü çevirme, ezbere konuşmama, sorun çözümünde sorunu okumadan başlama anlamındaysa. Kurnazlık, fırsatçılık, ilkesizlik, tutarsızlık gibi çağrışımları olan bir pragmatizm hamasiyet, kuralcılık ve "statükoculuk"u aratabilir. Yeni bir şey söyleme ya da eyleme öncelikle hakikatli olmalıdır.

HÜKÜMET MUHALEFET GİBİ davranamaz. Muhalefetmiş gibi davranamaz. Hep gizli iktidarlar arayan bir tedirginlik ve kuşku hükümete iktidar sorumluluğunu unutturuyor gibi. Siyasetin dili, kanalları rehabilite edilse de çözülemeyecek yeni sorunlar ortaya çıkmak üzere, eğer hükümete hükümet olmanın içerdiği sorumluluğun kapsamını izah edemezsek.

YENİ BİR ANAYASA GEREKİYOR. Bu da toplumsal dayanışmayı canlandırmadan, demokrasiyi tahakkümün terimleriyle yorumlamayı bir kenara bırakmadan üzerine konuşulabilecek bir mevzu değil.

"EVET!"İ GEREKÇELEMEDEKİ MONOLOJİK TAVIR ağır sorunlar çıkaracak. Dikkat edilmesi lâzım. Reddedilmesi lâzım. Anayasa paketi kendi gerekçelerine ve politik pragmatiğine kavuşturulsa bu itirazlarımız "toptan/topyekün" olmazdı. Hakikatinden koparılmışlık diyalojik çerçeveyi de yıkıyor, ideolojik argümentasyona yol açıyor. İdeolojik gerekçelendirme stratejileri de temsil edilen stabilize olmuş sınıfsal, kurumsal, varılmış ortak kabullerden daha keyfi bir mantığı devreye sokuyor. İdeolojik gerekçemelerin hakikatle bir yerde olabilen alâkaları da kayboluyor. Yanlış bilincin dilinden ezber ve propagandanın diline kayan bir ideolojik mücadele, olduğu gibi görünmeyenlerin politik çatışma diline dönüşüyor, siyaset komplo pratiği olarak algılanabiliyor.

KURUCU FELSEFEDE ANLAŞMAK GEREKİYOR. Hukuka, "güçler ilişkisine", mülkiyete, kurumlara bakışta bazı temel uzlaşmaların şekillenmesi lâzım. Mülkiyet hukukunda yığılmış sorunlarımız çatışmalara yol açacak: Fabrikalar limanları ile satılıyor; mayınlı tarlalar kiralanıyor; bataklıklar yıllardır hayat kaynağı, su havzası ve kuşların konağı, evi olarak görüleceğine değersiz araziler olarak kurutulup peşkeş çekiliyor; meralar hukukî zeminini kaybediyor; sel yatakları ranta açılıyor; kıyılar dolduruluyor; fauna/bitki örtüsü, genetik çeşitlilik ziraat mühendisliğinin en dar tanımına da dar gelebilecek bir ufukla ulusal ekonomi, büyüme, gelişme, kâr, bilanço nesnesi haline getiriliyor. Kullanılan siyasî dil, sorunçözümünün de deklaratif dilidir, anlayışın, diskurun ifadesi olduğu kadar. Yeniliberal bir çerçevede kendimizi ifadeye zorlanıyoruz, bir altdil, dili yutmak üzere. Yeniliberal sakralitenin kuru ve yavan ulvîyeti birey ve girişim hakları ve toplumsal ilerlemeden cennet ya da cehennemini kurar, konuşur, dayatır, şart koşar hale getirilmiş oluyor.

REFERANDUM VE İÇSAVAŞ. Referadumda "evet!" çıkması halinde iç savaş çıkmaz. Çıksa çıksa meşruiyet kazanma süreçlerini yaşamamış, gerekçelemeleri toplumun kendisini anlamasıyla örtüşmemiş bir anayasa çıkar. Çıkmasıyla tartışılmaya başlanması bir olur. İç savaş başka bir anlamıyla kullanılıyorsa, evet, kurumlarımızın içinde ve arasında bir çeşit iç savaş yaşanıyor, bu pozisyon alışta süregiden "postmodern iç savaş"ın mantığından kopmuş değil referandum(a götürme) süreci.

REFERANDUMDAN "HAYIR!" ÇIKMASI halinde, zaten yapılması gereken noktaya dönmüş oluruz. "Yeni bir anayasa bu şartlarda mümkün mü?" sorusuna peşinen verilebilecek bir cevap yok. Geçici anayasadan sonra da mümkün olup olmayacağını bilemeyeceğimiz gibi. "Neden süreç demokrasiyi çalıştırmak için kullanılmadı?" sorusuna böyle bir ufuk yok ancak ihtiyaç var cevabını verebiliriz. Zaman verimli kullanılmamıştır, nasıl yapılmayacağı üzerine bir ihtisas üretkenliğe dönüşebilir mi zamanla göreceğiz.

ASLOLAN dayanışmadır, toplumu ve insanlığı ayakta tutacak, medeniyetimizi değil diğer insanların bedenleri üzerinde kurmak; kurdun, kuşun, kunduzun, ayının, çiçeğin, böceğin, ağacın dünyasını mülk görmemek, hayat çiğnemeyi tasarruf edinmemek durumundayız. Güçler dengesi, nasıl bir gelecek, nasıl bir kurumlaşma, nasıl bir sanayi, mülkiyetin meşru sınırları, nasıl bir toplum, nasıl bir insan, nasıl bir dünya üzerine fikir alışverişimiz temellerini bulmak, ortak insanî temellerinde buluşmak zorundadır.

PROJE İKTİDARINDIR, İktidarın gizli bir iktidara muhalifmiş gibi, gelişigüzel bir biçimde muhalefet ve iktidar dilini kullanması, otoriter bir mağdurluğun ve sorumluluklarını unutmuş bir mazlumluk ya da masumluğun imkânları üzerinden herkese karşı herkes için propagandası toplumsal örgütlülüğü zayıflatmaktadır.

"EN MUHALİF İKTİDAR" yaftası geçmişte olumlu bir vurgu olabilirdi. Bugün, varlığını kabul ettiğimiz ve eleştirdiğimiz vesayetçi, darbeci, otoriter anlayışlara karşı duruşun demokratik eksenini bulamamaşılığı ile alâkalı olan ve sorumluluk kaybı olarak tezahür eden bir duruşla karşı karşıyayız. Hükümet muhalafeti sanki gizli iktidar ittifaklarının temsilcileri ve uzantıları gibi görüyor gibi bir izlenim oluşuyor. Korku, temkin, tereddüt ile açıklanamayacak ve bazı uzlaşmaların üzerine kurulmuş görünen bir toplum mühendisliğinin gözü kara eylemciliği ile birleşen (yeniliberal) ideolojik vesayetçiliğe hükümetin mesafe koyamaması siyasî iletişimde anomilere, buluşamayan rol karşılaşmalarına yol açacaktır.

MUHALEFETİ SUÇLAYICI ve töhmet altında bırakıcı tavır yerine, eleştirel bir alışverişin önünü açmak tüm zamanlar için yeterli ve ufuk açıcı bir tavır olacaktır. Eldekine değer biçmediğinizde eldekine değer verende, eldeki için çok şeyini yitirmişte "statükoculuk" insanî mirası savunma anlamına bile gelecektir. "Devrimciliği" ile eleştirdiğinize, yeni liberal toplumsal mühendisliğin devrimci deviriciliği ile yaklaşır göründüğünüzde "statükocu" ve tutucu anlamıyla muhafazakar yaftasını yapıştırıyor olacaksınız. "Statükocu" uluslararası statüko'yu red cephesinde; "Değişimci" değişimini uluslararası yeni statükoya endeksleme ve entegre etme eğiliminde olabilir. Endeksleme ve entegre etmede sorun görülmemesi daha büyük bir sorun ve naiflik olmuyor mu aslında?

"ÇOK ÇİLE" ÇEKEBİLİRSİNİZ ama artık iktidarsınız. Sorumluluklarınız, muktedir olduklarınızın alanını aşacak. Bu söylediklerim tüm iktidar adayları için geçerli: Üzerinize su sıktıran cezaevi müdürü, işkenceciniz, onlara terfi ve sicil veren kurumlar emrinizde olabilecek. Siz oraya intikam için gelmiyorsunuz. Şikayet ederken sorumlu kılınacaksınız. Hem sorumluluk taşıyacaksınız, hem de adil, hakkanî ve hür olacaksınız. İnsaniyete kapı açacaksınız!

PROPAGANDAYA SON! Türkiyede siyasetin dispozisyonları, rol oyunları, iletişim tarzları zorlanıyor ve demokrasinin önündeki en büyük engel yığınına, kanal tıkanmalarına yol açıyor. Demokrat değil ihtilalci bile olsanız hakikate, hakikatin kanallarına karşı eyleyemezsiniz. İletişimsel tavır, toplumsal dayanışmanın ifadesi ve gerçeklenmesi. İletişimde minimalizm toplumsal şekillenmenin normlarını yok edemese de, yok sayıcı, karartıcı bir işleve sahip. Gerekçeleme ve tartışma birbirimize hitap edebileceğimiz, birbirimizle konuşmamızın mümkün olduğu kanaatiyle ilintili. Propaganda argumentasyonun yerine konulduğunda ahlâk hakkaniyetini kaybeder. Ahlâkın hakkaniyet iddiası, ahlâkın hakikat dünyası, hakikatten eleştiri kapısıdır da. Ahlâk adına yola çıkarak konuşmamızın ve toplumsallaşmamızın kapısını kapatmak, ahlâkı ortadan kaldırmasa da ortak ahlâkımızı yani ahlâkımızı ortadan kaldırır. Alınan risk büyüktür. Statükoyu reddediyor ve "geçici" anayasaya "hayır!" diyoruz.

Avrupa Birliği İle İlişkilerimizde Olası Hesap Değişiklikleri

2010-06-06T19:39:00.001+03:00

Avrupa Birliği ile ilişkilerimizde hesaba katılan büyümemiz, nüfus hacmimiz, iktidarın paylaşımında yani iç politikadaki olası ağırlığımız, kültürel dengeler vb. idi.

Bugün, dünyanın (şimdilik abartılı görünse de) ilk on ekonomisinden birisi olması muhtemel bir ülkenin dış politikaları sürükleyebilecek gücü hesaba katılmaya başlanıyor. Tartılıyor, ölçülüyor, biçiliyoruz.

Son krizlerde korku senaryoları sınandı. Borsada çöküş, sermaye kaçışı senaryolarının gerçekçi olmadığını, sermayenin tercih eğilimlerini izlemiş olduk. Kırılganlıklar üzerinden siyaset yapan ülkeler yeni politikalar belirleyebileceklerinin işaretlerini veriyorlar.

Uluslararası fonlar, emeklilik fonları bu sınanmalardan sonra daha rahat tercihlerde bulunabilecekler kanaatindeyim. Belli bir sermaye kaçışı ile karşılaşsaydık bile daha uzun vadeli ve risk paylaşımına biraz daha gönüllü, büyümemizi kendi gelecekleri açısından yatırıma değer gören fonlarla bir denge tutturabilecekti gibi görünüyor.

Komşu ülkelerle olan iyi ilişkilerin halk bazında köklenmesine uluslararası analizciler daha çok dikkat edeceklerdir sanıyorum. Siyaset açısından etkileri küçümsenen halklar ve insanlar tüketiciler olarak ürünlerimize ve mallarımıza yöneldiklerini gözlemliyoruz ve bunun getirilerinin turizmdeki kayıp potansiyelinin çok daha üzerinde olabileceğini düşüünüyoruz, hacimleri ve rakamları şimdilik telaffuz edemesek de.

Son krizde hangi ülkede nelere dikkat edildiğini listelemek hiç de zor bir iş değil. Gözlem altındayız ve kesinleşmemiş gözlem AB'ye girmemiz halinde birliğin dış politik motoru olabilme "riski" ya da potansiyelini taşıdığımızdır. Yeni değerlendirmelere, yeni testlere ve yönlendirmelere tabi kılınabiliriz. AB'nin karşımızda bekle gör politkasını terketme olasılığı zayıflamıştır, ancak politika değişikliğine gidilirse dış politikamızı denetleme ve sınırlandırma için AB maceramızın önü açılabilir ya da dışta tutulmamız ve ABnin karışmayacağı ve uzak durmayı tercih edeceği dinamiklere doğru "itilebiliriz". Ben iki eğilimin de aynı anda test edilebileceğini, savunulabileceğini düşünüyorum.

Gelişmeler AB ile ilişkilerimizi derinleştirirken ortaklık ilişkilerini de bir ölçüde dondurabilecektir.

ABnin hızlı karar verebilmesi kendileri açısından şart olsa da dış politik motor olarak hesaba katılmamışlığımız karar süreçlerini uzatabilecektir.

AB'de bize biçilebilecek kaftana karşı tavrımız, önümüzün kesilmesine tepkimiz olası kararlarımızı belirleyecektir.

Dinamik bir ekonomi, canlanan bir iç pazar, komşu ülkelerde oluşan tüketici dayanışması, orta ölçüdeki devletler ve uluslarası dayanışma için ortak arayan bağımsız tavır peşindeki ülkelerle ilişkilerimiz gitgide derinleşecek gibi görünüyor.

BM güvenlik konseyindeki rolümüz belli bir süre uzak da tutulsak kalıcılaşma eğilimi gösteriyor ve imaj değişikliğimiz metamorfozvari.

Avrupa için hem aranıp da bulunamayan bir ortağa hem de hesaba katılıp potalarında eritilemeyecek bir demir leblebiye dönüşüyoruz.

Avrupanın atıl, kolaycı, muhafazakar dinamiklerinin ve kurumlarının sindiremeyeceği, bekle gör'e alacağı bir ivmeyle zigzaglar çiziyoruz.

Geçip gidici bir kuyruklu yıldız olmadığımız ortada. Ancak strese sokulmuş bir bürokrasi, oyun dinamikleri kırılmış ve aktörlerini devreye sokamayan bir demokrasi, gecikmiş bir toplumsal uzlaşma ayaklarımıza dolaşmak üzere.

Topluma nefes aldırmak, gerilimi düşürmek, siyaset yapış tarzlarını ve siyasetin dilini rehabilite etmek, gerekirse bir süre kendimize gelmek için ilgi alanlarımızı kaydırmak, çalışanların hayat şartlarını düzenlemek ve düzeltmek, bazı düzenlemeleri eleştiriden geçirerek çatışma noktalarını demokratik bir uzlaşma ile elden geçirmek zorundayız.

Ezberle ve ezbere gidebileceğimiz yer kısıtlıdır, insan, eğitim, istihdam, hukuk anlayışmız gözden geçirilmeli, kurumlarımız yeni şartlara adapte edilmelidir. Başkalarının yolunu izleme lüksünün kalmayışı, içinden geçeceğimiz ağır sınavlar tecrübe, temkin ve insiyatifin dayanışmacı ruhunu canlandırmayı gerekli kılmaktadır.

Yol haritamızın detayları belirsizdir, yolumuz uzun ve incedir.

Ne bizim ne de bizimle alışverişi olanların işi kolay olacaktır. Efendim.

Mavi Marmara Tartışmasına Katkı Notları

2010-06-06T07:07:00.003+03:00

1. Öldürülebileceğini kabul ederek yola çıkmışlık tehlikeli ya da katı bir duruşun ifadesi değildir. Buradan yola çıkarak katılımcıları suçlayanlar saçmalıyorlar. Ölümü ve kaybedilecekleri düşünmeden yola çıkmışlık mıdır tersi bilemiyorum. Olabilecekleri düşünmek sadece bir zihinsel hazırlıktır, duruşunu, kararını gözden geçirme hallerindendir. Tecrübe hayattadır ve hayata açıklıktadır. Tecrübeye açıklık karar işi değil pratik bir iş olsa da bir zihin açıklığı, zihnin paratiğe ve pratikte açıklığı olarak düşünülebilir. Yerli katılımcılara fanatizm yazmak için bu mevzuyu kaşıyanlara "beyaz" katılımcıların benzer "itiraf"larını hatırlatırım. İnsanın hayatın hallerine hazırlıklı olması geleceğe sadece düşüncede hazırlıklı olmasından ibarettir. Hakikaten hazırlıklılık diye bir şey varsa temkin, tevazu ve ezbersiz olmakla, davranışı sürekli inceltmekle, başkalarından ve kendi yanlışlarından öğrenebilmekle ve insiyatifin tek yönlü olmadığını ve süreçselliğini kavramakla bir ölçüde kazanılabir.

2. Gemide gösterilen direniş pasif direniş ile aktif direnişin arasında, sınır bölgesinde bir yerdedir. Direnenlere yapıştırılmaya çalışılan "paralı aşker" gibi yaftalar günü bazan kurtarsa da insanî bir eleştirinin, "Bunu bana nasıl yaparsın Kardeşim?"lerin ifadesi olamaz. Habil ile Kabile yer değiştirttiğinizde yukarıdaki soru eleştiri değil zulüm ifadesi olur. Katılımcıların öldürülmeyi göze aldıklarını fakat öldürmeyi reddettiklerini gözlemliyoruz, filmlere ve anlatılanlara dikkat ederek. Öldürmeyi reddetme, öldürmeyi düşünmeme gibi pasif bir duruş değildir. Kararlılıktır. Direnmeye karar vermişlik öldürmeye gitmediği için ezildiğinde, öldürmeye gidecekmişlğin ezilmesi içinde kavramsallaştırılamaz. Direnmede ahlakî ve hukukî bir sorun gömülü ise (somut olaylardan bağımsız olarak!) ilk elde askeri müdahalede bulunan tarafın direnme tarihi çürüyecek ve geçersizleşecektir tüm halklar eşitse ve eşdeğer ölçüde insan ise.

3. Askeri müdahalelerin meşruiyeti, zor kullanımının tekelleştirilmesi kanun koyucular açısından ne kadar kolaycı ise, etik ve hukuk düşüncesi açısından o kadar sorunludur. Hukuk düşüncesi karşılıklılık ilkesi üzerine kurulur ve karşılılıklılığın alanı (örneğin, Levinas'da) adaletin alanıdır! Argumentasyon kendi meşruiyet çerçevesine saldırmaktadır, öncelikle.

4. Türkiyede intihar eylemcisinin dahi sağ yakalanmasını şart koşma durumuna gelmiş bir kamuoyu sözkonusudur! "Ölü ele geçirme" lafzına karşı bir tepki söz konusudur ve hiç bir mutfak bıçağı ya da sopa gemideki katliamı kamuoyumuza onaylatamayacaktır! Reddedilen davranış Türkiyede de karşı çıkılan, çıkılacak olan bir davranıştır. Demokrasi, şeffaflık talebi; yargısız infazları reddediş pragmatize veya relativize edilmeyecek bir noktadadır. Halkımızın kendi ülkesindeki tercihini, seçtiği evrensel değerleri zamanla diğer ülkelere ihraç etme eğilimlerine hazırlıklı olunmalıdır. Bize bugüne kadar ihraç edilen baskı ve zulüm'ü buyursun isteyen insanlık ihracaatıyla değiştirsin, ithal etmeye hazırız ve eleştiriye açığız!

5. Tepki birikmiştir. Katliama rağmen, tepki ifadeleri topluma nefes aldırmıştır. Sokağa dökülen tepkisellik demokrasiye kanalize olacaktır. Eleştirilerimiz bundan sonrasının nasıl olması gerektiğine cevap verecektir ve elzemdir.

6. Katliamı yapan tarafın yakın geçmişte ülkemizde darbe özendirdiği bile konuşuluyorken ortak bir zeminden, evrensel değerlerden yola çıkma yerine kendi varlığını korumanın meşruiyetinden hareketle iddialarını sürdürmesi güvensizlik ve tepkinin kaynağıdır. Bu söylentileri, bu söylentilerden yola çıkarak sağı solu tehdit edebilenleri tekzip etmeli ve ülkemizde demokrasiyi zedeleyecek hiç bir girişimde bulunmadığı ve bulunmayacağına, uluslararası hukuk'a saygısına bizleri inandırmalıdırlar.

7. Propaganda ve "halkla ilişkiler", "hakikatle ilişkiler"in yerini almış durumdadır. Propaganda "karşı taraf"ın hakkını, hukukunu, dünyasını, hakikatini gölgede tutmanın duvarına, karartma sinyaline dönüşmüş durumdadır. Birbirimizi önkabullerimizde yeniden insanlaştırmadıkça, eşitliği bozucu dalgaları devreden çıkarmadıkça, biribirine karşı sorumlulular olarak karşılaşamadıkça bahane arama ve günü kurtarma faslını çalıp duracak, selamsız komşunun balkonundaki gramofonda biteviye cızırdayan, bize bir söyleyeceği kalmamış plak.

Yardım Gemilerimize Yapılan Saldırı Üzerine

2010-05-31T10:17:00.008+03:00

Saldırı uluslararası sularda olmuştur. "Yolcular saldırgan davrandı, o yüzden silah kullanmak zorunda kaldık" türünden gerekçeler anlamsızdır. Provakasyona gelmemek böyle bir kampanyayı yürütenlerin ahlaki sorumluluklarındandır. Direniş gösterene, kendini savunana, korsanlara karşı ne yapılıyorsa onu yapana yaptırımda bulunulması her zaman için sorunludur. Suçu işleyen, ilk elde, uluslararası sularda saldıranlardır.

Burada savaş hukukunun konuşturulması tutarlı değildir. Savaşta dahi yardım gemilerine saldırılara meşruiyet yazılamaz.

"One Minute"ün kanlı intikamıymış gibi gösterip el oğuşturulması, çöllerde sırttan hançerlendiğimiz lafzları, (1 Mart ve sonrasından dolayı) "işte belamızı bulduk" türünden saçmalıklarla uğraşanlar şunu bilmeliler: Düşüncelerini paylaşsak da paylaşmasak da, aralarında olmayı düşlesek de düşleyemesek de saldırıya uğrayanlar vatandaşlarımızdır, komşularımızdır, insanlarımızdır! Onlara medenice davranamayanları hiç bir gerekçeden, aidiyet ya da aidiyetsizlik duygusundan, politik tavırdan bakış aklayamaz, paklayamaz!

Ülkeleri toplama kampına dönüştürülmüşlere yardım eli uzatmak için dedelerinin bize geçmişte nasıl davrandıklarına bakacaksak yazıklar olsun bize!

Hak, hukuk, adalet, insanlık dosta da geçerlidir, dostluğunu görmediğimize de. İşkencecilerimize dahi işkence yapılmasını reddetmediğimizde, hukuksuzkuğa hukuksuzlukla cevap vermediğimizde medeniyetin diliyle konuşuyoruz: "Bizi cezalandıracak" lobilere, "erovizyon jürilerine", ülkelere işaret edenler onları haydutlaştırmaktan çok kendi egoist gerekçelerini kepaze ediyorlar: Hak hukuk lafzının zalimlerden mükafaat alınabilecekse meşrulaşacağını savunarak!

Zalimlikle mağdurluk arasındaki hat çok ince. Sana yapılanı zulmü karşı tarafa yapman seni de zalim kılar. Senin yaptığını karşı tarafın da sana yapabileceğini kabul ettiğinde / meşru gördüğünde ise adalet duygun var demektir, adil olduğuna dair bir kanıt olmasa da..

Bir zulme ortak olmamız, ses çıkartmamamız için nelerle ürkütülmeye çalışıyoruz: Biz zulüm yaptıysak ona da artık ses çıkarılacağı şantajıyla bile!

Ben zalimsem çocuklarım buna karşı çıkacak, hatamı düzeltecek, ben göremediğim, kavrayamadığı için. Tanrılık taslamadığım için, hatasızlık şerbetiyle yıkanmadığım için.

Her "can" bizim için canan. Biz candaşız! Zalim ayrıcalıkları değil dilediğimiz halkımız için, halklar için: İnsan olmanın medeni sorumluluğu ve dayanışma, kardeşlik!

Ne zaman kanımıza susamamışlardan müttefikler edineceğiz? Ne zaman insanlığı müttefik edineceğiz? Bu acı, bu dünya, bu zulüm bizim!

Kemal Kılıçdaroğlu ve Retorik

2010-05-31T07:24:00.000+03:00

Kılıçdaroğlu'nun konuşma dersi alması ya da konuşma metni yazarı bulması gerektiğini söyleyenlerin biraz belagat dersi alması lazım.

Kılıçdaroğlu iddia edilenin tersine, söyleyeceği "şey"i, husus'u, mevzu'yu, mesele'yi hakikatinde konuşturabiliyor. Görmemek için konuşmayı, sohbeti, argumentasyonu ve gündelik söyleşme geleneğini okuyamıyor olmak lazım.

Kılıçdaroğlu'nun anlaşılır şeyler söylemesi ne halka inmekle alakalı, ne de aydınarın dilini konuşamamanın ifadesi. Konusuna, meseleye hakim. Sohbeti, konuşma geleneğimizi biliyor. Halk içinde yetişmek eskiden kuraldı, şimdi okullu olduk, dil kullanmayı okuldan, kitaptan ve jargon lardan öğreneceğimizi sanıyoruz. Oysa insan konuşa, koklaşa, meleşe, dinleye, anlata dilleniyor.

Kitap, okul, yazı hayatsızlara hayat vermiyor. "Dinlemeyenlerin tartışmaları" gerekçe ya da lafza eğilmemizi yer yer sağlasa da tartışmanın ve konuşmanın kendisi değil. Popüler kültür, kitle iletişimi soru cevap diyalektiğini, fikir geliştiren, ikna eden,ufuklar kaynaştıran alışverişini aceleye getiriyor. Gerekçeler kapışırken gerekçeleme, kuşku ve aydınlanış süreçleri törpüleniyor, ökseleniyor.

Halka kolay hitap edebilmek halkçı olmaktan, özetlerle, populize edilmiş anabaşlıklarla konuşmaktan değil, halklı olmaktan, dilin evinde yetişmekten.

Retoriğin propagandayla, ezberle değil hakikatle ve hakikatlilikle alakası var. Anlatamadığın dert senin derdin değil. Dile gelemeyen düşünülmemiş, hazmedilmemiş, kulak verilmemiş de.

Tek tek cümlelerin üzerine atlayarak değil, bir alışverişte, akışta, yinelenen denemelerde, konuşmaya açıklıkta söylenen şeye yaklaşabiliyoruz. İfade arayışlarıyla, meselenin ifadesini bulmasına izin verişlerimizle izah edilebilir oluyor çoğu çetrefilli konu.

"Karşı tarafın bana söyleyebileceği bir şeyler var!" diyebilmiş bir insanın, dinleyebilmiş ve dinlenebilmiş bir insanın söyleminin ufuklararasılığı işi kolaylaştıran.

Kılıçdaroğlu durulmamış bir siyasi zeminde program deklarasyonu ile "programlı"; populer kulturel kalıp yazarlarının ruhsuz ve hakikatsiz lafzınını kullanarak "içerikli" konuşmuş olmayacak.

Söylenenin tersine: Olduğu gibi olarak, oluştuğu gibi oluşturarak, konuşmaya açıklıkta kalarak insani derinliğini ve lafzın sloganı aşan dokunurluğunu öne çıkaracak.

Halk hakikatlidir. Derdi dinler.

Ezberle ve ezbere kapışan, selamsız sabahsız, halksız, insansız ve insafsız elite cilalı imaj devrinden kalma tekniklerle hitap etmek ise anlamsızdır ve akla eziyettir.

Efendim.

Postmodern Suikast ve Şişeden Kaçan Cin

2010-05-21T04:47:00.002+03:00

Kaset patladı, sabır çatladı, şişeye tıkılan cin kaçtı. Olan oldu artık. Şişenin birisinden de peri padişahının kızı çıkar belki. Açalım, açılalım. Durulma zamanı gelince cinci hocaları çağıralım.

Olan olsun görelim. Görelim tecrübeye ihtiyacı olmayan yeni harika çocukları. Soydan, boydan işinin ehli olanları. Hiç bir zaman sınanmayacakları ve hesap vermeyecekleri.

Pandoranın kutusu açıldı. Kapatmaya çalışanın canı yanar. Dinolar ısırır, yenilikçiler tırmalar.

Olmamalı mıydı? Yok, oldu da kurtulduk. Çaresine bakarız artık.

Dinamiklerin önünü açmak denilen şey bu mu? Yok, değil. Deste yeniden karıştırıldı. Kullanılmayan kartlar, kullanılmaması gereken kartlar, işaretlenmiş, el bozan kartlar ile kartlaşmamış, turfanda, taptaze, el tutan kartlar elimizde.

Belki bir itilmiş kakılmışın, bir mazlumun, bir diyeceği olanın da önü açılır. Hayırlısı olsun.

Köprüler Yakılırken: Baykal Yaptığı Yanlışlardan Değil, Doğrulardan Dolayı Saldırı Altındadır!

2010-05-15T21:47:00.003+03:00

CHP siyasetin tıkanması halinde bir geriye dönüş noktası oluşturuyordu. Bu ortadan kaldırılmaya çalışılmıştır. CHP'nin yeniden tasarlanması, ya da yeniden tanzimi de buna aykırı değildir. İçlerinde değer verdiğimiz adaylar, hoşumuza gidecek yönelimler olsa da, insiyatifi kullanmış olan bizler değiliz. Pandoranın kutusu açılabilir, aldırmak elzemdir.

CHP etksizleştirildiğinde geriye dönüşlülük tahrip edilmiş olacaktı. Türetilebilecek oya dayalı popüler kültürel alternatifler dahi tek alternatifin oyla giydirilmesi olarak düşünülmelidir.

Baykal bir dönemler içiçe geçmiş olan üç ayrı adresten gelen vesayete karşı koydu ve partisini stabilize etti. Ulusalcı kesime vasi olma çabası içerisindeki bir dördüncüsünü de bunlara ekle(mle)yebiliriz.

Baykal geçmiş siyasetleri, hizipçiliği, müzmin muhalifliği için saldırı altında değil: Partisini ve dolayısı ile siyasetimizi stabilize ettiği, (parti içi demokraside haklı olarak eleştirilebilirken) demokrasiye entegre ettiği için saldırı altında.

Baykal, CHP'nin tasarım/proje partisi olmasına izin vermemiştir. Geçmişteki bir çok kavgasına bugünün krizinden baktığımızda haklı da olabileceğini düşünmekteyiz, o çatışmalarında kendisini eleştirmiş olsak da.

Baykal, siyasetimizin bağımsızlığının garantörlerinden olmuştur, emperyalist politikalara eklemlenmecilikten, baazcılığa benzeyen tabi oluş çizgilerinden partisinden uzak tutmuştur. İktidar korkusundan değil, ne olursa ve kiminle olursa olsun iktidar olsun diye bir derdi gündemden çıkardığı için uğramıştır çoğu hakarete.

Ufkunu ve anlayışını burada eleştirmem yakışıksız olur, zaten bu noktada bir önemi de yok. Temel duruşunu ise bu güne kadar yanlış anladığımızı, demokratik ve bağımsızlıkçı bir aklıbaşındalık içinde hareket ettiğini düşünüyorum.

Baykal'a yönelik hareket bağımsızlığımıza, siyasetimize ve geleceğimize yönelik bir tasarımın bir parçasıdır. İçinde kimlerin yer almışlığı önemsiz değildir ancak meselenin kulislerine ışık tutabilecek çapta değildir.

Bu krizde kim parti başına geçmeli meselesi siyasi fantazinin ötesinde değildir. Kendisi de dahil kim geçecekse geçsin, ancak Baykal ve arkadaşlarının insiyatiflerini silerek, altüst ederek olmasın demek durumundayız.

Uluslararası gündem ağır ve zorlayıcı olacaktır. Baykal konunun kendisini tartışmayarak doğrusunu yapmıştır. Baykal'ın tavrı, Baykal'a tavrımız diğer siyasi parti ve kurumlara yönelebilecek saldırıları geciktirse de bazı müdahaleler daha olacaktır.

"Hakiki" ya da türetme bir çok gerekçe bağlam ve hakikatlerinin ve hakikatliliğin ötesinde piyasaya sürülecelerdir.

Olmuşu ve olmamışı tartışıp yerine yerleştirme yerine serin durmak ve ufku, dünyayı, verilen mesajı okumak durumundayız.

Ağır bir saldırı altındayız, çokbilmiş bir cehaletle ve toplum mühendisliğinin en acımasının gölgesiyle boğuşuyoruz.

Bir yandan hayatımızı inceltmek, diğer yandan dünyayı hakkanîyete, adalet ve insanî insiyatife kapanmamış bir yer haline getirmemiz lazım.

Baykalda saldırılan Baykalın kendisi, hatası günahı veya sevabı değildir. İnsan, insanî ve ilahî buyruğu ayaklar altına alma dilinde tartışılmaz!

Baykal'da saldırı altında olan nasıl bir dünyada yaşamak istediğimize dair karar verebilme ve geriye dönüşsüzlüğün planlanmasında yer almama istencidir.

Baykal yaptığı yanlışlardan değil doğrulardan dolayı saldırı altındadır. Yanında olmamız, gerektiğinde ilk eleştireni olmaklığımızdan ibarettir.

İnsanlık psikolojik savaş, propaganda ve entirkacılığı yenmekten ibarettir, işimiz zulme boyun eğmemek, eğdirmemekten ibarettir.

Mazlum, zalimin yerini aldığında işi zalimliktir. Zulme itiraz zulmün kurumlarını, dilini, siyasetini ortadan kaldırma işidir, ince sanatlardandır, Efendim.

Finolarla Boğuşup Duracağına Sahiplerini Azarla!

2010-05-11T05:35:00.003+03:00

Onlar sahiplerinin kuzularıdır. Onlar bütün dünyayı arka bahçeleri sanmaktadırlar.

Sahipleri azarlayınca, köşelerine çekilirler. Onlar havada kuş, yazı altında yorumcu, tavuk kıçında bit kadar çokturlar.

Onlar korkak, sinsi ve hain ruhludurlar. Yaraya ve acıya üşüşürler. Sana kutsal olanı kalkanları yaparlar. Mazlumların, haniflerin, insaflıların sırtlarına atılırlar. Destanımızda onların maceraları yoktur!

Paçandakileri silkele ve sahiplerinin suratına tükür: Isıran sensin, sırtımıza giren mızrak sensin, insanlığımızı doğrayacak bıçağı tavda tutan sensin!

Sorumlu tutulacak olan, lânetlenecek olan, kulağından tutulacak olan sensin!

Kızıldere

2010-03-31T04:20:00.002+03:00

Unutmadık!

İnsanlığı unutmadık!

Bağımsız yaşayacak, bağımsız düşünceyi ayakta tutacağız!

Hançere Sırtını Vermek

2010-03-01T04:28:00.009+02:00

Bin el hançere gider, bir el hançerle kalkar.

Bin hançere sırt verirsen belki birisi sırtına iner.

İnsan değişmez. İnsan kolay değişmez. Bin insandan bir kaçı değişmez.

Seni bir zamanlar sana diş bilemişler savunduğunda şaşırma.

Bin ısınmış kabzayı gören fazla yaşamaz. Ölenin ölüm korkusu yoktur.

Görme cesareti, duyma cesareti, anlama cesareti ve kininden vazgeçme cesareti insanı yiğit kılan.

Sana vuracak hançere sırt dönmen, insana sırt dönmemenden.

Ölüm ancak sorumsuzu yalnız bırakır. Başkalarının sırtlarından geçineni.

Dost, ahbap, muhip, sevgili satar da sırtına saplanmayı muhasebe etmiş, kinini soğutmuş, seni kardeş bilmiş satmaz.

Çetin yüzleşmelerden geçenler bilmez mi de ön saftan kaçarlar? Kovulmuşlar, itilmişler, atılmışlar, yüzlerine bakılmayanlar, kendilerine sırt verilmemişler seni, sendeki insanlığı savundular hep canla başla.

Yeter ki onlara insan kalma hukukunu teslim et.

Tek canın bile kalmamışken binlerce can seni taşımada.

Kenardan Geçmek

2010-02-23T00:40:00.008+02:00

Kapı çalıyor, burada değilim. Orada da değilim. Başka bir yerdeyim.

Aradıkları ben burada yok, bir ben olarak yokum. Bir sorumluluk olarak. Bu bir atlatma hali değil. Ne kızma var ortada ne de küsme. İyi haberlere sevinecek, yanlış işlere kızmayacak bir genişlikten bakan bir hal.

Önümden geçen, aklımdan geçmiş gibi, karşımda değil de. Hafsalamdan selamlıyorum, söyleyeceğim bir şey yok. Söylenmiş, söylenebilir, temenni edilebilir şeyler var. Varlar. Mevcutlar. Yok saymıyorum. Bir karşılaşma halinden çok hatırlama hali. Hatırlamada karşılaşır gibi olma.

İnsanlar bir yerde, benim gibiler bir başka yerde, kendi halinde, kendi çırpınışında, kendi anlayışında.

Bir zamanlar anlamam anlayışımı tartışmaya açmamla mümkündü. Derimi önlerine sermemle. Şimdilerde anlamam sonuçlandırılmayan, nihaî haliyle formule edilmeyen, dile getirilmeyen bir çalışma, işleme ve işlenme halinde.

Derdim kendi derdim. Dayanışma başkalarıyla dayanışma.

'Herkesin kapısı'nın arada bizlere de açık tutulması aman ne külfet. Bir yerde ders vereceksek, bir yerde yazacaksak aman ne büyük ulûfe.

Konuşmamız gevezelik, herkesin bildiği şeylerin tekrarlanması. Susmamız ukalâlık.

Oysa bıraktık çoktan, yol sizin, meclis sizin, dil sizin, meydan sizin.

Kenardan geçiyoruz da, aslan payını kendimize biçerek, yanılsayan bir tevazuyla.

Doğrulara yanlışlara anlayışlılığımız içinde. Gündüz hayalimizde, gece düşümüzde. Tutkun arkadaşlar sanki yanıbaşımızda.

Ağam hey! Hey.

Hakikate Sadık Oluş

2010-01-17T17:34:00.004+02:00

Hakikate sadık oluş aynı zamanda hakikatine de sadık oluş.

Hakikatine sadık oluş, hakikatinin bir haline yapışıp kalma değil.

O değişkenlikte, kırılganlıkta, ele avuca kolay geçmezlikte veya elde avuçta kolay kalmazlıkta sebatla hakikatin kendisini çiçeklendirişine açık oluş.

Sadakat hakikate sadakat olmadığında, sadakat hakikatli olmadığında neye sadakat olur, nasıl sadakat olur, kavrayıcılığının kavranması pek mümkün görünmüyor, Efendim.

Dünyada İnsan Olmak Ne Zor İmiş !

2009-12-24T05:08:00.004+02:00

Çile öğretici, pişirici. Çilen var mı bildiğin de var. Çilesini çekmediğin bir alanın sadece misafirisin.

Zalimden büyük öğretmen yok. Ne yapmayacağımızı, nasıl yapmayacağımızı ondan oğreniyoruz. Zulme uğramanın, itilip kakılmanın ne olduğunu da ondan.

Yorgunluğun, bitkinliğin, sefilliğin, itilmişliğin, insafsızlığa uğramanın, takip altında yaşamanın şahidi olmadan nasıl insan olunur bilmiyorum.

Başkalarının acılarından da ögreniyoruz. O acıların, didinmenin çırpınmanın içinde alınmış kararları da az çok biliyoruz. Ama karar almayı bilmiyoruz. Baskı altında karar almayı öğrenmeden, karar almayı öğrenmek zor.

İsyan etmesi gerekeni sabra iten, sabredeceği yerde ayağa kalkan insanı ayağa kaldıran baskıyı, kıpırdanışı, çaresizliği yaşamadan hiç bir karar da karar olmuyor.

Karar vermek karar kuramını kullanmak(tan ibaret) değil, en meşru yerinde bile.

Karar almak kararın arkasında durmak, kararının önüne geçebilmek, kararının seline çığına set örebilmek, yolunu açabilmek, kaybedeceğini ve kazanacağını unutmuş olabilmekden geçiyor.

İsyan etmem gereken yerde, bir eski borç geliyor aklıma; sabredeceğim yerde geciktirilmiş bir isyanın buyruğu, geride kalmamış insanların çığlığı peşimde.

İsyan etmem gerekiyor ama borcum var, sözüm var. İnsan içindelik var.

Zıvanadan çıkarılış var. Zıvanadan çıkmayı bilen bir aşk var. Değerlendiren, eleştiren, anlamaya çalışan, anlaşır hale getirmeye çalışan bir muhakeme gücü var.

Sabretmem gerekiyor ama sesimi, itirazımı belkiyor içimdeki hayatlılık. Beni sabırda tutan, yolda tutan, sabırlı isyanda tutan, tutan hayatlılık.

Aklım "kalk ayağa!' diyor, 'otur oturduğun yerde!' diyor. İsyana isyan et, isyansızlığa isyan et! İsyan et, isyan etme!

Duruşlarımız, tavırlarımız bin bir bileşkeni olan hallerimiz.

"Borcum var!", "verilmiş sözüm var!" diyemeyen neyin kararını veriyor?

Hangi hayatın, hangi hayatlılığın?

Ekmek tekneme o kadar saldıran var ki, derviş olasım işi gücü terkedesim geliyor.

İşsiz güçsüzlük mü dervişlik? Ne münasabet! İnsanlığı iş edinmek!

İnsanlık her yaptığını düzgün yapanın; iş ahlâkı, iletişim ahlâkı sahiplerinin işi. Hattatlar boşuna dervişan'dan değiller. Mücellitler, nakkaşlar, büyük dokumacılar, bestekarlar, keçe dövenler, pekmez kaynatanlar.

İnsanlık alınteri işi. didinme işi, çırpınma işi.

İnsanlığı hazmetmek, insanlığın ekmeğini pişirmek yalnız ya da çoğul yalnızlıklar gerektirse de, yalnızlık nihaî olarak insanlığı da çözücü bir şey.

Başkalarıyla oluşuyoruz, şekil alıyoruz, dönüşüyor, biçimleniyoruz; hareket halindeliğimizi, hem özdeş hem farklı, hem değişen hem stabil hallerimizi dengesizce olmasa da onca dengesizliğin çorbasında dengede tutuyoruz.

Bu hayattan çıktığımda hayatı anlatmak ve sonra susmak için çıkmam lazım. Hayatsızlık ezberin dili, çokbilmişliğin dili.

Telaşemizden, çırpınmamızdan, telaşelerinden, çırpınmalarından anlayanlar olsaydı kime halden anlatacaktık ki? Anlayış gevezelik işi değil. Diskur dışına taşabilen bir diskursivite gibi susma hali.

Yine zulme uğradık. Yine yalana, dolana, talana maruz kaldık. Yine ekmek teknemizle oynattık birilerini.

"Eyvallah!" diyebilecekken gelene, borç harç, iş güç aklımıza geldi, itiraz ettik, kendimizi savunduk. Ve kimselere bir hayrı dokunmaz görünen halimize devam etmeliliğimizin musikisi aldı götürdü, uykulu seyrine.

Onu yazıyorum. Ha taksim, ha yazı.

Kendini savunmanın dili artık kendini abartmanın dili oldu. Hukuki tekniğin, savunma ile iddianın teknilk ayrıştırılmışlığı insanın kendisini savunmasının ve başkalarının saldırılarının biçimi oldu. Hukuk ilerlemiyor, insanlık kan kaybetmekte. Gidişat bu. İlerlemenin dili ne söyler, henüz avukatı yok.

Bir kapatırsam bu kitabı, bu ocağı bir söndürürsem, bu cekici örse bırakırsam kim susturabilir beni ölümümden başka?

Çaresizim ve yiğidim ey insan. Korkak ve ürkeksem bazan, insan içindeyim, işim var bir işe yaramasa da beni pişiren, aklımı bana geri emanet eden.

Yorgunluk, bitkinlik içinde hiç bir hançerin ısıtılmadğı bir ateşin çarkını çevirişimizden. Bir köşeye kıvrılıyor uyuyoruz. Ve her gün bir nöbetçi daha düşüyor alemden alemine.

Sabrımızı ve isyanımızı dövebiliyoruz sadece, belki, galiba...

Gerçek karar, hayatla alınır, hayatta alınır. Kararın kendisi olarak hayat: Fazla söze o zaman da gerek yoktur.

Biz söylediklerimizi biliyoruz, sonuçlarını biliyoruz, anlayanlar ne anladıklarını, anlamadıklarını biliyorlar mı, bilemiyoruz.

İnsan olmak için eli arkadan bağlanmışlardan olmak da gerek.

İnsanlık ipini kopardığında neler olur, bana sorma ey Sakî:

Zaman, saçlarını çözdüğü akşam neler olmaz

Gündüz olan gecede artık seher olmaz

İmdadınızda sığınırım Efendim.

Çağrı: GDO'lar, Genetik Manipulasyonlar, İnsan Doğasına Genetik Müdahaleler Üzerine

2009-11-05T10:09:00.006+02:00

Zamanım olmadığından pek yazamıyorum.

Blog'umu okuyan arkadaşlarımdan bitki hayvan ve insanlara genetik müdahale üzerine yazmalarını site, blog ya da forumlar oluşturmalarını rica ediyorum.

Bu kavga hürriyet, haysiyetle yaşama, ahlak ve dayanışma kavgasıdır.

Genetik manipulasyona izin veren partileri desteklememeye, sağlık ve doğa ile oynayanlardan siyasi desteği çekmeye çağırıyorum.

Gdo'ları, tarımda kullanılan zehirleri, pervasızca taze ya da gündelik süt diye satılan UHT muamelesinden geçmiş süt ürünlerini gündemin merkezine oturtmakta geç kalıyoruz.

Kuralsızlığı ve gıda etiğine uymamayı kural haline getirenleri yalansız, dolansız eleştirmek; doğru ve düzeltilebilir bilgiler sunmak; soframızı, gelecek nesilleri, doğamızı savunmak zorundayız.

Sağlığımızı, dünyamızı satanlarla, tanrılık taslayanlarla daha güzel bir dünya kurmamız mümkün değildir.

Haydi tartışmaya, dayanışmaya!

Kahramanları Sırttan Vururlar

2009-11-03T06:46:00.011+02:00

Haşek, antikahramanı mı yazdı, sıradan, gündelik kahramanın següzeştini mi şimdinin dünyasından bakılırsa, ahkâm kesmek güç.

Bir dönemin dünyasından, ihtiyacından br kavramın içini doldurmak ya da boşaltmak boşuna bir çaba. Dinamiği olmayan, tarihi olmayan bir sosyolojiden konuşmak gerekiyor. Geçmişi bugünde eritecekiniz, geleceğin ihtiyaç ve şekillenmelerini ihmal edebileceksiniz, yani bugününüz insanlığın bir daimi bugünü, merkezi, kavramsal şekillendiricisi olacak.

Kahramanlık sanıldığı gibi militarist, baskıcı bir kavram değil. Üzerinden dünya yıkamaz ya da kuramazsınız zaten, olacaklar bir biçimde olur size, keyfinize ve tercihlerinize rağmen .

Bazan dünyayı karşınıza alırsınız, bazan tüm dünyayı arkanıza. Yapmamanız halinde sizi kimsenin eleştiremeyeceği şeyleri gerçekleştirirsiniz. Çernobildeki itfaiyeci. Yalnız emirden mi? İnsan oluşun kendisinden, hakikatinden gelen bir şey bu.

Kahraman bir cengaver, bileği bükülmez insandan çok, herkes sorumluluktan kaçarken ve bunun ayıplanamayacağı, eleştirilemeyeceği durumlarda sorumluluk alabilen bir insan. Riski üzerine alabilen, başkalarının sırtında yükselmeyen bir insan.

Belki bir borçluluk duygusundan, belki bir yetti artık duygusundan, belki artık eylemenin, ölmenin ve kalmanın meşruiyetinin tartışılamaz olmasından. Bir zorda kalış, darda kalış, çaresizlik anı gerekiyor kahramanlığın tomurcuğunun patlaması için.

İnsan borcunu ödüyor, insan kendisini ispatlıyor, insan ayak sürüyerek yola çıkıyor, ama gerisini getiriyor.

Esir askeri, karşı emre rağmen ameliyat eden cerrah da, kucağında komşunun hasta çocuğu dağı taşı, çığı aşarak koşturan mahallenin delisi de kahraman.

Kahramanlık bir sınır aşma işi. Zorda kalma işi. İnsan olmayan zorda kalmaz, darda kalmaz. Kırılgan bir hayatta, ayağımızın altından her an çekilebilen bir zeminde sabitlerimizi, değişmez, geriye dönüşsüz sandıklarımızı yükseltiyoruz.

Kahramanı sevmek bir özveri, kendini aşma patlamasını da sevmek. İnsana ve insanlığa güvenilebileceğini hatırlamak, bilmek, sezmek.

Nasreddin Hoca, ol rivayette, Timurlenkten bir fil daha isterken korkak mı? Hikmet kapılarını açık tutan bir kahraman mı? Bir fırtına gibi esen, kükreyen bir hükümdar. Bir aleladelikteymiş, halden habersizlikteymiş gibi dünya yazan bir hakim, nükteyle, söze ve insaniyete hakimiyetle. Sözünde durmayışları, korkuyu, savuşmayı insani bilen; kendi korkularından korkup kaçmayan, insanlığın buluşmalarından emin bir bilgelik.

Kahramanlık en çaresiz, en güçsüz, en sıkışık anda filizlenir. Kahraman genellikle şaşırtır. Şaşırken de doğal karşılatır, sanki biliyoruzdur böyle olacağını, ama hayret ve hayranlık içindeyizdir de.

Kahramanın, kahramanlığın sonunu aydınların ilân etmesinde bir içerik, anlam yok, dünyanın dümdüz edilmesi, teknokratlaştırılması, egoize edilmesinden başka. Delice bir özveri, çılgınca bir kendini veriş, yürekten karşı koyma tartışarak, kapışarak, koklaşarak, çöllerde deli divane dolaşarak gezmeyecek olanın kültüründe bir anlam taşımaz. Hayata açık olmayan, hayatla sınanmayan bir kurguyu, dayatmayı, serabı hakikat edinir. Başkaları ile bölüşülemeyecek olanın alanında.

Kahramanlığın sürekli olması, artık ne yapılırsa kahramanca olması, kahramanlığın bir terbiye olarak giyinilmesi hem dilin, insanlığın, hayat dünyasının, kültürün hem de o zamanın sofrasının işi.

Kahraman sağ kaldıysa, ya içi doldurulup vitirnde sergilenir, ya da yok sayılır, itilip kakılır. Trajedi ancak ölü kahramanlarla yazılır. Ya geride bıraktıkları?

Hindistandaki esir kamplarından dönen gönüllülerimizi memlekette nelerin beklediğini bilen kaç kişi kaldı?

Denizler taburelerine tekme attılar. Hallaç derisiyle dersini verdi.

Düşünce, hayat, gök ekini biçilerek akmak zorunda olmasa da , başka bir yol, tarz seçmiş olsak da bizim için can verenleri bize can verenler olarak görmemizde ne sakınca var?

Sivasta Madımak Oteli yakılmadan kapısına dikilecek bir yiğit erkeğe, kadına, çocuğa ihtiyaç yok mu idi sanıyorsunuz?

Modern dünyada savaşlar bir düğmeye basılarak yapılıyor, evet. İnsanların yanması da bir düğmeye basılarak engellenebilseydi, hukuk işletilseydi, kurumlar işletilse, devlet işletilseydi bile, o düğmeye basacak bir kahraman gerekiyordu. Sadece işini yapan bir insan. Sıradan bir insanlık vazifesini.

Aç sırtlanların elinden çocuğu kurtaran kendi halindeki insanlar. Cüzzamlılarla aynı sofraya oturabilen bir hekim. Sözünü tutmayı, başkalarının söz hakkına sahip çıkmayı bilen aydın.

Çocuklarına ekmek götürebilmek için çırpınırken üzerlerine kusulan, kaçırılan, gaspedilen taksi şöförleri. İşkencehanede geceleri parmaklarının ucunda dolaşarak arkadaşlarımın ağızlarına yiyecek tıkıştıran, su damlatan ürkek gölge. Kimdi? Kim olduğundan size ne?Affedilmek için değil, başka bir şey yapamayacağı için.. Nasıl anlatabilirim ki insanın isyan hallerini, isyanı savunurken dahi isyan etmemişlere?

İnsan, son kertede hep insandır. Hatta daha fazla insandır.

Gemisi batmayacak olan, evi yıkılmayacak olan, oteli yakılmayacak olan, okyanusta salınan kibrit çöpünden ne anlar? Şiirini bulmuş bir kibrit çöpünden.

MGK'ya Muhalefetin de Girmesi Önerisi Üzerine

2009-10-19T05:14:00.005+03:00

Cumhurbaşkanının önerisini muhalefet nasıl karşılayacaktır, hükümet buna öncelik verecek midir, bilemiyorum. Anamuhalefet ile başlamak ve daha geniş çözümler, çözüm kombinasyonları aramak lazım.

Politikalarda sürekliliğin devlet ve bürokrasiden beklenmeyeceği bir döneme girdik. Eski model ne kadar modernist ve aydınlanmış bir iddia taşısa da konsensus düşüncesini söndüren bir duruşun vücutlanması idi. Konsensusu dışlayan bir modelde bürokrasinin kendisini herşeyin üstünde görmesi doğaldır.

Eğer demokratik bir cumhuriyette karar kıldıysak, siyasi partilerin temel sorun ve konularda uzlaşmaları, anlaşmaları, çerçeveleri belirginleştirebilmelerini de beklemek durumundayız.

Bürokratların ayak sürümeleri, başka gerekçe ve perpektiflerden bakmaları her daim sorunlu değildr, "rasyonalize edilip" kurtulunacak, "hızlandırılacak" bir kesim olarak görülmeleri yerine demokratik işleyişe intibak ettirilmeleri hedeflenmelidir.

Siyasi Partiler (muhalafet, iktidar partileri) MGK'da sözcü aramak yerine kendilerini ifade edebilecek, stratejik bakabilecek, toplumun ve zamanın ihtiyaçlarını okuyabilecek bir özgüvenle buluşmalıdır.

Ben MGK'yı partilerin buluşma, tartışma yeri olarak görmüyorum. Muhalefete bir biçimde katılım imkânı sağlanarak, fikir, zaman içinde geliştirilmelidir.

Konsensusun evi MGK değildir. MGK sadece sınırlı stratejik tartışma, tartışma, paylaşma imkânları sunacaktır.

Her alanda kaygıların, dispozisyonların buluşabilmesi partilerin de gerçek anlamıyla siyasi parti olması ve halkı temsil yeteneğine kavuşabilmeleri, tecrübe kaybetmeden, iç boşaltmadan demokratikleşebilmeleri ile mümkündür.

Konsensus hiçbir kurumla başlamaz ve bitmez. Halk oluşun kendisini ifade edişinde, başka bir deyişle halk olarak buluşmamızın kendisini ifadesinde çiçeklenir, serpilir.

Katılımın, uzun vadeli siyasetlerin önünü açacaksak; bu topluma çok zaman kaybettirmiş oldubitticilikleri bir ölçüde sınırlayabileceksek, yani "bir ölçüde bağımsız" davranabilecek kadar makus talihimizin efendisi isek, öneri üzerinde kafa yormamız gerekir diye düşünüyorum.

Tek Kişilik Cemaata İki Saat Konuşan Papaza İtiraz Eden Seyise Hikmete Açıklıktan İtiraz Beyanındadır

2009-10-19T04:08:00.008+03:00

"Ben de basit bir taksi şöförüyüm ama", ben olsam, bir kereliğine de olsa, o güne ayrılmış bütün yemi tek atın önüne koyardım. Yem bolluğu arkadaşların yokluğuna evlâ mı gelecek diye, belki. Belki de bir at, bir kedi, bir karınca ezberi helâk ediverir bazan, ondan, sanırım. Çatlayacağını bilsem bunu yapmazdım. Zulüm olur. Ama çatlama sınırını da yaşamasını isterdim, eğer bir hafızası varsa, olduğuna inanıyorsam. İnanmıyorsam, yine zulümdeyim.

Diğer atlar yok diye acelesiz kaşağılamamı, tüm zamanı ona vermemi çifteyle, huysuzlukla, dile gelebilen, gelemeyen bir alayla karşılayacaksa, canıma minnet "kalan zamanı kendime ayırırım" demem gerekirdi. Ama zaman, atların zamanı. Ve hiçbririsinin, hiçbirzaman yeterince kaşağılanmamış olduğunu bilmek durumunda bir seyis.

Bir keresinde konuşacak insan yoktu, derdimi bir kediye, Matildaya anlattım, uzun uzun. Heyecanla ve hevesle dinledi. Ciddiye alınmak, üstelik kendisine dert anlatılması tüylerini ürpertti. Lâf bitince kucağıma atladı, bir şeyler anlattı, yüzümü uzanıp şefkatle yaladı, yaladı, yapış yapış oldum, ama ses çıkaramadım. "Ne anladığını anlayamadım, ama hayatımda hiç bu kadar iyi anlaşılmadım Matilda Kardeş!" dedim.

Söyleyeceği bir şeyi olan insanı uyuklayarak dahi olsa dinlememek, söylediklerini en azından kendisinin dinlemesine de engel oluş. Karşımda konuşan, yeter ki hikmeti olan bir şeyler söylesin, bir yükünü hafifletsin, bir acısını, neşesini paylaşsın da bana fazla ya da az gelsin.

Alabileceğimi kadarını alıp alamamak, çatlamak, patlamak ya da entellektüel yavrusuna "seni anlıyorum" diyen bir annenin şefkatiyle bakmak insanın kendi bileceği iş.

İncir çekirdeğini doldurmayacak neleri dinliyoruz, nelerle ilgileniyoruz. Biz hep boş salonlara, boş yüzlere, dibi delik kalplere konuşuyoruz. Eğer boş sıralar dile gelir de, havaya konuşulan, rüzgara bırakılan hikmetten şikayetçi olurlarsa, karşılarında kafa patlatan insana ders vermeye kalkışırlarsa, onlardan bu dünyada da şikayetçiyim öteki dünyada da.

Tafrasızca, tevazusundan konuşursa bir insan, uyuklama, dışarı çıkma, kibarca tüyme hakkına sahibiz. Söylenecek sözü olduğu için pişman etme hakkına değil.

Her şeyin bir hikmeti var. Yeraltındaki meyvenin, dalda aranması gibi bir şey, seyisin sözü çatlattığını görmemek. Aradığını yerin dibinde bulunca da, nebatatı kökünden etmemeli. Dalında görülecek dalında.

Papaz doğru yapmş, yanlış yapmış ayrı bir mevzu. Ariflere göre, konuşa konuşa insan olunuyor, koklaşa koklaşa. Bazan, kapışa kapışa. Söz seyiste bitince, hikmet de kapı dışarı edilmiş oluyor.

Her dediğinde bir hikmet olanların susmaları, herşeye cevapları olduğundan. Ve herşeye cevabın eğretiliğini bilmelerinden. Eleştirilemeyecekse dediğin, susarsın, konuşman şart değilse. Ezber bozulana kadar felakete yol açacaksa.

Papaz, şimdi seyise ister itiraz eder, isterse gülümser, söz onun. Ama tevazu da onun.

Hikmet, meseleyi, mevzuyu kapatan söz değil. Sözün, diskurun, akışın, alışverişin devamında olan, sohbette ve insanlararasılıkda yatan bir şey.

Yine "insan" dedik durduk, Matilda. Yaşasaydın, mırmır ederdin, sinirle kuyruk çırpar, haksızlık ettiğimizi hissettirirdin, muteriz ama munis, etraftaki canlıların annesi, yoldaşı, kardeşi.

Sözü kendisinde başlamayan. Manâsı kendisinde bitmeyen.

Medeniyetin Dili

2009-10-06T04:04:00.009+03:00

Akıştaki anda yaşayan anındalık. Evveli ve ahîri zaman olmayan, zamanda olmayan bir zamansallık ve zamandalık. Zaman diye ete kemiğe bürünme, mekânda görünme.

Anındasın, ama anın esiri , misafiri değilsin. Anda'lığın bir oluş(um) biçimi. Zamanda anlamakta hissetmektesin.

Ne bu ikincil, ne öteki.

Söz hakkını kullanıp gidiş. Konuşamayan, susmayı seçen, dili olmayan da söyleyip geçer. Anlayan oldukça.

Şimdi değil, hep yarın, yarın, yarın. Yapılabilmiş herşey geçmiş. Gören, işiten geçmişte kalmakta olana yüzünü çevirir. Geçmişte kalış dilin, hayatın, insanlığın, eyleyişin tomurcuklanışı.

Geçmiş, geçmişte kaldığından değil, bugüne kaldığından anın bilgisinin anahtarı.

Sabır, teslimiyetçilik değil, hakikate ve hakikatli insiyatife teslim oluş.

Sükûnetle niyaz ediş. Kendisinden bile feragat ediş, bir göstereceği varken. Mayalanma, kendisi oluş, kendisinden vazgeçmesi beklenirken.

"Hemen şimdi!": Zaman yok, sorumluluk yok demek olur, geçmişi geleceğe bağlama anından koparırsak.

İnsanî Varoluşun iddialarına katkımız ne kadar büyük diyebilmek için, sabrın, tevekkülün, geçmişi olan yarının ülkesine ve diline de dönüp bakabilmemiz lâzım.

Kaybetmek üzere olduğumuz memleket orada. İnsanlığın dili korkarım uzun bir süre daha anlamsız, geri ve kısıtlı gelecek ezberimize.

Eylül 2009'da Durum: Dengeler Değişiyor!

2009-09-27T03:45:00.004+03:00

BASIN. Yeni bir muhalefet şekilleniyor. Muhalefetsiz olmayacağını düşünmüş birileri olmalı dersem naif kaçacaktır. Varolan eğilimler bir yerlere çekiliyor, sekillendiriliyor. İnsiyatif çok taraflı ve ağır. Birbirisini hesaba katarak yer seçen pozisyon belirleyenler var.

İNDİKATÖRLER. İdeolojik indikatörler, propagandanın kapalı argümentasyonundaki değişiklikler, bürokratik söylem, muhalefetin açılma stratejileri "iktidar"da bir sonbahar düzenlemesi olduğuna işaret ediyor. Muhalefete itici gelen, kamplaştırıcı ve militan "liberalite" , merkezden uzaklaştırılıyor gibi görünüyor. Muhalefetteki şekillenme ise basının şekillendirilmesi biçiminde. İktidar merkezindeki en itici ve sığ militan tavır geriletildikten sonra toplumda belli bir depolitizasyonun yolu aranacak. Varolan gündem tansiyonu düşürücü olmasa da, politika aktörleri şekillendirilerek erime noktasından uzak tutulacağız.

İKTİDAR. İktidarın "hiç beklenmedik" bir biçimde kendisine bağlı tansiyonu yüksek tutan duruş ve çevreleri düzenleme işaretini vermesi neyin nesidir zamanla tartışılır. Yeni muhalif çevrelerdeki düzenlemenin buna ne kadar bağlı olduğunu da bilenler tartışır, anlamaya çalışırız. Şimdilik dikkat edilmesi gereken argümentasyonda değişiklikler olacağı. Başka bir deyişle siyasi "paradigma" değişiyor, gazatelerdeki anlamıyla.

MUHALEFET. Bir başka ses, ton yakalayacak. Ancak basındaki şekillenmeye, majestelerinin muhalefetine de izin vermeyecekler. İtiraz ve uyum paralel gidecek. Aktörlerde değişiklik beklemeyin.

LEX AVŞAR. Yargının Avşar Davasındaki tavrı, "yargının bağımsızlığı"na hassasiyeti de belirleyecek. Yargı ya daha fazla tartışılacak, ya da basın, eleştiri ve muhalefetin rolünü üstlenmesi gerketiğine dair anlayışı devre dışına bırakacak. Bu hem uygulama/yorum/ aplikasyon işi hem de yasama sorunu.

ÖZEL MAHKEMELER ve özel yetkili yargı görevlileri de normalizasyon sürecine çekiliyor gibi görünüyor. Bundan önce klasik devletçi söyleme muhalif değişiklikler ve zorlamalar gündemdeydi. Bugün devletçi ve milli söyleme karşı ölçüyü kaçırmama, hukukî meşruiyetin sınırlayıcı felsefesine geri dönüş sözkonusu gibi görünüyor.

POLİSteki politizasyon frenlenecek gibi görünüyor. Bunun bir gereklilik olduğunu söyleyecekler çoktur. Gereken ne yapılıyor ki dünyada? Polisin devre dışı kalması muhtemel bir kutuplaşmada taraf olmaktan çıkarılması, hukuk devletinin ve demokrasinin gereği. Bu kadar çok alandaki değişiklikler, skandallar ve şekillenme belirtileri tesadüf olarak görülmemelidir.

SOL. Bir Mayıs'a dikkat edilmelidir. Hükümet ve polis aynı tavrı izlerse, halâ olağanüstü bir haldeyiz demektir. Bir Mayıs üzerinden bir sivil sıkıyönetim gösterisi yapıldığını yazmıştım bir kaç sene önce. Gerekçeleri ve ne ölçüde geçerli olduğu zamanla ortaya çıktı. Dikkat edilmesi gereken bir başka nokta burada aslında solun hedeflenmemesidir. Ancak, evet, ancak, solun şamar oğlanı olarak görülmesi 12 eylülün "sözde weberian" dinci ya da laik popüler kültürünün ve yeniliberal tavrının emeğe, işe, alınterine, çalışmaya, bağımsızlığa, eleştiriye bakışı ile de alâkalıdır.

GERİLİM. İtirazı olan herkesi düşman ilan etmeye kalkışabilecek bir karagözlülük, (itirazı olanlardan gelen) aklı başında duruşla dengelendi. Bu nereye kadar sıcak kapışmayı tehir edebilirdi bilemiyorum. Toplum ısınmıyor, ısıtılıyordu. Yumuşama ezber dayatamayacağımız birlerinin olduğunu görmekle başlar. Ezberin farkına dahi o noktada varırsınız, bazan.

DEMOKRATİK SOĞUK SAVAŞ. Hangi soğuk savaş demokrasi için pazarlanmadı? Kimse ilan ettiği gizli açık savaşın galibi olarak görmesin kendisini. Hukuku işleterek, kurumlaştırarak atılmayan hiç bir adım kazanım değildir, toplumsal dayanışmaya yansımayacaktır.

TASFİYE EDİLENLER "kimi temsil ediyorlardı?" diye sormamız gerekecek, yeni şekillenmeleri anlama kılavuzunun bir parçası olarak. Özellikle de "resmi muhalefetimiz"in simasını okuyabilmek için.

İZLEMEK. Seyirci bile olsak, dostluk düşmanlıktan değil, hakkaniyetten, ölçüden, haktan hukuktan konuşmamız lazım. Meşruiyeti şart koşmamız gerek. Dostumun dostu, düşmanımın düşmanı gibi lafza başvurmamız insanlığı terk'e koşuttur. Sabırsızlık, hezeyan ezilenlerin dahi hakkı değildir!

(Çok şey oluyor, şekilleniyor, sessiz ve derinden akıyor dünya yine. Anlamak için siyaset bilimci olmamak, dersini alaturka üniversitlerde inkilisce almış olmamak, kuramla praksis arasındaki eytişimi hiç olmazsa gündelik akılda germemek yeterli. Online yazıldı düzeltilmedi. Yanlışları kendiniz düzelterek okuyunuz Efendim. Biz de yazdıklarımızı gözden geçireceğiz, elbette. Zamanımız bu kadarına yetti, bağışlayınız.)

Gayret İçinde, Ter İçinde

2009-09-20T18:07:00.003+03:00

Hastalara acil şifalar diliyorum. Dostsuzlara dost. Bayramsızlara bayram. Aşksızlara aşk. Keyfi yerinde olanlara daha fazlasını. Sıpalara bol saman. Vatansızlara vatan. Yoldakalmışlara açık kapılar ve yol açıklığı. Denizlerde olanlara iyi rüzgarlar. Yolda olanlara kazasız belasız gidip gelmeler.

"Ne olacak memleketin hali, insanlığın hali, dünyanın hali?" demeden de çekip gidemiyorum. İş var, yol var, zaman azalıyor. Geride bırakacağımız ne? Gerçekten ilerledik mi? İnsanlarını ve kültürünü hibe etmeye yetiştirilmiş nesillerle kaç bayramımız daha kaldı? Elde kalanlarla, geride kalanlarla, insanlığı bırakmamaya kararlı üç beş kişiyle bu kültürü yeşertebilecek miyiz bilemiyorum.

Ayakta durdukça emek vereceğiz. Çırpınacağız. Bayramlı bir nesildik. Çok acılar çektik ve ne dolu yaşadık. Yine aynı hayatı isterim. Hiç bir şeyin bedavaya kapılmadığı bir hayatı.

Bu dünya bir cennet olamaz, olan da hep elde kalamaz. Daha adil, daha dayanışmacı hakkani ve hakikatli olunmasının önündeyse hangi engeller var? Olmamız gereken bu iken halâ neyi bekliyoruz Ey İnsanlık?

Gayret içinde, ter içinde, emek içinde, aşk içinde insan hayatları diliyoruz, bu bayramda da.

Bir halk olmayı, bir insanlık olmayı diliyoruz ve emeğini veriyoruz.

Geç Gelen Sorulara Cevap Beyanındadır

2009-09-06T03:33:00.006+03:00

N'oluyoz, nasıl tavır al'caz?

Ya verilmiş bir karara güvenecek ve peşinden gideceksiniz ya da temkinli davranacaksınız.

Hangisi daha demokratik bir tavır?

Açılımcı acelecilik bile demokratik. Yani temkinlilik de. İster delege edin insiyatifi, ister insiyatifliliği hedefleyin, düğüm kendisini ele vermiş değil.

İskender gerekmiyor yani?

Hayır. Kaç porsiyon iskenderiniz olursa olsun, kılıç atılacak yada dişlenecek bir düğüm orataya çıkmış değil. Söz konusu olan düğümün şekillendirilmesi. Bunun da "doğal bir süreç" olmadığını düşünebilmemiz lazım. Varolan sorunların hangi eksende bir araya getirileceği, sorun soyutlama, paketleme ve harmonzisasyonu varolan ufuklardan olacaktır.

Hazır mı bu ufuklar, el altında mı, yani karşısında konuşup tartışabildiğimiz bir bakış ile alâkalandırılabilir mi?

Bu bütünlüklü haliyle, hayır. Bir dönem kendisini ele verecek. Kendisi de bir pragmatikte, uygulama paraksisinde şekilleniyor, "son" verili halini alıyor. Bu denenebilir, sınanabilir hali, açıkta tutuş rakipsizlikle alakalı. Hem rakipsiz hem de aynı bütünlüklü bakışa cesaret edebilecek bir etkin duruş yok. Bu avantaj mı dezavantaj mı kendileri açısından bilemem. Basit diyebileceğim entellektüel kökler üzerinde yükselen bir neobarok inşaat mıdır nedir, kararı siz verin.

Temkinlileri "beklemede" tutan, yani "temkinli" tutan ne?

Erozyona rağmen beklemede tutan. Sebeplerinden birisi İran'a/İran'da ne olacağını görmeden pozisyonlarını kilitlememek istemeleri. Yeni gelişmelerin, yani düğümün ortaya çıkmasında başrolde kayma olacak mı, hikâye anlam değiştirecek mi görmeleri lazım. İkincisi, dibe vuruş anını görmeleri, ne gibi güç guruplaşmaları olacak okumaları lâzım. Türkiyede (ve çevremizde) aktörler ve oyun tarzları değişiyor. Hamasiyat değil yani, sessizliğin ve serin duruşun nedeni. Faylar yerine otururken çürük zemin ve çürük çatı altında zincire vurmak istememekteler kendilerini. Bu özgüvensizlikten değildir. İyi okunmalıdır. Toplumun olgunluğuna güvenleri artmış siyasetlerin duruşlarıdır. Paniksiz davranabildikleri sürece toplumsal dayanışmanın yeniden şekillenmesinin gerekebirliğini göze alabileceklerdir.

Nedeni?

Basit. Toplumsal Dayanışma biraradalığımızın içinde şekillendiği, meşruiyet ve tanımını bulduğu "yer"dir. Havuç bol olsa bile yetmeyecek, ulufeyle, ideoloji ya da tepkiyle varılacak yerler sınırlı. İnsanlık kendiliğindenimsi gibi görünen süreçlerde kendisini yeniden üretip yenileyemez halde.

Neler olabilir?

Korkulacak bir şey yok. Bir kendimiz üzerinde çalışma dönemi yaşayabiliriz. Daha bağımsız, daha sakin, daha dayanışmacı bir insan modeli öne çıkacak "weberian" dindarlık modeli ile öngörülenin karşısına. Ancak bunun eğitim sistemine vb yansıyacağını düşünürseniz resmi insan tipinin üzerinde yokselen bir iç boşaltıcılığa alternatif getirmesi gerektiğinden bir insani devrim olarak da görülebilir. Dünyanın ve bizim insani geleneğimizin verileri sosyalpsikolojisine, toplum kuramına da kavuşacaktır.

Bunlar olacak?

Hayır. Bu içboşaltıcı inat ve açgözlü tavır devam ederse evet.

Açılımlar olumsuzluk taşıyorlar mı?

Hayır, kesinlikle, kendi başlarına ezbere bir tepkiyi haketmiyorlar. Ama bir paket olarak bakıldığında, bunları sevk ve idare edecek insiyatifler üzerine düşünüldüğünde, karşı ve özellikle de paralel insiyatiflerle birlikte düşünüldüklerinde "temkin"liliğin frenlemesi söz konusu oluyor.

Açılımlar medeni cesaret işi değil mi?

O kadar ezbere cesur ve yiğit var ki ortalıkta. Bir zamanlar işkenceleri desteklemiş, çetelerden yana yeralmış, şimdiki açmazları tahkim edenlerin yanında yer almış sözcüler var ortada. Eğer hükümet dünkü tavrını takınsa idi baştan ve muhalefeti angaje edici, eleştiriyi özelndirici bir tavrı takınsa bu sözcülere bağımlı imiş gibi görünmezdi. Cesaret bir yerden cesaret alıp başka bir yeri zorlamak değil. Cesaret dayanaksız kalmayı göze alabilmekte. Bu hükümetlerin işi değil, görevi de değil. Ama hükümet yandaş denilen aydın kesimlerine ve platformlara karşıtlarıyla "eşit" şartlar altında diskur yürütme şansı vermeye çalışabilirdi. Yapamadılar. Konuşanların çoğu güzel şeyler söylüyor ama tereddüt duvarına çarpıyorlar.

Hükümetlerin de "cesur" olabilmesi de söz konusu değil mi?

Kurtuluş Savaşında "Ankara Hükümeti" pekalâ cesurdu ve öyle olmaları gerekiyordu. O döneme bir (yeniden)kuruluş dönemi olarak bakılabilir. Kaybedecekleri ne vardı? İmkanlar daha fazla olsa daha az temkinli davranamazlardı ayrıca. Ancak bir düzeyin üzerinde risk aldılar. En kötü ihtimalleri eleyerek karar geliştirdiler. Cesaretleri, cesaretle uygulamaya geçmelerinde. Şimdi kuruluş değil yeniden şekillenme söz konusu. Cesareti olumlu vurgusundan alıp gözükaralıktan geçirip olumsuz yanlarına doğru götürdüğümüzde ortaya çıkan ölçüt meşruiyettir. Kaybetseydik bile Büyük Taarruz meşru idi, bu direnç ve cesareti alkışlayacaktık.

Bu Hükümetin ise tek tek konulardaki çözüm istenci meşrudur diyebilirim. Ancak tekil konular paket7kompleks haline geldiğinde, uluslararası hamlelerle birleştiğinde ve peşinden gelecek olası dış politik belirleyici ve ağır müdahalelerle bir arada düşünüldüğünde meşruiyet mevzuu açıkta kalıyor. Bence bu sorun insiyatif sorunu ile alakalıdır. "Kimin insiyatifi? sorusu bu yüzden sıradan bir soru değildir. Cevaplandırılıp cevaplandırılmaması veriilecek sıfatların anlamlarını da belirler. Katılımcılıkta, demokrasiyi dolaşıma sokmada gönülsüz davrandılar.

"Yandaş Aydın" olumsuz bir deyim sizce de?

Retorikte demokrasi "yandaş" aydına yetebilir, onlar susurluk demokrasisiyle de yetinebilirler, ama, ilk tereddüte sokulanlar nedense demokratlar oldu. "Coplar öldürmüyor ki!" diyor bir liberal aydın açık oturumda taraf tutmaya zorlarken karşısındakini. O coplar12 eylülde insanların rahimlerine sokuldu, sayın yandaş liberal! Tecavüzcüler yükseltildiler, konuşturuldular. Halâ da konuşuyorlar. Nasıl bir sembolikle oynuyor liberal aydınlar farketmeden, akıllara ziyan. Cesaret güzel de kör ve cahil olmamalı! Saygılı ve saygın olmalı! Taraf olmak ayrı, karşı tarafı tavra zorlamak ve tarışmayı sadece buna araç görmek ayrı. Taraf ol ama tavrını tartışmaya aç. Karşı tarafın acılarını paylaş. Veba mı, kolera mı gibi ikilemleri insanlar ellerinin tersiyle iter. İki vicdan karşı karşıya gelmeli. İnsanlık köprüsünde, diskurunda. Kardeşçe kapışma diyelim buna.

Umut yok yani "konuşturulan" aydında?

Bunu susturulana karşıt olarak kullanıyorsunuz ama, asıl susturulanlar şimdilerde susturulan aydınlar değil. Yeni yeni susturulanlar da, konuşturulanlar da gerçekten susturulanları çiğneyerek konuşanlar. Susturan ve konuşturulan demek için birisine söz hakkını savunmamış, başkalarının söz hakkı için risk almamış olması lazım. Bu kriterlere uyanlar zaten aydın maydın da değillerdir, aydın kavramına bir hakikatlilik yüklediğimizde.

Yeni Aydın için ne söyleyeceksiniz?

Sözünün arkasında duran insan çok az. Ulufeye, rüzgara ve icazete göre yön alıyorlar çoğu. Hangi taraftan olursalar olsunlar sosyalizasyonları yarım, tartışmaya kapalı ve sansürcüler ağırlıkta. Şu ana kadar bir söz verip de tutan bir aydın, bir sözünün ardında duran bir aydın ile ben tanışmadım, maalesef. Çok büyük konuşuyorlar, temsili seviyorlar. Cemaat ruhunun dışında yaşayamayacak kadar bağdaşıklıkları zayıf. Bağımsız ruh sahibi insanlar? Önder karakterli olanları Çorum ve Maraş katliamlarının önünü açabilmek için ortadan kaldırıldılar, sürüldüler, işsiz aşsız bırakıldılar. Yeni aydın, yeni akademisyen hiç bir klasik kritere uymuyor gözümde, yurtdışında bulunmuş olmak kriterini gitgide şeddelendirerek nereye varabilirsiniz. 20 dil kriteri koysanız ne olacak? Sosyal bilimler memleketi araştırmakla derinleşir. Arşivlere hakim olmakla. Gittiğiniz yabancı ülkelerde de oradaki hayatı kurcalayabildiğinde. Gittiğim her seminer ezber deklarasyonundan ibaret ve bunun en iyisini bizimkiler yapıyor. Batıda ezber bile zayıfladı. Doğu kendini lağvetmek ve ihraç etmekle, oyundışı bırakmakla meşgul. Batı üniversitelerinin belkemiğini tartışan marksistler oluşturdular ve onlara itirazı , diyaloğu olanlar. Bu manevibilimlerde böyle. Doğa bilimlerinde de temller çok zayıf. Ama yine de bilim yapılabiliyor, bunda sorun çözüm mekanizmaları ve bazı gelenekler önemli, ama bilimlerde de bir daralma var.

Yeni aydın? Öyle bir şey yok. Varsa da ben görmedim. Yeni cehaletler geliyor ve eskiyorlar sürekli. Klasik olamayacak olan sadece parantezdir, kabaca özetlersek. Yandaşlık ya da karşıtlık değil bağımsız duruş ahlak ve vicdan sahibi hakikatin peşinde koşan çocuklardan adınlar büyür. Cemaatler gerekiyorsa tartışma ve tartışmayı müdafaa için gerekiyordur. Gerisi hakikati karartır. Kapalı toplumculuğun cemaatinin ruhu mezarlık kadar canlıdır. Mezarlık kadar bile değildir hattâ. Üzerinde koşuşturan tavşanı, karıncası, ağlamaklı insanı yoktur.

Cemaate dinsel bir vurgunuz yok.

Yok. Topluluk. Bazan mikrocemiyet/mikrotoplum. Sağ, sol, marksist, muhafazakar, dindar, liberal vb cemaatler var. Sol "eleştirilemez aydın tipi" ortak havuzdan çıkıyor. İnsanlar savunma korunma için bir araya gelip dışarıya kapanabilirler. İçinde yaşadıkları toplumda hakim siyasetlerin kurbanı olabilirler. Kurbanken, toplum oluşu kurban edebilirler de. Çıkar topluluklarına dönüştüklerinde; haketmeyenle dayanışmayı öncelediklerinde; yol kesmeye, önkesmeciliğe soyunduklarında. Açık bir cemaati kapatmaya kalkarsak, gelene kapalı olursak, yeni geleni az, eskiden geleni çok kardeş bilirsek, dışarı çıktığımızda insanlarla dayanışmayı yani insanlığı ikincil plana alırsak özgürlük için bir araya gelmiş, eleştiriye açıklıkta bir araya gelmiş olma vasıflarını yitiririz. Kapalı topluluklar varolma yokolma ikilemi ile karşılaştıklarında, yani zulümle karşı karşıya olduklarında veya açık bir ortamda özgürce tartışmayı garanti altına alamadıklarında meşruiyet kazanırlar. Kapalılık denetime; iç ve dış eleştiriye kapalılık anlamındadır. Zaruriyet iddialarındaki hakikat, dikatatörlüklerle, baskı ve takip ile karşı karşıya oluşla, sansüre karşı duruşla alâkalanabilir. Hem toplumların hem de toplulukların açıklığı ve saydamlığı hedeflemeleri esastır.

Gündeme dönersek?

İranın başına ne gelip gelmeyeceği netleşmeden bölgedeki siyasetler kesinleştirilmezler. Bu öncelikli çünkü en dehşetli sonuçlar buradaki gelişmelerden çıkar. Irakta ve Afganistanda durum. latin Amerikadadarbeler olacak mı olmayacak mı? Demokrasimizin geleceği: Projelerimizi takip edip etme hukukumuzun olmayışı; kültürümüzün ve milli eğitimimizin "sosyal patolojilere" açık tutuluşu, üniversitelerin ve bilim anlayışının tıkanmışlığı gündeme getirilemeyen, bu yüzden daha radikal sonuçlara yol açabilecek kaygı kaynaklarıdır.

Kesinleştirilmiş siyasetler de pragmatiğinden koparılıp dondurulacak ve yeniden şekillendirilemeyecekse, bu hürriyet söz konusu olana kadar statükoculuk olmayan ama ona benzeyen, süreçleri uzatan "sonucu açık tutuş"lara neden olacaktır.

"Bekle gör" dönemi bitti. "Bekle, gör ve nelerin yapılabileceğini çıkarmaya çalış!" evresindeyiz yeni dönem siyasetin. Hakikatle koklaşıyoruz.

Bir dayanışma/halk olabildik mi sorusuna da cevabım: Kısmen hayır. Ama bu kaygı var ve hayıra alâmet.

(online yazıldı, düzeltilmedi, yanlışlar ve kopukluklar var düzeltilecek)

Çay ve İhtiyaç Molası

2009-09-05T07:13:00.003+03:00

Yorgun argın, tekrar okuyamadan, eleştirip düzeltemeden yazıp duruyoruz.
Düzey tutturamıyoruz:)
Çalışmamız öncelikli. Borç harç var ödenecek.
Gündem karmakarışıktı, nihayet toparlanıyor.
Düğümlerin açılım sahnesindeyiz.
Biraz ağırdan alacağız.
Sonra fotoromanların hepsi bir kareye sığar.
Tabii ki perspektif sorunu.
Yazarsak, ağırlığı yorumbilgisine vereceğiz.
Ve yazdıklarımızı düzeltmeye, tasnif etmeye, eleştiriden geçirmeye, tamamlamaya çalışacağız.
Gücümüz yettiğince.
Şimdilik hoşçakalın.
Son yazdıklarımı pek tutmadığımı, ama serilip uyumadan önce yazmayı uzun bir süredir (sınadığımı) denediğimi br kere daha itiraf ederek.
Hayırlı Ramazanlar ve hayırlı bayramlar herkese.

Konuştuklarınızda İnsan Yok

2009-09-03T09:08:00.004+03:00

Kimi vatanperver yazarlarımız diyorlar ki dünyada bizden başka herkes ya insiyatif sahibi ya da piyon. Makûs taliimiz hep seyir, hep seyir.

Vatan kavramı kendine dar gelen aydınların bazıları da diyor ki evet, bize ne gelirlse iyi veya kötü getirilmiştir: Ya efendilerimizin dedikleri ya da barbarlık!

Kimi diyor ki "gençleştirelim". Savaş görmemişleri general, tecavüzcü (mütecaviz) kovalamamışı emniyet müdürü, topa yeni başlamış yetenekli gençleri milli takım antrenörü yapakla başlarsak herşey hallolacak hani. Dışardan bakan değil, partibaşkanı tayin edilen bir ülkede parlak gençlere siyaseti bırakıp daha kolay yönetileceğiz. Görmüş geçirmişliğin bir önemi yok, hayaı tanımanın bir önemi yok, toplum mühendislik meselesi.

Kimi diyor ki tecrübe gerekli, bırakın acelmileri. Yani başkalarının tecrübe edinmelerine kapatmak gerekli hayatı. Bunayana kadar otursunlar yerlerinde.

Yedi dil bilmek gerekli. Tarihçi olmak, felsefeci olmak için. İnsan olmak, düşünmek dilini bulmaz yani?

Kaç diplomalı kızımız bakana danışman oldu, aferin. Ne büyük katkıları olmuştur. Na kadar beğeniyordur bizi dünya. Milyonlarca gencin önünde yürüyenlerse halâ mahkemelerde sürünmeli.

Kimi diyor ki gencin işi hayatın tadını çıkarmak. Pısırık pısırık oturup arada bir seviyeli beraberliklerin arasına dalıyorlar terminatör gibi. Sonra sıkılıp aralarına birilerinin girmesini bekliyorlar sanki. Ne zevksiz bir zevkçilik bu, gumpir yiye yiye patatesleşiyor insaniyet.

Kurtulmuşlar diyor ki bir fikrim var sabitleyip kurtuldum, arındım ve harikayım. Mutsuz, bahtsız ve kanıtlanmamış da. Biteviye emek çırpınma, didinme köylülük olmalı. Onca ezber, okuma, yazma, dile gelemeyen dilleri bilme yani dilsizce dillenme icazete kadar. Bilmez yatıp bilir kalkıyorsun. Ama uzun ve uykusuz bir gece, çilesiz değil tamamen, ama çilesizlik için.

Kimi sufiler diyor ki onaysız olmaz, kendimle olmaz, garantili olsun, formülü bulunsun, olalım ve kurtulalım.

Düşünür kılıklılarımız diyor ki, ben diyorsam doğrudur. Doğru tartışma, tartma, konuşma, yorumşlama, eleştirsine açık olma işi değil yani.

Fitbolunu oynuyosun, mankenini alıyosun, ya da defilene çıkıyosun fitbolcunu alıyosun bitiyo yani.

Devrim yapıyosun, işi tamam. Sorunları bitiriyorsun.

Bir kitap yazıyosrun her şeyi aydınlatıyorsun. Artık yazılmasına gerek yok. Sen tüm zamanlar için yapılacağı yaptın, anlaşılacağı anlattın, senden sonra düşünenler abesle iştigal ediyorlar.

Değişmeyen şeyler zenginlikle evlenmek, yalakalık, hayal için hakikati ezme hakikatsizliği, aşksızlık, şevksizlik zevksizlik.

Zevk bir toplumsal incelik, öznelerarasılık değil de köfteleri çuvala doldurmak, gurmelik, estetlik. Tıkınmak, tıkıştırmak, gevezelik etmek, susturmak, ahkâm kesmek, geviş getirmek. Tadında bırakmak, ölçü ve had bilmek, tevazu, denge, incelik, düşüncelilik, ihtimam, alınteri sanki zevksizliğin aygıtları.

Söz hakkı tanımayan, kendi yolunu bilen, ama yolunu başkalarının nefesborularından geçiren, asosyal bir parlaklıkla karşı karşıyayız. Diplerini bile aydınlatamamaktalar. Ne halkın nabzı. Ne hakikati aramanın çilesi.

Zebanilerin sözcülüğünü yaparak cennete davet edemezsiniz, etmemelisiniz insanları. İnsanı dinlemelisiniz, anlamalısınız.

Hayat kin, intikam, revanş işi değil. Öğrenenleri, öğretebilecekleri konuşturmadığınızdan öğreneceksiniz. Öğrenmeden bu dünyadan gidemeyeceksiniz.

Söke söke öğretir hayat. Kulak tıkasanız da. Zevksizliği zevk edinseniz de.

Hayat arıtır insanı, iyi hayattan da kötü hayattan da, hayatsızlıktan da düzgün şeyler çıkar. Mesele sırt dönüp dönmemenizde avcunuza doğan, her daim yenilenen ve şekillenen hayatınıza.

Mutluluğu da felaketleri de kendisine armağan olan tek yaratık insan. Ufku açılarak, aklı başına gelerek, koruktan şarap çıkararak gelip gidebilen insanlık.

Başkalarının dertleri, rüyaları, tasaları, nabızları yoksa bizim için, dünya da yok. Dünyadan alabileceğimiz de yok. Kapış, mücadele et, itiraz et, diren, haksızlığa karşı çık, ama, kendine itirazı da hasıraltı etmeden.

İnsanlık nasıl bakabilir kendisine insan gibi, insan nasıl insanlığını çiçeklendirebilir ve adam gibi yaşayabilir? Derdimiz bu olmalı, az biraz.

(bitmedi, düzeltilmedi, gözden geçirilecek)

Yolda Bıraktıklarınla Yolda Kalan Sensin!

2009-09-02T06:36:00.011+03:00

Yolda bıraktıklarınla yolda kalan sensin.

Bir bekleyeni olmayansın sen.

Bir bekleyeceği, bekleyebileceği olmayan.

Ağlamayı, inlemeyi, sızlamayı, affedilmeyi, kendini affedebilmeyi beklemeyi bırak artık.

Yaşın kemâle erdi. Söyleyebileceğin az çok bir şeyler var. Başucunda bekleyebileceğin kimsesizlerin.

Kül tenekelerinin yanına kıvrılan kedileri selamla.

Mahallenin delisini örten sokak köpeklerinin önünde eğil.

Yollar, iskeleler, erkenci kahveleri, çardaklar yolda kalanlarla dolu.

Sen ne bekleyensin, ne de beklenilen.

Sen yenilmiş bir kişisin, yenmiş bir kişisin.

Harabenden yükseliyor fidanın, dinle çıtırtılarını.

Her şeyin bir zamanı var.

Zamanın geliyor, zamanın geliyor.

Çiçek açacaksın, meyveye duracaksın.

Kuşlar didikleyecek, taşıyacak çekirdeklerini ıssız adalara.

Zamanını bil, zamanını bil, zamanını bil.

Meyveler ayaklarının dibine dökülür, çürür, ekşir de sana döner.

Ziyan yok, ziyan yok ortada.

Çıplak güneşte kavrulacak fidanlar yetişecek gölgende.

Gölgen onları zayıf bırakana kadar.

Kökleri sana su bırakmayıncaya kadar, üzerlerine yıkılıncaya kadar bekleme, sal onları yollarına, bırak dört bir yana taşısınlar bahçıvanlar, meclisin her daim dizinin dibinde olamaz ya?

Yolda kalanlara gölge ol.

Yola çıkacaklara gölge ol.

Kendi eteklerine, gövdene, toprağına gölge ol.

Kendi sularını yapraklarında havalandır.

Kuşları barındır, doyur, misafir et cıvıltılarını.

Uzak ülkelere yolcu et, selam gönder dört bir yana.

Ve selamını al, başka bahçelerde kök salanlardan, kuşlar, kuşların döndüğünde.

Kendine düşmanlığı bırak, kendine acımayı bırak, kendine kızmaya ara ver.

Beklememe beklenmemenin zamanından, yolculara durak olmaya yeşermektesin.

Toprağını sıkı tut, yemişini esirgeme rüzgardan çamurdan.

Bahçeni bir arada tut, sele verme, seli ağırla, yele verme, yeli ağırla.

Sende duraklamak yolda kalmak değil, senden yola çıkmak yola çıkmak değil.

Bazan bir kavağı, kirazı, çınarı, tekerceni, devetabanını bekler tüm yeşeriş.

Yeşeren birbirine tutunur, birbirinden yol alır.

Göçler sana gelir, senden gider.

Sel eteğinde göle döner, yel serinletir.

Gelen cıvıltıyı dinle, vefasızlıklarından bu doğarsa, ey dost, vefandan neler doğmaz?

Acını terket, acını terket, acını terket.

Kendine dön, kendine dön, haydi kendin ol.

Kederden bayram çıkar, meyvelerini sun, cıvıltıları sun, sun çiçeklerinin kokusunu.

Günahsız kimse yok, birisini yolundan etmemiş kimse yok, gelenine kapısını açmayı unutamış kimse yok, kırgın olmayan kimse yok, kadri bilinmiş kimse yok, kadirbilir kimse yok hayatta.

Haydi, meyveye durma zamanın yaklaşıyor, fazla zamanın yok, yasla geçirecek zamanın yok.

Rüzgarla raks et, rüzgarda raks et.

Aşka ev ol. Yeşerene gölge ol. Duraklayanı doyur. Yorulanı dinlendir. Haberciler bırak konuşsunlar sabahlara kadar. Sabahlara kadar susmasın bülbül. Yar bahçedeymiş, değilmiş ne gam. Onlar senin uğultunu taşıyan misafirler. Onlar yayılan söz. Yayılan aşk. Uzak kalmayacak hakikatine.

Ve ulakların nerelere varabildiğine ulaşamadan bitecek zamanın. Zamanımız bitecek. Zaman bitecek.

Serinliğin düşen meyvelerinle kanat gerecek toprağına. Kuru gövdeni marangozlar işleyecek. Kabukların üşüyenleri ısıtacak. Yare sen de kavuşacaksın, sen de yarine kavuşacaksın, sen de kavuşacaksın.

(Online yazıldı, yeniden okunup düzeltilmedi)

Kızlara "Bacım" Diyen Arkadaşlarımın Anısına!

2009-09-01T08:00:00.008+03:00

Yoktuk.

Sivasta otel yanarken, insanlar yakılırken.

O kadar aşağıladığınız neslimizden kimse yoktu da, kalabalığın önüne geçebilen olmadı. Linçe karşı duran, durmayı bilen, bu halkı bilen, zulmü, talanı, neyin nereye kadar gidebileceğini bilen bir yiğitlik yoktu ki ortaya çıkmadı. Evet, gebeş köşe yazarlarının çattığı kavram yiğit, yiğitlik, şeref, haysiyet, duruş, fedakarlık, halk, köylü, taşra.

Bizleri sürmekle, susturmakla, yayınlamamakla, dağıtmamakla, bizlere iftira ve hakikate zulümle gelebildiğiniz yer bu ve bu kadar!

Bu Ülkeye gerektiğimizi o gün, o yangında gördüm. Bizsiz insanlığınızın hep yarım kalacağını.

Örtbas etmekle birşeyler kazanamayacağımız sorunlar halının altına süpürüldü. Yüzleşmediniz.

Sokaklarda vurulduk. Hapislerden çıktık, ortaya çıktık, yurtdışından döndük, ne bilgimize, ne tecrübemize ihtiyaç duyuldu. Bize en fazla sırt dönenler, varlığımızdan en fazla rahatsız olanlar, yokluğumuzda yerimize geçmiş olanlar oldu. Akademilere sıfırdan başlamak istediğimizde dahi alınmadık.

Hayatlarını kurtarmak için hayatımızı tehlikeye attığımız insanların gazetelerinde, dergilerinde engellendik.

Kendi kurduğumuz dağıtım şirketlerince dağıtılmadık. "Arkadaşlarımız"ın kitapevlerinde bile kitaplarımız satılmadı.

Omuzumuzda bir geleneğin, mücadelenin mirasının yükü, itildik, kakıldık, hiç bir yere sığdırılmadık, konuşulmadık, konuşturulmadık.

Hamdık, piştik, Elhamdülillah.

Ne mağdurluk hakikaten mağdurluk, ne de mağrurlukla değiş tokuş edilecek bir yük. Tecrübesiz, tecrübeye açık duruşsuz insan olunmuyor, aydın olunmuyor, açık ufuk sahibi olunmuyor.

Ağlamak, sızlamak, şikayet insani olmasına insanî de, bir bizlere insanlık, yakınma, ağıt yakma, acı çekme hoş görülmedi.

Bir bizim dinleyenimiz olmadı. Çöllere, dağa taşa, sakan geceye, yakan güneşe yakındık. Çölleri, dağı, taşı, nehiri, geceyi, gündüzü zulümden sakındık.

Ne üniversiteleriniz üniversite, ne akademileriniz akademi. Ne bilim yapıyorsunuz. Ne de felsefe. Bunlar adına kırmadık kafa, talan edilmedik huzur bırakmıyorsunuz, ama ortada bir kaçı biraz ciddi, gerisi kıytırık çalışmala. Esersiz, mimarisiz, estetiksiz, ahlaksız bir münevver sınıfı.

Açgözlü, ukala, çok bilmiş yazarlarınız, pazarlamacı yayın yönetmenleriniz, eleştirilemeyen eleştirmenleriniz, üzerine çıktığında yani konuştuğunda dünyayı susturan kürsüleriniz ve yayın programlarınız var. Bizler, kendimizi susar, insanlığı, hakikati konuşmayı, konuşmayı düşlerdik. Hiç bir zaman bizim gibi olamadınız. Demokrat olamadınız. Toplumda insan olamadınız.

Siyasi parti geleneği kalmadı. hukuksuzluğun siyaset düzenlemeleri ile siyaset yapmaktasınız.

Sendikalara modası geçmiş kuruluşlar diyen "ilerici"liği seksapele yüklemiş kalemleriniz var.

Evet, biz başkalarının eşlerine, sokaktaki tanımadığımız kızlara, mücadele arkadaşlarımıza "bacı" falan derdik. Peki siz neden dana gibi bakmaktasınız? Sevdiklerimize "bacı" demedik, şıpsevdi olamazdık. Sevdik ve terkettik, uzak durduk çoğumuz. Etrafımızdakilere neler yapılırdı? Evet, bilemezsiniz. Düşünmediniz.

Utangaçtık, mahçuptuk. Evet. Güzel bir kızı başkaları için de beğenebilirdik. Kendimizi unutabilirdik. Diğerkâmdık. Olmayanlarımız da vardı. Doğrumuz doğru, yanlışımız yanlış, eksiğimiz eksik, ama burada sizleri ilgilendiren yanlış ne? Yapmayın. Siz doğru bildiğinizde karar kılın.

Teyzelerin pazar çantalarını taşır, yaşlıları karşıdan karşıya geçirir, hamilelere, hanımlara, kız arkadaşlarımıza, çocuklara otobüste yerimizi verirdik. Bunlardan kime ne?

Ama bir otel yakılacağı zaman, o otelin önüne dikilir engellerdik.

Aşkı da merak etmeyin sizlerden fazla dert edindik.

Hayat kadınları, konsomatrisler, evden kaçan kızlar sevmişti kendilerine "bacım" diyenleri. Arananları en yakınları ele verirken, onların sakladığı olmuştur, mahşeri günlerde. Kömürünü taşıdığımız kimsesiz teyze kapısını açmıştır. Elektiriğini çektiğimiz çay ocakçısı. Direnenleri seven bir işkenceci.

Biz hayatımızı yaşama, fetih ile kendimizi gerçekleştirme rüyasıyla yola çıkmadık. Kefenimiz cebimizde yola çıktık her sabah.

Kızlı, erkekli, okuyan, aşk dolu insanlardık. İçimizde ezbere kölelik edenler de vardı. Ama hayatsız dayanılmıyor.

İnsan dayandı.

Kazandığımıza tutunmuyorduk. Kariyere tutunmuyorduk.

Her ne pahasına olursa olsun kazanalım demiyorduk.

İş başa düşünce, çekilir böyle.

Yaşadık. Öğrendik.

Yiğit evlâtları oldu her daim, memleketimizin.

Çarmıha gereceğiniz çok insanımız oldu, sözünün arkasında duran. Başkaları için hayal etmediğini kendisi için düşünemeyen.

Gün doğdu, evlatlarını satan, kurban eden bir hayata uyandık. Siperlerden çıktık.

Dolaşıyoruz. İnsan arıyoruz. Kardeşler, bacılar arıyoruz. Halkımızı arıyoruz.

Omuz omuza bir arkadaşlığı hasretle, rahmetle anıyoruz.

Onlar eşitlik, adalet, dayanışma ve bağımsızlık için, sizler sokaklarda rahat dolaşabilesiniz diye öldüler. Uçkur elde dolaşasınız, patlayıncaya kadar tıkınasınız, talan edesiniz, atasınız, satasınız, kullanasınız diye değil.

Yıkılmadık Ayaktayız İcabında

2009-08-31T06:14:00.008+03:00

YORGUN DEĞİLMİŞİM öncelikle, hastaymışım. Farkedemedim, abiler, ablalar. Gerçi sesimi duyan geçmiş olsun diyordu ama, yok olur bazan, sesim biraz kısık diyordum. Maço bir herifmişiz de farkında değilmişiz.

İKİ AYRI tatil biletini yaktım temmuz ve ağustosta, önceden daha ucuzken almıştım. Artık borç harçları ödemeden tatil yok. Kitap yazılacak. Dalga yok. Günde 12 saat eskisi gibi çalışacağız, hayatın o kısmı bana ait değil, ama sorumlusu benim icabında. Kısa yolculuklar falan? Belki. Araba bozulursa, hasta olursam falan ancak.

GÜNDEM. CHP ve MHP sıkıştırılıyor. Hatta ÖDP. Boş çeke imza atmadıkları için. Çeki uzatan babası/sahibisi olduğunu sanıyorsa çeki uzattığının, işi var "ben boş çeke imza atamam!" diyenin. Ortada ciddi bir patronaj var ve Köle Sahibinin Kızı'ndaki "hain baba" rolünü oynayan adama "siz bunadınınız mı?" demek kolay iş değil. Bir birimize kızıyor, boya döküyor, bağırıyor, çağırıyor ama adresler de gösteriyoruz ara sıra. Bu partilerin tek ortak noktası, paketi açık paket değil kapalı paket görmeleri olsa gerek. Sıkıştırılanlar stres belirtisi gösteriyorlar, gerisi şimdilik yeşil boya. Hesabı mahşere kalmış insanlar gibi konuşulmasında sakınca yok, adalet duygusuna hitaptır bu, hafife alanlar beklemedikleri anda gol görürler kalelerinde. Ancak, tekrarlarsam, gündemde önü açılanlar ve köşeye kıstırılanlar var. Bu köşeye kıstırma bilinçli bir hareket ise, ki olmaması için bir neden yok, itidal ve demokrasiyi hakkıyla çalıştırma çabasından "başka yol yok".

BAŞKA YOL YOK: Siyasi planlama projeleme ve dayatmalardan toplumsal dayanışmanın kanallarını tamir etmek ve açık tutmak daha önemli. Bu ülkede demokrasi herkese lazım değil, ama bize lazım. Siyasetlerde gerilemeyi sorun etmemek, demokrasiyi ve "hakikaten açık toplum"u yerleştirmeyi hedeflememiz lazım. Meclisleri basarak (Kafkasya), ölüleri taciz ederek (El Gurayb) demokrasi getirenlerle işimiz olmamalı. Yaptığımız ettiğimiz kolay elimizden kayar, ama dayanışma, insanlık, akıl fikir, kardeşlik elde kalır. Komşuluk edeceğiz, koklaşacağız, meleşeceğiz, tartışacağız, konuşana kızmayacağız, tersine binlerce kez düşüneceğiz ve boşa giden ne emekler vereceğiz, aralıksız, ara vermeksizin. Yanlışlarımızdan, boşa çıkan insani eylemden ders alarak, anlayışımızı derinleştirerek, ufkumuzu genişleterek öğreneceğiz. Hep dalga geçtik okul zamanı "yenilgiye doymamasıyla" ama, Büyük Pedro gibi, yenilmekten korkmayacağız. Yenile yenile yenmeyi öğrenmek değil aslında bu. Çaresizlik makamına tapınmamak. İnsanın elinden her zaman her şey gelmez. Umudu olmayanın, didinmeyenin, çırpınmayanın elinden gelen hiç bir şey yoktur.

YANDAŞ AYDIN. Çok sert, sansürcü ve tek seslilik yanlısı. İntikamcı. Çoğu gerçek anlamıyla entellektüel değil. Anladık, anladık da, karşılarında şekillendikleri zihniyet entelelektüel, insancıl, dayanışmacı, insaflı, kültürlü mü idi? Evet konuşan susturuluyor. Bir şekilde. Konuşturan, söz hakkı veren duman ediliyor. Ancak, yandaş dediklerimizin arasından eleştirel sesler, adalet, hak hukuk talebi yükseliyor. Hakkaniyet yükseliyor. Mağdurluk edebiyatını yani kendi yaralarıyla meşgul oluşu bırakıp, mağdur olan kim varsa, hakkı çiğnenen kim varsa ona sahip çıkmaya çalışan insanlar da ortaya çıkıyor, makamlarını, kolay hayatlarını ellerinin tersiyle itebiliyorlar. İnsandan umut kesilmiyor.

KÜRT AÇILIMI. Eksik olan şey katılım. Katılımdan da önce, genel bir mutabakatın sağlanmaması. Hükümet sözcülerinden önce "platform sözcülerinden" duyduk, kararlar alındığını. İşte o noktada, "yetki" ve meşruiyet sorunu gün ışığına çıktı. "Kararları" kimler alıyor? Bu yetkilendirme tarzı demokratik mi? Onlar alınmış bir kararı mı tartıştı? O zaman "temsil" sorunu çıkar. Entellektüel tavır aracı tavır olamaz. Meşrutiyetin ilanı döneminin siyasi duruşlarını hatırlatıyorsunuz. Temellendirilecek olan şey demokrasi, katılım. İçinde sorunlarımızı çözebileceğimiz; aç, açıkta, itilip kakılan kimse bırakmayan bir toplumsal dayanışma. Eşitlik ve adaleti hayata geçirmemiz. Her bağımsız ülke gibi komşularımızla sorunlarımızı çözmemiz. Dayatmacılık yerine demokratik insiyatifi seçmemiz.

ŞİMDİLİK BU KADAR. Sabah oldu. Yorgunuz. Yazdık ve düzeltmedik. İtidal diliyoruz. Sorun çözmek kötü bir şey değildir, söz hakkını savumayan bir demokrasi iddasından, sömürgeci patronajdan bahsediliyor, faturanın tümünü görmek istiyoruz: Ne olup bitiyor? Bunun ne kadarı demokrasi ve açılm? Buyrun, "gündem sadece demokrasi" deyin. "Sizler için, yoksul halklar için!" deyin. "Mamak, Metris, Diyarbakır Cezaevleri komşu ülkerin de kaderi değil!" deyin.

"Yarın yüzümüze nasıl bakacaksınız? El Guraybda taciz edilen ölülerin yüzüne?" demek durumunda bırakmayın bizi, Ey Hep Mağdurlar! Tevazu makamından konuşun, dinleyelim.